WWW.NAUKA.X-PDF.RU
- , ,
 


Pages:     | 1 || 3 | 4 |   ...   | 12 |

SECURITOLOGIA Nauka o bezpieczestwie czowieka i organizacji spoecznych SECURITOLOGY A security science of human beings and social organizations ...

-- [ 2 ] --

Jednake nie tylko element przestpczy stanowi zagroenie odziedziczone po poprzedniej epoce - normy obyczajowe nakazyway mie odwag zabi czowieka, gdy ten naruszy honor. W dobie romantyzmu moda wzmocnia fascynacj pojedynkiem i samobjstwem. Pojedynkom wszczynanym o sprawy wane i najwaniejsze, bywao e koczcym si mierci obrocw susznej sprawy i poszkodowanych towarzyszyy pojedynki majce dowie junactwa i odwagi lub nawet wiadczce o pogardzie i lekcewaeniu przeciwnika, wszczynane przy kieliszku, przy kartach lub w innych podobnych okolicznociach.

Jednostce zagraaa wreszcie wadza. Przede wszystkim dlatego, e bya to wadza obca i wroga, surowa i silna. Saba wadza dawnej Rzeczypospolitej, rzadko przekraczajca swoje uprawnienia wobec obywatela, ale te rzadko gwarantujca mu bezpieczestwo, po rozbiorach ustpia miejsca wadzy pastw rzdzonych absolutystycznie. Ustawo

<

Ibidem, s. 564.

30 dawstwo pruskie obowizujce bezporednio po rozbiorach przewidywao rozmaite rodzaje kary mierci z amaniem koem cznie, prawo austriackie znao rozmaite stopnie dolegliwoci postpowania ledczego, w zaborze rosyjskim podobnie jak w Austrii obywatelowi groziy rozmaite rodzaje wizie z katorg wcznie. Zarwno w materiii, jak i procedurze ustawodawstwa wszystkich trzech pastw zaborczych byy dla obywatela bardziej dotkliwe ni przedrozbiorowe prawo polskie.

Nawet te gwarancje, ktre obywatelowi przysugiway, byway w rozmaity sposb prawnie ograniczone lub uchylane. W okresach rewolucyjnych wprowadzano stan wyjtkowy ze wszystkimi tego konsekwencjami, takimi jak sdownictwo wojenne itp. Prawa obywateli wynikajce z konstytucji - gdy ju ona bya - po krtkim czasie znoszono, jak w przypadku zastpienia konstytucji Krlestwa po powstaniu listopadowym przez statut organiczny lub w przypadku austriackiej konstytucji z roku 1849. Wreszcie sam sposb wykonywania wadzy i realizacji prawa przebiega niejednokrotnie dla obywatela dotkliwie na skutek samowoli lub przekupstwa urzdnikw, zoliwego stosowania przepisu z zamierzon szkod obywatela, czasem wrcz w klimacie tragicznej groteski38.

Pierwsza poowa XX w. przesza w Europie pod znakiem wojny.

Polsk wojna dotkna bardziej ni wikszo innych krajw kontynentu. Dziaania wojenne w czasie pierwszej zawieruchy wiatowej przetoczyy si przez wikszo ziem polskich, a w czasie drugiej wojny wiatowej fronty przebiegy przez ca Polsk dwukrotnie. Jeli jeszcze wemiemy pod uwag wojn na wschodzie wraz z wojn polskoradzieck 1920 r., to okae si, e na 30 lat, ktre upyny od wybuchu I wojny wiatowej do koca II wojny, w cigu okoo 11 lat Polska wstrzsana bya przez starcia wojenne, w tym przez 10 lat pozostawaa pod obc wadz bd okupacj39.

Ibidem, s. 568.

ARNOWSK J. Epoka dwch wojen, s. 593 /in:/ IHNATOWICZ I. MCZAK A. ZIENTARA B. ARNOWSKI J.: Spoeczestwo polskie od X do XX wieku. Warszawa: KiW 1988, s. 593-670.

   

Po europejskiej rewolucji 1989 roku przedstawiciele nauk przyrodniczych, technicznych, medycznych, rolniczych i spoecznych a take rnych szczegowych dyscyplin naukowych przestali ufa jedynej obowizujcej dotychczas wykadni wskazujcej, czyje bezpieczestwo i przez kogo jest zagroone. Podmiotem zainteresowania nauki ponownie sta si czowiek i tworzone przez ludzi grupy spoeczne, a nie tylko pastwo i wadza w tym pastwie. Badacze podejmujcy problem bezpieczestwa z pozycji securitologii w centrum uwagi stawiaj czowieka, jego potrzeby i wyznawane przez niego wartoci.

Nauka o bezpieczestwie zajmuje si w swojej istocie systematycznym rozpatrywaniem problemw ycia ludzi i dziaalnoci organizacji spoecznych. Jej paradygmatem40 nie jest jaka abstrakcyjna zasada poznawcza, lecz wystpujce w praktyce problemy istnienia, rozwoju i normalnego funkcjonowania czowieka i organizacji spoecznych.

Czowiek i organizacje spoeczne s przedmiotem zainteresowania wielu dziedzin nauki i dyscyplin naukowych o rodowodzie znacznie wczeniejszym od stosunkowo modej, ksztatujcej si dopiero nauki o bezpieczestwie. Podobnie przez sto lat ksztatoway si nauki o zarzdzaniu, uznane za odrbn dyscyplin naukow dopiero kilka lat temu41.

Securitologia42 jest sowem uksztatowanym na bazie aciskiego securus: se - oddzielnie, osobno, cura dbao, opieka, troska43.

Niektrzy przywouj redniowieczne sine cura gdzie sine oznacza bez44. Jest bezpieczny(a,e) - bez obiektywnego powodu zagroenia, Paradygmat (z gr. paradigmatis) - przykad, wzr. KOPALISKI W.: Sownik... op. cit. s. 313.

Uchwaa Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytuw z dnia 23 czerwca 2003 r. w sprawie okrelenia dziedzin nauki i dziedzin sztuki oraz dyscyplin naukowych i artystycznych (Monitor Polski nr 40, poz. 586).

ang. securitology; cze. sekuritologie; pol. securitologia; ros. ; rom.

securitologie; slo. securitolgia; ukr. ;

Zob. New Websters Dictionary of the English Language. College Edition. Delhi: Surjeet Publications Reprint 1988, s. 1360.

KVRNDA F.: (slo.) Vybran sociologick otzky charakteristiky bezpenosti v sasnom svete, s. 41. /in:/ UKAN K. a kol.: Mlde a armada. Bratislava: MO SR 2005, s. 28-67; HOFREITER L.: (slov.) Securitolgia. Liptovsk Mikul: Akadmia ozbrojench sl gen. M.R. tefnika 2006, s. 19; KORZENIOWSKI L. PEPOSKI A.: Wywiad gospodarczy. Historia i wspczesno.

Krakw: EAS 2005, s. 243; KORZENIOWSKI L.F.: Securitologia na pocztku XXI wieku, s. 186.

i/lub czuje si bezpieczny(a,e) - bez subiektywnego poczucia zagroenia. Przyrostek logos oznacza sowo: securit(o)logia, czyli nauka o bezpieczstwie.

rda sowa securitologia naley poszukiwa w staroytnym Rzymie. W wierzeniach Rzymian Securitas byo imieniem postaci uosabiajcej bezpieczestwo i ufno. Securitas przedstawiano jako kobiet stojc lub siedzc, wspart o kolumn. Jej atrybuty: bero, rg obfitoci, gazka lauru, oliwka. Napisy zapewniay o bezpieczestwie wicym si z tym uosobieniem: SECVRITAS AVGG S-C45, SECVRITAS PERPETVA46, SECVRIT IMPERII47.

