WWW.NAUKA.X-PDF.RU
БЕСПЛАТНАЯ ЭЛЕКТРОННАЯ БИБЛИОТЕКА - Книги, издания, публикации
 


Pages:     | 1 | 2 || 4 | 5 |   ...   | 12 |

«SECURITOLOGIA Nauka o bezpieczestwie czowieka i organizacji spoecznych SECURITOLOGY A security science of human beings and social organizations СЕКЮРИТОЛОГИЯ Наука о безопасности ...»

-- [ Страница 3 ] --

50 jednego czy kilku ludzi, ale bardzo wielu ludzi, ktrzy mogliby tym potrzebom zaradzi. Powstaj w ten sposb rozmaite zawody, ktre tylko rni ludzie mog odpowiednio wykonywa. Kady bowiem czowiek rodzi si nie we wszystkim podobny do innych, ale z rnymi naturalnymi uzdolnieniami i dlatego zdatny do wykonywania rnych prac”174.

Wydaje si, e koncepcja organicystyczna jest nadal dominujc w polskim ustawodawstwie, czego wyraz da Tadeusz Bojarski uzasadniajc rozwizania w kodeksie karnym z 1997 r: „Sdz, e nie powinna by kwestionowana pierwszoplanowa pozycja ochrony Pastwa Polskiego w czci szczeglnej kodeksu.

Ochrona tej wartoci dotyczy wsplnoty w postaci pastwa jako organizacji narodu, spoeczestwa, i stanowi logiczne prius w stosunku do ochrony wszystkich pozostaych wartoci. Przyznanie tej ochronie pierwszestwa jest po prostu naturalne. Kady czowiek rodzi si jako czonek oglnoludzkiej wsplnoty i to daje pierwszestwo ochronie rodzaju ludzkiego (a wic przestpstwa przeciwko ludzkoci). Jednoczenie rodzi si jako czonek wsplnoty narodowej, co stawia ochron pastwa (narodu) bezporednio na drugim miejscu"175. Co prawda autorowi wydaje si, e z t wartoci konkurowa moe tylko dobro w postaci ycia i zdrowia, ale tylko wtedy, gdy opowiadamy si za nadprzyrodzonym pochodzeniu czowieka, jako dziea Stwrcy.

Podstawy dla przeciwstawnej teorii umowy spoecznej stworzyli podobnie jak dla teorii opisanej poprzednio - take filozofowie greccy (Demokryt176), gdy twierdzili, e istniej jedynie rzeczy jednostkowe, za caoci, systemy s jedynie tworami umysu ludzkiego. Istniej jedynie atomy i pusta przestrze; caa reszta to tylko pogldy.

Wedug Hobbes`a177 czowiek zostaje postawiony przed dramatycznym wyborem. Musi opowiedzie si albo za bezpieczestwem REALE G.: Myl staroytna. Lublin: KUL, 2003, s. 202.

BOJARSKI T.: Przestpstwa przeciwko pastwu. Uwagi na tle kodeksu karnego. /in:/ Prace ofiarowane Profesor Oktawii Grniok. Katowice, 1996, s. 33.

Demokryt z Abdery, gr. µ Demokritos ho Abderites, (460 p.n.e.-ok. 3 p.n.e), filozof grecki.

Thomas Hobbes (1588-1679), angielski filozof, autor traktatu Lewiatan (1651), w ktrym dowodzi, e jedynym sposobem uniknicia za, jakie spotyka ludzi yjcych w tzw. stanie natury, jest zawarcie umowy przekazujcej nieograniczon, absolutn wadz w rce suwerena.

i jednoczenie za absolutn podlegoci, albo za nieograniczon wolnoci i anarchi, oraz zwizanym z nimi cigym zagroeniem dla jego ycia. Skoro biologia nie czyni jednostki zdoln do spoecznego wspycia, naturalny dla niej moe by tylko brak spoecznych wizi.

Stan naturalny nie jest jednak okresem penej atomizacji jednostek.

Istota aspoeczna w drodze rozumowania kreuje wizi spoeczne uzyskujc bezpieczestwo dla siebie i dla innych. Wszystkie ludzkie dziaania s zdeterminowane, konieczne, tzn. moliwe do przyczynowego wyjanienia.