We wszystkich (tych, ktre zostay zbadane) jzykach, co znajduje odzwierciedlenie w sownikach jzykowych, sowo bezpieczestwo

wyraa ten dualny stan:

a) obiektywny: stan niezagroenia48; przeciwiestwo zagroenia49; stan rzeczy, uwalniajcy od wszelkiej obawy50.

b) i/lub subiektywny: stan psychiczny lub prawny, w ktrym jednostka ma poczucie pewnoci, oparcie w drugiej osobie lub w sprawnie dziaajcym systemie prawnym51; stan (...) spokoju, pewnoci52; wolno od pieczy, od troski, obawy, spokojno, pewno, nieobawa, opuszczanie si, zaufanie, poleganie53.

Securitologia/Securitology/ Zeszyty Naukowe EUROPEAN ASSOCIATION for SECURITY 2007, nr 6, s. 181-192; YAROTHKIN W.I. (ros.) ʲ ..: . : -89 2000, s. 12.

ZIBA R.: (pol.) Instytucjonalizacja bezpieczestwa europejskiego - koncepcje-strukturyfunkcjonowanie. Warszawa: SCHOLAR 2004, s. 27.

Ang. Security standing left; pol. Bezpieczestwo nieustajce.

Ang. Perpetual Security; pol. Bezpieczestwo wieczyste.

47 Ang. Security for the Empire; pol. Bezpieczestwo dla Imperium.

Sownik jzyka polskiego. Warszawa: PWN 1979, s. 147.

Sownik wspczesnego jzyka polskiego. Warszawa: Reader`s Digest Przegld 2001, tom 1, s. 50.

LINDE M.S.B.: Sownik jzyka polskiego, tom pierwszy A-F (reprint). Warszawa: GutenbergPrint 1994, s. 84.

Sownik...2001, tom 1. op. cit. s. 50.

Sownik...1979. op. cit. s. 147.

LINDE M.S.B.: Sownik... op. cit., s. 84.

   

Do tych dwch kategorii odnosi si przymiotnik bezpieczny

czyli:

a) dajcy poczucie bezpieczestwa; chronicy przed zagroeniem54, dajcy poczucie bezpieczestwa; niczym nie zagraajcy55, bezpieczny, bez niebezpieczestwa, pewny56, albo b) taki, ktry nie jest zagroony, majcy poczucie bezpieczestwa57, bez pieczy, bez troskliwoci, bez bojani, obawy58.

Bezpieczestwo rozumiane jako pewien stan polegajcy na braku zagroenia, jest przedmiotem zainteresowania wielu dziedzin nauk przyrodniczych, technicznych, medycznych, rolniczych i spoecznych Sownik wspczesnego jzyka polskiego. Warszawa: Wilga 1996, s. 51.

Sownik... 2001, tom 1. op. cit. s. 50.

LINDE M.S.B.: Sownik... op. cit. s. 84.

Sownik...1996, op. cit. s. 51; Sownik...2001, tom 1. op. cit. s. 50.

LINDE M.S.B.: Sownik... op. cit. s. 84.

a take szczegowych dyscyplin naukowych o rodowodzie sigajcym pocztkw naukowego poznawania rzeczywistoci. Niektre z nich zawsze stawiay w centrum zainteresowania czowieka i jego potrzeby, inne dopiero pod wpywem securitologii zaczynaj docenia podmiotowo czowieka. Bezpieczestwo dotyczy take wiedzy praktycznej z rnorodnych obszarw dziaalnoci gospodarczej i ycia codziennego.

Niektrzy twierdz, e w ostatnim czasie wrd badaczy rozgorzaa debata nad potrzeb ukonstytuowania si nowego kierunku naukowego59. Nastpuj przesunicia w sposobie pojmowania bezpieczestwa.

(...) Dochodzi do pogbiania konceptu bezpieczestwa w sensie akcentowania innych czynnikw, ni instytucja pastwa (w kierunku bezpieczestwa ludzkiego i indywidualnego), oraz do poszerzania konceptu bezpieczestwa w kierunku od tradycyjnego wojskowego, ewentualnie wewntrznego bezpieczestwa do innych form bezpieczestwa (socjalnego, ekologicznego itp.)60.

Rwnoczenie z nowym podejciem do problemu bezpieczestwa na pocztku lat 90. dwudziestego wieku pojawio si okrelenie securitologia oznaczajce now nauk61 o bezpieczestwie czowieka. Cech charakterystyczn dla publikacji podejmujcych ten problem jest uwzgldnienie wielorakich czynnikw obiektywnych i subiektywnych, socjopsychologicznych i kulturowych, politycznych i prawnych, przyrodniczych i technicznych, makro i mikroekonomicznych warunkujcych zagroenia i pozostajcych take wzajemnie w nierozerwalnych zwizkach.

59

BOSTAN L: Securitatea n procesele de dezvoltare: analiz filosofico-metodologic. Chiinu:

Centrul Editorial al UASM, 2008; URBAN R.: Bezpenostn praxe a bezpenostn vda, s. 668.

/in:/ Rieenie krzovch situci v pecifickom prostred. Zbornk z 11. medzinrodnej vedeckej konferencie. ilina: ilinsk univerzita v iline, Ministerstvo hospodrstva SR 2006, s. 665-668;

K Z. MARE M. SUCH P.: Sekuritologie pavda, nikoliv metavda. OBRANA A STRATEGIE 2/2007, s. 117-124. http://www.defenceandstrategy.eu/en/current-issue-2forum/securitology pseudoscience-no-metascience.html . . . () K Z. MARE M. SUCH P.: Sekuritologie pavda, nikoliv metavda. OBRANA A STRATEGIE 2/2007, s. 117-124.

http://www.defenceandstrategy.eu/en/current-issue-2-2007/forum/securitology pseudoscience-nometascience.html 61 Dyscyplina naukowa jest to wic doniosa spoecznie, uksztatowana i wyodrbniona ze wzgldu na przedmiot i cel bada lub ksztacenia cz nauki w znaczeniu instytucjonalnym i uznana za podstawow jednostk jej klasyfikacji. Zob. KRZYANOWSKI L.J.: O podstawach kierowania organizacjami. Warszawa: PWN 1999, s. 130.

Dzisiaj securitologia jest to dyscyplina naukowa o wyodrbnionym

przedmiocie i metodologii bada, ktrej przedstawicielami s m. in.:

w Czechach: Josef Janoec62, Antonn Raek63,

w Modawii Ludmia Bostan,64,

w Polsce: Tadeusz Ambroy65, Leszek F. Korzeniowski66, Stanisaw Kozdrowski67, Janusz winiarski68;

w Rosji: Wodzimierz I.Yarotchkin69,

w Sowacji: Ladislav Hofreiter70, Frantiek kvrnda71,

na Ukrainie: Vasiliy Mironovytch Zaplatynskyj i inni.

JANOEC J.: (cze.) Sekuritologie... op. cit; JANOEC J. a kolektiv.: (cze.) Bezpenost a obrana esk republiky 2015-2025. Praha: Ministerstvo obrany esk republiky 2005.

RAEK Antonn a kol.: (cze.) Tvorba zklad bezpenostn vdy. Vojensk rozhledy 2007, nr 1, s. 21-31.

BOSTAN L: (rom.) Securitatea... op. cit.

Tadeusz Ambroy, docent Uniwersytetu Komenskeho w Bratysawie, profesor Akademii Wychowania Fizycznego w Krakowie, czonek - zaoyciel EUROPEAN ASSOCIATION for SECURITY.

AMBROY T.: Trening holistyczny. Wpyw aktywnoci fizycznej na realizacj potrzeby bezpieczestwa osobistego i spoecznego. Krakw: EAS 2005.