Take w pogldach Johna Locke`a178, a zwaszcza Jeana Jacquesa Rousseau179 spoeczno oznacza jedynie fakt wykonywania przez ludzi, zgodnie z zawart umow, pewnych czynnoci podobnych lub uzupeniajcych si. Zadaniem spoeczestwa jest usuwanie trudnoci uniemoliwiajcych jednostkom osiganie bezpieczestwa.

W skrajnym przypadku idea umowy spoecznej prowadzi do tego, e za pomoc pastwa mona przeprowadzi rewolucj totaln w kadej dziedzinie ycia jednostki i spoeczestwa, zmuszajc oddanie si kadego czowieka ze wszystkimi jego prawami caemu spoeczestwu. Obywatel powinien by oddany pastwu, a pastwo zajmie si caoci jego spraw.

Natomiast securitologia uwzgldnia bezpieczestwo podmiotu (czowieka), bezpieczestwo maej grupy spoecznej, bezpieczestwo spoeczestwa (wielkiej grupy spoecznej) i bezpieczestwo ludzkoci.

Dla badaczy zaliczajcych si do nauki o bezpieczestwie – securitologii - bytem substancjonalnym s jedynie osoby ludzkie tworzce spoeczestwo, ale spoecznoci ludzkie take istniej realnie, s caociami rnicymi si od osb, ktre je tworz. Czynnikiem jednoczcym osoby ludzkie w spoeczno jest zawsze jaki wsplny cel - na przykad podstawowe potrzeby bezpieczestwa. Jednostki maj wic prawo domaga si zaspokajania ich potrzeb jednostkowych za porednictwem dobra wsplnego, ale take spoecznoci wymagaj od jednostek odpowiedniego dziaania na rzecz dobra wsplnego180.

John Locke (1632-1704), angielski filozof, lekarz, polityk, politolog i ekonomista. Twrca podstaw teoretycznych rzdw demokratycznych.

Jean-Jacques Rousseau (1712-1778) – francuski pisarz, filozof i pedagog, twrca koncepcji swobodnego wychowania.

Zob. take: TUROWSKI J.: Socjologia... op. cit. s. 25.

Prowadzc ontologiczne, epistemologiczne i aksjologiczne rozwaania na temat istoty wartoci, jak jest bezpieczestwo, Jzef Lipiec

podkrela, e konstrukcyjna moc wartoci odnosi si do:

1. czowieka i tylko do niego, ale z przywoaniem bytu ludzkiego

w trzech innych wymiarach181:

2. ycia drugiego czowieka,

3. ycia zbioru ludzi tworzcych grup spoeczn (spoeczestwo),

4. ycia gatunku ludzkiego (ludzkoci).

Podobnie wyrniaj poziomy odniesienia badacze zdrowia publicznego z Uniwersytetu Karolinska w Sztokholmie (Szwecja), ktrzy dla

celw badania zagroe identyfikuj orientacje182:

1. indywidualn,

2. grupow,

3. organizacyjn,

4. wsplnotow,

5. narodow.

Uwzgldniajc te koncepcje i po wprowadzeniu rozrnienia maych i duych grup spoecznych securitologia uwzgldnia bezpieczestwo podmiotu (czowieka), bezpieczestwo maej grupy spoecznej, bezpieczestwo spoeczestwa (wielkiej grupy spoecznej) i bezpieczestwo ludzkoci.

Securitologia jako wyodrbniajca si dyscyplina naukowa podejmuje badania zagroe dla istnienia, rozwoju i normalnego funkcjonowania czowieka i organizacji spoecznych.

Czowiek (podmiot) oznacza istot ludzk, jednostk rozumn mac wiadomo wasnej osobowoci, potrzeb, oczekiwa i moliwoci, posugujc si mow symboliczn, zdoln do tworzenia kultury, odznazajc si najwyszym rozwojem psychicznym i spoecznym, bdcym obywatelem swojego pastwa i immanentn czci pozostae ukadw odniesienia. Bezpieczestwo osobiste i indywidualne poczucie bezpiezetwa (zalene od indywidualnych cech osobowoci oraz dowiadcze LIPIEC J.: wiat... op. cit. s. 76.

SVANSTRM L.: Methods... op. cit.; WELANDER G. SVANSTRM L. EKMAN R.: Safety...

op. cit. p. 47.

wasnych i osb najbliszych) staje si najwaniejsz, konstytucyjn wartoci183.