Leszek F. Korzeniowski, docent Uniwersytetu w ilinie (Sowacja), profesor Akademii Wychowania Fizycznego w Krakowie, zaoyciel i president EUROPEAN ASSOCIATION for SECURITY.

KORZENIOWSKI L.: Menedment. Podstawy zarzdzania. Krakw: EAS 2003, s. 183-205;

KORZENIOWSKI L. (ros.) .: . " ", 2003, 12, . 2-5; KORZENIOWSKI L. (ukr.) ʲ .:

. " " 2004, 1(31), . 147-154.

KORZENIOWSKI L.F.: Securitologia na pocztku XXI wieku.

Securitologia/Securitology/ 2007, nr 6, s. 181-192; KORZENIOWSKI L.: (cze.) Sekuritologie v procesu stvn se vdou. "Obrana a strategie" 2008, 1, s. 113-123.

www.defenceandstrategy.eu).

KOZDROWSKI S.: Wybrane elementy securitologii - jako nauki o bezpieczestwie.

Securitologia/Securitology/ 2007, nr 6, s. 193-206.

WINIARSKI J.: Filozoficzne podstawy edukacji dla bezpieczestwa. Warszawa: Egros 1999, s. 20;

YAROTHKYN W.I. (ros.) ʲ ..: ... op. cit.

HOFREITER L.: (slov.) Securitolgia. op. cit.

KVRNDA F.: (slo.) Vplyv medzinrodnej bezpenosti na zadatku 21. storoia na psocobenie

ozbrojench sl a ich profesionalizciu. /in:/ UKAN K. POLONSK D. KVRNDA F.:

Sociologick pohady na pln profesionalizciu ozbrojench sl. Bratislava: VIA MO SR 2005, s. 10-46.

ZAPLATYNSKYJ M. V. (ros.) .: . /in:/ Bezpenostn veda a bezpenostn vzdelvanie. Zbornk prspevkov z medzinrodnej vedeckej konferencie. Liptovsy Mikul Demnovsk dolina: Akadmia ozbrojench sl gen. M. R. tefnika v Liptovskom Mikuli 2006.

Tadeusz Hanausek73 stosuje pojcie nauka o zarzdzaniu bezpieczestwem i podkrela, e jeeli zatem istnieje moliwo (przynajmniej teoretyczna) minimalizacji lub eliminacji zagroenia poprzez celowe, regulacyjne oddziaywania ludzkie, to zarzdzanie bezpieczestwem przeciwstawieniem niebezpieczestwa, czyli zagroenia jest moliwe i wskazane. Skoro za takie zarzdzanie jest moliwe, to powinno ono mie swoj baz teoretyczn, czyli musi istnie i rozwija si nauka o zarzdzaniu bezpieczestwem74.

Uniwersytet w ilinie w Sowacji preferuje okrelenie zarzdzanie bezpieczestwem75 (Bezpenostn manament) przez ktre rozumiana jest specyficzna czynno umysowa, skierowan na odwrcenie albo minimalizacje ryzyka lub zagroe rnej natury wzgldem ycia i mienia obywateli, grupy i spoeczestwa, zawierajca pierwiastki zarzdzania ryzykiem, zarzdzania kryzysowego, zarzdzania katastrof (wypadkiem), zarzdzania wartociami76.

W uniwersytetach amerykaskich i angielskich zawarto odpowiedni do securitologii ma pojcie kultura bezpieczestwa, ktre przypisuje si Nickowi F. Pidgeonowi77 z Uniwersytetu Cardiff ze Zjednoczonego Krlestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Pnocnej.

Tadeusz Hanausek (1931-2002), profesor Uniwersytetu Jagielloskiego w Krakowie, czonekzaoyciel EUROPEAN ASSOCIATION for SECURITY.

HANAUSEK T.: Zarzdzanie bezpieczestwem nowa dziedzina nauki, s. 37. /in:/ Bezpenos a ochrana majetku. Koice: LIPORT LFK 2001, s. 36-39.

75 Ang. Security Management.

MIKOLAJ J. HOFREITER L. MACH V. MIHK J. SELINGER P.: (slov.) Terminolgia bezpenostnho manamentu. Vkladov slovnik. Koice: Multiprint 2004, s. 20.

77 PIDGEON, Nick F.: Safety culture and risk management in organizations. (pol. Kultura bezpieczestwa i zarzdzania ryzykiem w organizacjach). "The Journal of Cross Cultural Psychology" Cardiff University: 1991, No 22, p. 129-140; CARROLL, J. S.: Safety culture as an ongoing process: Culture surveys as opportunities for enquiry and change. (pol. Kultura

bezpieczestwa jako cigy proces). "Work & Stress" 1998, No 12, p. 272-284; COOPER, M. D.:

Towards a model of safety culture. (pol. W kierunku modelu kultury bezpieczestwa). "Safety Science" 2000, No 36, p. 111-136.

COX, S. COX, T.: The structure of employee attitudes to safety: A European example. (pol.

Struktura nastawienia pracownika do bezpieczestwa: przykad europejski). "Work & Stress" 1991, No 5, p. 93-104; MEARNS, K. J., & FLIN, R.: Assessing the state of organizational safety-Culture or climate? (pol. Ocena stanu organizacyjnego bezpieczestwa - Kultura czy klimat?) "Current Psychology: Developmental, Learning, Personality, Social", 1999, No 18(1), p. 5-17; WEICK, K.

E.: Organizational culture as a source of high reliability. (pol. Kultura organizacyjna jako rdo wysokiej niezawodnoci.) "California Management Review" 1987, No 29(2), p.112-127.

Pojcie to zostao upowszechnione szczeglnie przez Midzynarodow Agencj Energii Atomowej78, ktra wrd czynnikw odpowiedzialnych za awari w Czarnobylu zidentyfikowaa brak kultury bezpieczestwa79.

Wczeniej, za spraw D. Zohara80 upowszechni si termin klimat bezpieczestwa, uyteczny do opisania oglnego postrzegania zagroe i postaw wzgldem bezpieczestwa w miejscu pracy. Hui Zhang z grup wsppracownikw z Uniwersytetu w Illionois zbadali zakres tych dwch poj na podstawie 107 artykuw opublikowanych do 2001 roku i zawierajcych terminy kultura bezpieczestwa lub klimat bezpieczestwa. Okazao si, e zakres pojciowy tych terminw pokrywa si, przy czym klimat bezpieczestwa w wikszym stopniu obejmuje aspekt psychologiczny81. Doda naley, e obydwa pojcia w zakresie przedmiotu i metod badawczych wpisuj si w securitologi jako nauk o bezpieczestwie.

Obiektywne warunki i subiektywne pragnienie bezpieczestwa jest podstaw bada i promocji aktywnego i bezpiecznego ycia przez naukowcw z Karolinska Institute w Szwecji, jednej z najwikszych uczelni europejskich zajmujcych si problemami bezpieczestwa82.

Na Ukrainie Oleksy Konowaow podj prb, raczej nieudan, wylansowania okrelenia sewitoogia, przez ktr rozumia kompleMidzynarodowa Agencja Energii Atomowej, ang. International Atomic Energy Agency (IAEA) organizacja z siedzib w Wiedniu, specjalistyczna agencja ONZ, pracujca na rzecz bezpiecznego i pokojowego uycia energii nuklearnej.

COX, S. & FLIN, R.: Safety culture: Philosopher's stone or man of straw? (pol. Kultura bezpieczestwa: Kamie filozoficzny lub somiany zapa?) "Work & Stress" 1998, No 12(3), p.189ZOHAR, D.: Safety climate in industrial organizations: Theoretical and applied implications.

(pol. Klimat bezpieczestwa w organizacji przemysowej: teoria i konsekwencje zastosowania).

"Journal of Applied Psychology", 1980. No 65, p. 96-102.

ZHANG Hui, WIEGMANN Douglas A., von THADEN Terry L., SHARMAGunjan,

MITCHELL Alyssa A.: Safety Culture: a concept in chaos? (pol. Kultura bezpieczestwa:

koncepcja w chaosie?). Urbana-Champaign: University of Illinois.

http://www.humanfactors.uiuc.edu/Reports&PapersPDFs/humfac02/zhawiegvonshamithf02.pdf.

Odczyt 2008-12-25.

WELANDER Glenn, SVANSTRM Leif, EKMAN Robert: Safety Promotion - and Introduction. 2nd Revised edituin. Stocholm: Karolinska Instituet 2004, s. 87.

38 ksow nauk o bezpiecznym funkcjonowaniu czowieka, spoeczestwa, pastwa i ludzkoci83.

Powszechne znaczenie na Ukrainie ma bezpieczestwo ycia84.

Jest to przedmiot nauczany w systemie owiaty i szkolnictwa wyszego z okrelon funkcj edukacyjn, wychowawcz i psychologiczn85.

Bezpieczestwo ycia jest dziedzin naukowo-praktycznej dziaalnoci, ukierunkowanej na poznanie podstawowych prawidowoci powstawania zagroe, ich waciwoci i nastpstw ich wpywu na organizm czowieka, podstawow ochron zdrowia i ycia czowieka i jego rodowiska, a take na opracowanie i realizacj odpowiednich dziaa w celu stworzenia i utrzymania zdrowych i bezpiecznych warunkw ycia i dziaalnoci czowieka. Porwnujc przedmiot bada i podejcie metodologiczne mona stwierdzi, e bezpieczestwo ycia na Ukrainie jest kierunkiem (subdyscyplin, specjalnoci) nauczania na naukowej podstawie securitologii.

Wrd przedstawicieli bezpieczestwa ycia jako specjalnoci dydaktycznej mona wymieni takich badaczy, jak: Vyatheslav V.

Berezutskiy86, V.C. Djhigirey i Jhidetskiy87, Dudnikova I.I.88, Jhelivo E.P. i V.V. Zatsarniy89, Valeriy Aleksandrovith Mikhayluk i Batyr Danatarovith Khalmuradov90, G.V. Nikylin i L.G.

Goryana91, V.M Lapin92, I.P. Pistun93, Y.A. Serikov94, V.G.

KONOVALOV O.A. (ukr) . .: . . : 2004, s. 17.

ukr. ii.

Bezpeka (ukr.) , , . : 2007; Bezpeka (ukr.) , , .

쳿 . : 2007.

BEREZUTSKIY V.V. (ros.) ..: . "Securitologia/Securitology/" 2008, nr 7.

DJHIGIREY V.C. JHIDETSRIY (ukr.) . . : 87 . : , 1999.

DUDNIKOVA I.I. (ukr). I I.I.: . : 2003.

JHELIVO E.P. ZATSARNIY V.V. (ukr.) .. .. . : i 2005.

MIKHAYLUK V.A. KHALMURADOV B.D. (ukr.) .O. ..: i . : " i" 2008.

NIKYLIN G.V. GORYANA L.G. (ukr.) II .. .. ii. : 2004.

LAPIN V.M. (ukr.) ϲ . .: . : , 1998. 6- . : , 2007.

Tsapek95, Vasiliy M. Zaplatinskiy96, i inni. Teoretycy i praktycy zorganizowani s w stowarzyszeniach: Midzynarodowa Akademia Bezpieczestwa ycia97, Midzynarodowa Akademia Kultury Bezpieczestwa, Ekologii i Zdrowia98, Akademia Bezpieczestwa i Podstaw Zdrowia99, ktre organizuj konferencje naukowe i seminaria szkoleniowe oraz wydaj publikacje naukowe i dydaktyczne a take czasopisma popularno-naukowe.

W Polsce od 2009 roku w gimnazjach i szkoach ponadgimnazjalnych pojawi si nowy przedmiot - edukacja dla bezpieczestwa, ktry ma zastpi dotychczasowe lekcje przysposobienia obronnego100. Natomiast na poziomie akademickim od 2003 r. incydentalnie realizowane byy specjalnoci zarzdzanie bezpieczestwem na kierunku zarzdzanie i marketing101, administrowanie bezpieczestwem na kierunku administracja102, bezpieczestwo europejskie na kierunku europeistyka103. Dopiero w 2006 roku Minister Nauki i Szkolnictwa Wyszego wprowadzi nowe kierunki studiw a nastpnie standardy ksztacenia umoliwiajce uczelniom publicznym ksztacenie na kierunkach dotyczcych bezpieczestwa na studiach pierwszego i druPISTUN I.P. (ukr.) ϳ . .: : . . : .

, 1999.

SERIKOV Y.A. (ukr.) . .: i. . . : 2005.

TSAPEK V.G. (ukr.) ..: (.) . . . 3- .

: , 2004.

ZAPLATINSKIY V.M. (ukr.) ..: .

. : . . .-. -, 1999; ZAPLATINSKY V.M.

(ros.) ..: Co . /in/ ELPIT 2007. : 2007, . 80-84.

̲ ̲ ҪIJҲ.

97

̲ ̲ , ò '.

̲ '.

Edukacja dla bezpieczestwa zamiast przysposobienia obronnego. "Gazeta.pl" 2008-11-03.

http://wiadomosci.gazeta.pl KORZENIOWSKI L.: Zarzdzanie bezpieczestwem. Program ksztacenia w szkole wyszej przedmioty specjalizacyjne. Krakw: EAS, 2004.

KORZENIOWSKI L.: Administrowanie bezpieczestwem. Program ksztacenia w szkole wyszej - przedmioty specjalizacyjne. Krakw: EAS, 2005.

KORZENIOWSKI L.: Bezpieczestwo europejskie. Program ksztacenia w szkole wyszej przedmioty specjalizacyjne. Krakw: EAS, 2005.

40 giego stopnia104: bezpieczestwo narodowe, bezpieczestwo wewntrzne, inynieria bezpieczestwa, ratownictwo medyczne105.

Dug tradycj w badaniach bezpieczestwa pastwa maj nauki o polityce (studia nad bezpieczestwem), wrd ktrych znaczc rol odgrywaj - B. Buzan, O. Wver, J. de Wilde106, Bohumil Pikna107, Marek Leszczyski108, Marek Madej109, Adam D. Rottfeld110, Jerzy Staczyk111, R. Ullman112, i wielu innych. W badaniach tych przedmiotem zainteresowania jest pastwo (organizacj polityczna posiadajca terytorium, ludno i wadz) i jego bezpieczestwo, co jest zrozumiae ze wzgldu na sposb finansowania. W nauce o stosunkach midzynarodowych wypracowano teori konstruktywistyczn, w ktrej gwnymi jednostkami analiz s pastwa, kluczowe struktury w systemie pastwowo-centrycznym s raczej intersubiektywne ni materialne, a wan cz tej socjalnej struktury stanowi tosamo i interesy pastwa113. Dopiero na przeomie XX i XXI w. zaczto docenia take jednostkowy wymiar bezpieczestwa, a przez to studia nad bezpieczestwem (jako subdyscyplina naukowa) zbliyy si nieco do stanowiska securitologii. Dochodzi do pogbiania konceptu bezpieczestwa w sensie akcentowania innych czynnikw, ni instytucja pastwa (w kierunku bezpieczestwa ludzkiego i indywidualnego)114.

W 1983 r. Richard Ullman zauwaa, e koncepcja bezpieczestwa Rozporzdzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyszego z dnia 13 czerwca 2006 r. w sprawie nazw kierunkw studiw (Dz. U. nr 121, poz. 838).

105 Rozporzdzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyszego z dnia 13 czerwca 2006 r. w sprawie nazw kierunkw studiw (Dz. U. nr 121, poz. 838).

BUZAN B. WVER O. DE WILDE J.: (ang.) Security. A new Framework for Analysis.

Boulder, 1998.

PIKNA B.: (cze.) Mezinrodn terorismus a bezpenost Evropsk unie (prvn nhled). Praha:

Linde Praha 2006.

LESZCZYSKI M.: bezpieczestwo socjalne a bezpieczestwo pastwa. "Securitologia" 2008, nr 7.

MADEJ M.: Zagroenia asymetryczne bezpieczestwa pastw obszaru transatlantyckiego.

Warszawa: Polski Instytut Spraw Midzynarodowych 2007.

ROTFELD A.D.: Polska w niepewnym wiecie. Warszawa: Polski Instytut Spraw Midzynarodowych 2006..

STACZYK J.: Wspczesne pojmowanie bezpieczestwa. Warszawa: ISP PAN 1996.

ULLMAN R.: Redefining Security. "International Security" 1983, vol. 8, no 1.

WENDT A.: Anarchy is what states make of it: the social construction of power politics.

"International Organization", 1992, vol. 46, no 2, p. 385.

K Z. MARE M. SUCH P.: Sekuritologie... op. cit.

rozszerza si oraz rozszerza si spektrum jego zagroe, ktre drastycznie zagraaj i przechodz w relatywnie krtkim okresie czasu w spadek jakoci ycia mieszkacw pastwa, lub znaczco zagraaj szerokiemu spektrum wyborw politycznych, dostpnych rzdowi bd pastwu lub prywatnym jednostkom115. Jak zauwaa Jerzy Staczyk, cigle jednak w wikszoci publikacji nie dostrzega si w dostatecznym stopniu istotnego aspektu wspzalenoci trzech zasadniczych wymiarw bezpieczestwa. Ogarniajc swym zakresem rne dziedziny ycia spoecznego, bezpieczestwo splata si tymczasem rwnie w zasadniczych swych wymiarach: jednostkowym, narodowym i midzynarodowym"116, co jednak nadal wielu reprezentantw nauk o polityce lekceway.

W niektrych pastwach problematyka bezpieczestwa jest przedmiotem nauk policyjnych (Czechy, Sowacja). Peter Sak postuluje wczenie nauk policyjnych do nauk o bezpieczestwie uzasadniajc to wzgldami praktycznymi i teoretycznymi117.

Problem bezpieczestwa jest przedmiotem bada i licznych publikacji z pozycji nauk tradycyjnych, ktre jednak w przedmiocie bezpieczestwa w coraz wikszym stopniu doceniaj podmiotowo

czowieka i metodologiczne wymogi securitologii - mona tu przykadowo wymieni w kolejnoci alfabetycznej:

ekonomia: Maria Slavova Nocheva118, Stanisaw Piocha119, Janusz Tomaszewski120, Tatiana Varcholov121, Elena Ivanovna Timoshenko122, ULLMAN R.: Redefining... op. cit. p. 133.

STACZYK J.: Wspczesne... op. cit.

SAK P.: (cze.) Bezpenostn vda - dsledek vvoje civilizace. Praha: European Police Science and Research Conference 2004.

http://www.insoma.cz//index.php?id=1&n=1&d_1=paper&d_2=bezp_veda SLAVOVA NOCHEVA M. (bulg.) .: . II .

. : 2005.

PIOCHA S.: Makroekonomia a problemy bezpieczestwa, s. 9. /in:/ PIOCHA S.: (red.) Problemy bezpieczestwa ekonomicznego wobec procesw globalizacji. Koszalin: PTE 2004.

TOMASZEWSKI J.: Regionalne bezpieczestwo ekonomiczne. Pastwo, gospodarka, spoeczestwo w integrujcej si Europie. Krakw: KTE 2003, tom 3, s. 383-398.

Tatiana Varcholov, dr.h.c. profesor uniwersytetu Ekonomicznego w Bratysawie (Sowacja), czonek - zaoyciel EUROPEAN ASSOCIATION for SECURITY. VARCHOLOV T. a kolektv.: (slo.) Modelov prstupy v strategickom finannom plnovan. Bratislava: EKONM 2003;

filozofia: Ludmia Bostan123, Jzef Lipiec124, Marek Storoka125, Jan Szmyd126,

informatyka: Roman Jaek127,

kryminologia: Wojciech Dadak128, Tadeusz Hanausek129, Viktor Porada130, Samuel Uhrin131, Jarmil Valek132,

nauki techniczne: Jn Mikolaj133, Josef Reitps134, Ladislav imak135, VARCHOLOV T. KORZENIOWSKI L.: (slo.) Podnikatesk riziko. Bratislava: EKONM 2002.

VARCHOLOV T. DUBOVICK L.: (slo.) Nov manament rizika. Bratislava: Iura Edition 2008.

GERASIMTHUK A.A., TIMOSHENKO O.I., DASZKIEWICZ J.: (ukr.) ..

.., .: i - i i. : , 2007.

BOSTAN L: Securitatea... op. cit.

LIPIEC J.: Etyka ochrony. /in:/ Bezpenos a ochrana majetku. Koice: LIPORT LFK, 2001, s. 82-94; LIPIEC J.: wiat wartoci. Krakw: 2001; LIPIEC J.: Koo etyczne. Krakw: FALL, 2005.

STOROKA Marek: (slo) Filozoficko-teologick pohad na dstojnos loveka a udsk prva ako garancie bezpenosti obanov. Securitologia/Securitology/ 2008, nr 7, s.

155-178.

SZMYD J.: Edukacja dla wartoci bezpieczestwa i kultury wspycia obywatelskiego (tradycje i wspczesne potrzeby wychowania spoeczno-moralnego i pastwowego). /in:/ KORZENIOWSKI L.: (red.) Prace edukacyjne Zeszyt Nr 1. Krakw: Krajowa Izba Edukacji 2000, s. 85-93;

SZMYD J.: Bezpieczestwo jako warto. Refleksja aksjologiczna i etyczna. /in:/ Zarzdzanie bezpieczestwem. Krakw: PSB 2000.

JAEK R.: (cze.) Informan bezpenost a ochrana zdrav pi prci s vpoetn technikou.

Ostrava: Ostravsk Univerzita 2003.

DADAK W.: Prywatne firmy ochrony osb i mienia a zapobieganie przestpczoci. /in:/

Bezpenos a ochrana majetku. Koice: LIPORT LFK 2001, s. 148-152.

HANAUSEK T.: Zarzdzanie bezpieczestwem nowa dziedzina nauki. /in:/ Bezpenos a ochrana majetku. Koice: LIPORT LFK 2001, s. 36-39.

PORADA V.: (cze.) Teoretick rozbor policejn informace, situace a identifikace policejn innosti. Praha: Bezpenostn teorie a praxe. Sbornik Policejn akademie R 2003, s. 263.

UHRIN S.: (slo.) Obecn polcia vznamn policajno-bezpenostn subjekt. Policajn teria a prax 2004,. 1, s. 84-96.

VALEK J: (ang.) Usefulness of securitology as a science. "Security Theory & Practice".

Policejn akademie R 2008, No 1. http://www.btp.wz.cz/en/articles/resumeen08-01.html MIKOLAJ J.: (slo.) Rizikov manament. ilina: RVS FI U 2001, s. 17.

REITPS J. a kol.: (slo.) Manarstvo bezpenostnch rizk. ilina: ilinsk univerzita v iline 2004.

135 IMK L.: (slo.) Krzov manament vo verejnej sprve. ilina: ilinsk univerzita 2001;

IMK L.: (slov.) Vzdelvanie a veda na seku bezpenostn. /in:/ Rieenie krzovch situci v pecifickom prostred. ilina: ilinsk univerzita v iline, Ministerstvo hospodrstva SR 2006, s. 601-608. ISBN 80-8070-565-8.

pedagogika: Vladimir Janeek136, Wojtech Jurczak137, Jaroslav Oberu138, Nataliya Grigorevna Kalashnik

socjologia: Urlich Beck140, Leszek J. Buller141, Jan Buzalka142, Geert Hofstede143, Jan Maciejewski144, Jozef Matis145, Peter Sak146,

psychologia: Sergiy Ivanovith Boltivets147, Serhiy Dmitrovitch Maxymenko i inni.

Na Ukrainie (ale take w Stanach Zjednoczonych Ameryki) due znaczenie przypisuje si bezpieczestwu dziaalnoci gospodarczej.

W odniesieniu do przedsibiorstw Gienadij Androszczuk i Piotr Vladimir Janeek, profesor Akademii Wojennej w Liptowskim Mikulasu (Sowacja), czonekzaoyciel EUROPEAN ASSOCIATION for SECURITY. JANEEK V.: (slo.) Kvalifikan modulrny systm odbornho vzdelvania pre systmovo pecializovan manament. /in:/ NOGALSKI B.

TOMASZEWSKI J. (red): Bezpieczestwo, administracja i biznes w kontekcie czonkostwa w Unii Europejskiej. Gdynia: WSAiB 2005, s. 345-351.

JURCZAK W. (ukr.) .: - . " 2007, 5, . 12.

OBERU J.: (slo.) Miesto pedagogiky pri rieen krzovch situc. /in:/ Bezpenos a ochrana majetku. Koice: LIPORT LFK, 2001, s. 33-35; OBERU J.: (slo.) Vznam prostredia triedy koly pre celoivotn vzdelvanie. /in:/ Mesto celoivotnho vzdelvania v karire profesionlneho vojaka. Liptovsk Mikul: Vojensk akadmia 2001, s. 65-72.

KALASHNIK Nataliya Grigorevna (ros.) :

139 : . (pol. Estetyczne smaki: pochodzenie i ksztatowanie). : , 2007.

Ulrich Beck (ur. w 1944 w Supsku, Polska) niemiecki socjolog, profesor monachijskiego Ludwig-Maximilians-Universitt oraz London School of Economics and Political Science. BECK U.: Spoeczestwo ryzyka. W drodze do innej nowoczesnoci. Warszawa: Wyd. Naukowe SCHOLAR 2002 BULLER J. L.: Zarzdzanie bezpieczestwem. "Ekonomika i organizacja przedsibiorstwa" 2008, nr 10, s. 21-28.

BUZALKA J.: (slo.) Vybran otzky terie krzovho mamamentu a civiln ochrana.

Bratislava: Akadmia Policajnho zboru 2001.

HOFSTEDE G.: Kultury i organizacje. Warszawa: PWE 2000.

Jan Maciejewski, profesor Uniwersytetu Wrocawskiego, czonek - zaoyciel EUROPEAN ASSOCIATION for SECURITY. MACIEJEWSKI J.: Socjologiczne aspekty bezpieczestwa narodowego. Wrocaw: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocawskiego 2001.

MATIS Jozef: (slo.) Socilno-pedagogick aspekty prpravy bezpenostnho manara.

Securitologia/Securitology/ 2008, nr 7, s. 154-165; MATIS Jozef, HAMAJ Pavol, MARTINSK Mria: (slo.) Sociolgia armdy.

SAK P.: (cze.) Bezpenostn... op. cit.

BOLTIVETS S. (ukr.) Ҳ ..: 㳺: .

147 : 2000.

MAXYMENKO S.D. (ros.) ..: . :

1 KMM 2006.

Krajniew posuguj si okreleniem nauka o ekonomicznym bezpieczestwie przedsibiorstwa i uywaj skrtu: ekosesent. Autorzy rozumiej to jako ekonomiczny stan przedsibiorstwa, odporno (w granicach krytycznych ogranicze) na zewntrzne i wewntrzne zmiany finansowo-gospodarczego otoczenia, nie odnoszce si do okolicznoci wynikajcych z si wyszych149.

W Rosji bezpieczestwo jest przedmiotem analiz licznych badaczy w tym m. in. V.K. Senthagova, ktory uwaa bezpieczestwo za wiodce w systemie kluczowych poj aktywnoci czowieka150 i zwraca uwag, i dojrzaa ju sytuacja do tego, eby liczne wspczesne analizy w ekonomice byy dopenione lub skorygowane studiami pojcia bezpieczestwo151. V.K. Senthagov proponuje nowe podejcie poprzez traktowanie bezpieczestwa jako zdolnoci do ycia dowolnego biologicznego obiektu152. Tym niemniej w dalszym cigu wikszo autorw zajmujcych si w Rosji bezpieczestwem ekonomicznym pomija aspekt bezpieczestwa czowieka i uwaa je za nieodczn cz skadow narodowego bezpieczestwa pastwa153.

W Sowacji wiodc role w zastosowaniu securitologii w naukach pedagogicznych, do analizy systemu i programw ksztacenia w nowych uwarunkowaniach zjednoczonej Europy ma Vladimir Janeek154.

Natomiast na gruncie socjologii Frantiek kvrnda zwraca uwag na nowe podejcie do bezpieczestwa, w ktrym na czoo wysuwa si jego aspekt spoeczny. Ma on zwizek przede wszystkim z tym, e dotyczy Ekosesent od: economic security of enterprise. ANDROSTCHUK G.A. KRAYNIEV P.P. (ros) .. ..: : . : 2000, s. 3; THERNIAVSKIY A.A.

(ros.) ..: . : , 1996. Zob. take: AREFEVA O.V. (ukr.) ' ..: i i i. /:/ i ' i . :

i, 2001, . 49-53; KAMLIK M.I. (ukr.) . I.: i i ii. : i, 2005.

SENTHAGOV V.K. (red.) (ros.) .. .

: 2005, s. 9.

   

Ibidem, s. 26.

BOGOMOLOV V.A. (ros.) ..: . :

2006, s. 9.

JANEEK V.: Kvalifikan... op. cit. s. 345-351.

poszczeglnych przyczyn i form stosunkw midzy ludmi i spoecznociami, take ich postpowania bezpieczestwem stosunkw spoecznych, okrelonoci, istoty i stabilnoci w poszczeglnych obszarach ludzkiego ycia i rozwoju155.

W Republice Czeskiej wiodc rol w okreleniu securitologii jako dyscypliny naukowej odgrywa Centrum Spoecznej i Ekonomicznej Strategii Wydziau Nauk Spoecznych Uniwersytetu Karola (CESES FSV UK) w Pradze. Antonn Raek podkrela, e Centrum ma na celu spoeczne podejcie do badania bezpieczestwa, ktre umoliwia

doprowadzenie do konstytuowania wiedzy o bezpieczestwie jako samoistnej i kompleksowej dyscypliny. Raszek stosuje zamiennie pojcia:

nauki bezpieczestwa, wiedza o bezpieczestwie, sekuritologia156. Od wstpienia Republiki Czeskiej do Unii Europejskiej w 2004 roku badaniami nad kompleksowym zarzdzaniem bezpieczestwem i rozwojem bada bezpieczestwa157 zajmuje si take Instytut Ochrony Obywatelstwa w Lzn Bohdane. Na podstawie ustawy o wspieraniu bada i rozwoju w 2005 roku w Republice Czeskiej przyjto dugookresowe podstawowe kierunki bada, wrd ktrych wrd siedmiu tematw kierunkowych znalaz si take temat badania bezpieczenstwa158.

Holenderski inynier i psycholog spoeczny Geert Hofstede zwraca uwag, e bezpieczestwo w kontaktach rnych grup reprezentujcych odmienne kultury jest skutkiem upowszechniania wsplnych praktyk, przy uwiadomienu, zrozumieniu i zachowaniu rnic w wartociach i zwraca uwag, e inne znaczy niebezpieczne, jest prymitywnym przejawem indywidualnego unikania niepewnoci159.

KVRNDA F.: (slo.) Vplyv... op. cit. s. 10-46.

RAEK Antonn a kol.: (cze.) Tvorba zklad bezpenostn vdy. Vojensk rozhledy 2007, nr 1, s. 21-31.

Cze. bezpenostn vzkum.

VALEK J.: (cze.) Bezpenost a bezpenostn vzkum, s. 678. /in:/ Rieenie krzovch situci v pecifickom prostred. Zbornk z 11. medzinrodnej vedeckej konferencie. ilina: ilinsk univerzita v iline, Ministerstvo hospodrstva SR 2006, s. 675-680; IMK L.: (slov.) Vzdelvanie a veda na seku bezpenostn, s. 605. /in:/ Rieenie krzovch situci v pecifickom prostred. Zbornk z 11. medzinrodnej vedeckej konferencie. ilina: ilinsk univerzita v iline, Ministerstvo hospodrstva SR 2006, s. 601-608.

HOFSTEDE G.: Kultury... op. cit. s. 324.

Niemiecki socjolog Urlich Beck160 uznawa bezpieczestwo za normatywny antyprojekt zagroe (nie-bezpieczestwa)161. Badajc ten problem oceni, e chodzi o zdrowotne konsekwencje dla czowieka i natury, a take o skutki uboczne rozwoju naukowo-technicznego, przez co powstaje polityczny potencja katastrof162.

1.3. Metodologia securitologii

Zawsze rozwj metod badawczych i nowe moliwoci czowieka budz obawy tych ludzi, ktrzy nie rozumiejc zasad naukowych s nieufni. Rozwj metod badawczych w wikszoci dyscyplin naukowych w ostatnich latach nabra niewyobraalnego tempa. W niektrych dziedzinach nawet specjalici nie s w stanie nady z przyswojeniem sobie nowych teorii i nowych metod stosowanych w praktyce.

Wykorzystywanie metodologii rnych nauk nie oznacza bezmylnego kopiowania dorobku tych nauk i przypisywania sobie ich efektw. Wykorzystywanie metod rnych nauk i przekraczanie granic pomidzy nimi jest postpowaniem powszechnym we wspczesnej nauce, ktra wielokrotnie bada rzeczy od dawna znane, lecz stara si zrozumie je na nowo. Tak rozwiny si niekwestionowane dzisiaj nauki o zarzdzaniu, psychologia ekonomiczna, biofizyka, astrofizyka, i wiele innych. Jest to podejcie metodyczne prowadzce do nowej syntezy i oryginalnych wnioskw.

Z faktu, e bezpieczestwo jako obiekt bada ma charakter multii interdyscyplinarny, wynika konieczno przekraczania granic midzy dziedzinami nauki i dyscyplinami naukowymi oraz moliwo korzystania z warsztatu metodologicznego i dorobku teoretycznego innych nauk: filozofii, psychologii, socjologii, historii, nauk ekonomicznych, politycznych i prawnych, nauk o kulturze fizycznej, w niektrych zagadnieniach take nauk przyrodniczych, rolniczych, lenych, grniczych, medycznych, wojskowych, pedagogicznych a nawet teologiUlrich Beck (ur. w 1944 w Supsku, Polska) niemiecki socjolog, profesor monachijskiego Ludwig-Maximilians-Universitt oraz London School of Economics and Political Science.

BECK U.: Spoeczestwo... op. cit. s. 64.

   

cznych i artystycznych. To przekraczanie granic, a wic podejcie transdyscyplinarne staje si wyznacznikiem tosamoci securitologii.

Takie podejcie oznacza dostrzeenie i respektowanie nierozerwalnych zwizkw midzy psychospoecznymi, ekonomicznymi, techniczno-wytwrczymi i innymi aspektami rozwoju czowieka i funkcjonowania organizacji stanowicych obiekt bada nauki o bezpieczestwie.

Oddziaywanie zagroe badane jest przez nauki podstawowe i stosowane, teoretyczne i praktyczne co wynika ze wspomnianej waciwoci bezpieczestwa jako obiektu bada, z faktu e bezpieczestwo uwarunkowane jest przez wielorakie czynniki obiektywne i subiektywne, wewntrzne i zewntrzne, abstrakcyjne i konkretne, potencjalne i aktualne, konstruktywne i destrukcyjne, statyczne i dynamiczne, pozostajce take wzajemnie w nierozerwalnych zwizkach. Ze wzgldu na wyzwania cywilizacyjne wspczenego spoeczestwa wiat doszed do takiej sytuacji, e sam generuje zagroenia swojej dalszej egzystencji i wytwarza spiral zagroe, a rozwj osign poziom koniecznego holistycznego pojmowania czynnikw bezpieczestwa163.

Badacze zdrowia publicznego z Uniwersytetu Karolinska w Sztokholmie (Szwecja) w metodologii badania zagroe i promocji bezpieczestwa (zdrowia) uwzgldniaj podejcie164:

1. Mono-czynnikowe (jeden czynnik jak np. stosowanie pasw bezpieczestwa lub czujnika dymu).

2. Multi-czynnikowe (wiele czynnikw bezpieczestwa w tym samym czasie).

3. Holistyczne (caociowa poprawa poziomu bezpieczestwa).

Autorzy tej koncepcji zwracaj uwag, e pierwsze podejcie jest waciwe, gdy mona wyodrbni jeden czynnik decydujcy. W drugim przypadku na chorob lub uszkodzenie ciaa ma wpyw wiele czynnikw, ktre take naley wyodrbni i uwzgldni wspzalenoci.

URBAN R.: Bezpenostn praxe a bezpenostn vda, s. 667./in:/ Rieenie krzovch situci v pecifickom prostred. Zbornk z 11. medzinrodnej vedeckej konferencie. ilina: ilinsk univerzita v iline, Ministerstvo hospodrstva SR 2006, s. 665-668.

SVANSTRM Leif: Methods of evaluation of child accident prevention programmes. (pol.

Metody oceny programw zapobiegania wypadkom dzieci). /in:/ BERFENSTAM R. JACKSON H.

ERIKSSON B. (eds). The healthy community. Child Safety as a Part of Health Promotion Activities. (pol. Zdrowe spoeczestwo. Bezpieczestwo dzieci jako cz aktywnej promocji zdrowia). Stokholm, Folksam: Vetenskap & Forskning, 1987; WELANDER Glenn, SVANSTRM

Leif, EKMAN Robert: Safety Promotion - and Introduction. 2nd Revised edituin. Stockholm:

Karolinska Instituet 2004. s. 47.

48 W trzecim przypadku nie wystarcza wyodrbnienie konkretnych przyczyn, lecz niezbdne jest ujawnienie przyczyn spoecznych.

Podejcie holistyczne165 pozwala dostrzec nowe wasnoci zorganizowanych ukadw wspzalenych elementw, co moe prowadzi do efektu synergicznego166 (wartociowanego konstruktywnie albo destrukcyjnie).

Z tego naley wyprowadzi wniosek, e programow podstaw

metodologiczn securitologii jest rwnoczesne167:

a) podejcie dialektyczne i holistyczne,

b) analiza systemowa,

c) przekraczanie granic midzy dyscyplinami naukowymi,

d) korzystanie z warsztatu metodologicznego i dorobku teoretycznego wielu nauk: filozofii, psychologii, socjologii, historii, nauk ekonomicznych, politycznych i prawnych, wojskowych, przyrodniczych, rolniczych, lenych, grniczych, medycznych, pedagogicznych a nawet teologicznych, artystycznych i o kulturze fizycznej.

Nauka jest to wyspecjalizowana dziaalno poznawcza, uprawiana przez uczonych. Spord wielu znanych sposobw rozumienia pojcia nauka naley mie tu na uwadze rozumienie nauki jako wyspecjalizowanej dziaalnoci poznawczej, uprawianej przez uczonych, zmierzajcej do obiektywnego poznania i zrozumienia rzeczywistoci przyrodniczej i spoecznej oraz do stworzenia przesanek wykorzystania zdobytej wiedzy w celu przeksztacenia rzeczywistoci zgodnie z potrzebami czowieka168.

holizm, pogld, e cao jest czym wicej ni sum skadajcych si na ni czci, od: gr.

hlos, cay, cakowity.

Synergia polega na tym, e wspdziaajce elementy daj wypadkowy wynik pod jakim wzgldem wikszy ni prosta suma skutkw wywoanych przez kady czynnik z osobna. Pojcie synergii wprowadzi Melanchton, wac. Philipp Schwarzerg, wg innych rde Schwartzredt, (1497-1560), niemiecki humanista, teolog i dziaacz protestantyzmu; zastosowa je w rozwaaniach teologicznych nad analiz czynnikw warunkujcych "zbawienie duszy". Zob. KRZYANOWSKI L.J.: O podstawach... op. cit. s. 194.

KORZENIOWSKI L.F.: Naduycia menederw w warunkach ryzyka gospodarczego. /in:/

GRZYBOWSKI M. TOMASZEWSKI J.: (red.) Bezpieczestwo w administracji i biznesie. Gdynia:

WSAiB 2007, s. 113-119; KORZENIOWSKI L.F.: Securitologia na pocztku...op. cit. s. 181-192.

KRZYANOWSKI L.: Podstawy nauki zarzdzania. Warszawa: PWN 1985, s. 12.

Zasadnym byoby take pytanie o status formalny securitologii: czy jest to dyscyplina naukowa, czy raczej praktyczna? A jeeli praktyczna, to czy posiada charakter naukowy?

Nauki teoretyczne opisuj, wyjaniaj i interpretuj rzeczywisto.

Dyscypliny praktyczne okrela si najczciej w opozycji do nauk teoretycznych: wyrnia si nauki podstawowe i stosowane, teoretyczne i praktyczne. Celem nauk praktycznych jest okrelenie moliwego, a zarazem optymalnego sposobu realizacji przyjtego ideau dotycz wic przyszoci, postulowanych i podanych stanw rzeczy169.

Securitologia naley do nauk praktycznych, ktre w sposb naukowy wskazuj perspektyw niwelowania zagroe dla istnienia, rozwoju i normalnego funkcjonowania czowieka i organizacji spoecznych.

1.4. Przedmiot securitologii

W staroytnoci filozof grecki Platon170, a w czasach nowoytnych Herbert Spencer171, uznajc spoeczestwo za organizm, uwaali je za pierwsze, pierwotne i wysze w stosunku do czowieka. Hipostazujc pastwo stworzyli fundamenty teorii organicystycznej o spoeczestwie i totalitarnej w ujmowaniu stosunku spoecznoci do jednostki173.

Jednostka ludzka sens swego istnienia i bezpieczestwa uzyskuje dopiero wtedy, gdy spenia jak funkcj i w takim stopniu, w jakim owe funkcje istotne dla bezpieczestwa spoecznego spenia. Jednake inni historycy filozofii, jak np. Giovanni Reale, przypisuj Platonowi poszukiwanie uzasadnienia dla przyczyn i sposobw powstania pastwa w potrzebach czowieka. (...) nikt z nas nie jest autarkiczny, czyli nie wystarcza sam sobie. rdem pastwa jest wic nasza potrzeba. Nasze potrzeby za s wielorakie, tak e kady z nas wymaga ju nie tylko KOSIEWICZ J.: Filozoficzne aspekty kultury fizycznej i sportu. Warszawa: BK 2004, s. 250.

Platon, gr., Pltn, prawdziwe imi: Arystokles (ok. 427 p.n.e -ok. 347 p.n.e.), filozof grecki, twrca systemu filozoficznego zwanego idealizmem platoskim.

Herbert Spencer (1820-1903), angielski filozof i socjolog, przedstawiciel organicyzmu w naukach spoecznych.

Hipostaza - bd logiczny polegajcy na przypisywaniu realnego istnienia tzw. obiektom idealnym (jak dobro, postp). KOPALISKI W.: Sownik... op. cit. s. 174.

TUROWSKI J.: Socjologia. Mae struktury spoeczne. Lublin: Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego 2001, s. 22.



Pages:     | 1 || 3 | 4 |   ...   | 12 |

:

. ..3 .5 ..8 ..10 ..15 .18 ..20 ..25 , ...

YK-0-vvod-1.qxd 01.02.2005 17:27 Page 1 Non multa, sed multum 1 (75), 11 2005 . . . . . . . . . ISSN 1026 9878 YK-0-vvod-1.qxd 01.02.2005 17:27 Page 2 1 (75), 11...

, Nanotech Industries, INC (USA, California), : figovsky@netvision. net.il. , , ..., . , - , : obd@sssu.ru , . , , - ...

Federal Ministry for the Environment, Nature Conservation and Nuclear Safety : , ̻ WECF 2011 577.4:553.676 28.081:30.36 ISBN .., .., .., .., ..,...

3 : , , 3 .. , , . vas-mv@yandex.ru : ; -;...

- 02.10.2015 70- ! ! 70 , ...

Non multa, sed multum 3 (69), 200 . . . . . . . . ISSN 1026 3 (69), 200 1994 . ...

2014 1. 6.5. , , ׻.3 ׻ .19 2. ׻..5 6.6. 3. ׻.21 .7 , ..22...

75 , . 62 , . 75 ., 2015. 80 . . ...

, , 2006 .. : .. , .. , .. , .. , .. , .. , .. , .. , .. , .. , .. , .. , .. , .. , .. , .. , .....

EUR/00/5014688 : E70095 1 _ -, 2000 . SCHERFIGSVEJ 8 DK-2100 COPENHAGEN DENMARK .: +45 39 17 17 17 : +45 39 17 18 18 : 12000 E-MAIL: POSTMASTER@WHO.DK WEB SITE: HTTP://WWW.WHO.DK 2000 . -21: 11 -21: 11 2015 . ...

Ȼ Ȼ ܻ 17 87.7 82 : , . .. : .....

S/2015/203 Distr.: General 23 March 2015 Russian Original: English C I. , 2014 , 1. 22 2106 (2013) , 1820 (2008), 1888 (2009) 1960 (2010) ...

04 2013 . 1 2012 2013 .. 2012 2013 , , 2012 ...

. , . , , . , , . ...

. , , . , . . Annotation This diploma thesis is devoted to research of relay protection and...

л 2010 1. .. 3 2. .. 3. .. 5 4. , .. 5. . 6. .. 9 7. .. 13 7.1 .. 13 7.2 ...

VII (, , 9 2015 ) 1. , , , , , 9 2015 , , , . , ...

- 06.03.2015 27 . ...

.. () .. () The main security threats for the countries the Central Asian region : , , , , , , , , ( .): Central Asia, CSTO, conflicts, drug trafficking, terrorism, environmental security, environmental terrorism, Russia, USA , ...








 
<<     |    
2016 www.nauka.x-pdf.ru - - , ,

, .
, , , , 1-2 .