Maa grupa spoeczna jest wyodrbniana przez socjologw ze wzgldu na bezporedni znajomo i porozumiewanie si czonkw grupy oraz uwzgldnianie przekona i potrzeb konkretnych jednostek184.

Badania poczucia bezpieczestwa wskazuj, e im mniejsza spoeczno, tym odczuwanie bezpieczestwa wiksze. Ludzie znaj swoje rodowisko lokalne z wasnych dowiadcze i obserwacji, a wiadomoci skrajne i nietypowe podawane przez media maj drugorzdne znaczenie.

Wielka grupa spoeczna (zbir ludzi tworzcych spoeczestwo, pastwo, nard) jest organizacj spoecznoci regionu, narodu i obywateli powsta dla ochrony ycia i innych wartoci kadego

czowieka. Wydaje si, e taki te jest porzdek konstytucyjny:

„Rzeczpospolita Polska strzee niepodlegoci i nienaruszalnoci swojego terytorium, zapewnia wolnoci i prawa czowieka i obywatela oraz bezpieczestwo obywateli, strzee dziedzictwa narodowego oraz zapewnia ochron rodowiska, kierujc si zasad zrwnowaonego rozwoju185. Nie ma tu mowy o jakiejkolwiek nadrzdnoci interesw pastwa nad wartociami obywateli, ktre zostay tutaj uznane za rwnorzdne.

Ludzko (gatunek ludzki) to nie tylko wielka grupa spoeczna ale take kultura i cigo historyczna. Ochrona tej wartoci zasuguje na pierwszestwo w takim znaczeniu, e bez wsplnoty ludzkiej niemoliwa jest egzystencja i kultura czowieka. Wsplnota ludzka jest wytworem ludzi i ochrona ludzi nie jest moliwa bez bezpieczestwa ludzkoci.

Jednake zwizki pomidzy podmiotem, drugim czowiekiem, ma grup, spoeczestwem i ludzkoci mog by zgodne, rozbiene IV poprawka (Karta Praw) z 1791 roku do Konstytucji Stanw Zjednoczonych Ameryki: "Nie bdzie naruszane prawo ludzi do bezpieczestwa osobistego, nietykalnoci mieszkania, dokumentw i ruchomoci, oraz zapewniajce ochron przed nieuzasadnionymi rewizjami i sekwestrami. Nakaz rewizji lub aresztowania moe by wydany jedynie przez sd na podstawie uzasadnionego podejrzenia, popartego przysig lub owiadczeniem, przy czym dokadnie musi by wymienione miejsce rewizji oraz osoby i rzeczy, ktre maj by oboone aresztem".

Zob. TUROWSKI J.: Socjologia... op. cit. s. 80.

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. nr 78, poz. 483), art. 5.

lub sprzeczne. Konflikt interesw w kategoriach bezpieczestwa jest wyrany, ale moliwy do rozpoznania i przezwycienia.

Bezpieczestwo jest zdolnoci do kreatywnej aktywnoci podmiotu i oznacza stan obiektywny polegajcy na braku zagroenia, odczuwany subiektywnie przez jednostki lub grupy186.

Niektrzy rozrniaj pozytywne rozumienie bezpieczestwa jako ksztatowanie pewnoci przetrwania, posiadania i swobd rozwojowych podmiotu oraz rozumienie negatywne definiujce bezpieczestwo jako brak zagroe187.

Bezpieczestwo, zarwno w znaczeniu pozytywnym jak i negatywnym, jest przedmiotem zainteresowania wielu dziedzin nauk spoecznych, przyrodniczych, technicznych, medycznych, rolniczych i innych, a take jest wiedz praktyczn z rnorodnych obszarw dziaalnoci gospodarczej i ycia codziennego.

Bezpieczestwo jako przedmiot bada ma charakter multilateralny (wielostronny) i jest czym wicej, ni sum braku zagroe188. Bezpieczestwo jest funkcj wielu rnorodnych czynnikw (a kady z nich zasuguje na pogbion analiz). Ze wzgldu na klasy zagroe

mona wyrni typy (klasy) bezpieczestwa:

Bezpieczestwo obiektywne i/lub190 subiektywne.

Bezpieczestwo wewntrzne i/lub zewntrzne.

Bezpieczestwo indywidualne i/lub grupowe, Zob. KORZENIOWSKI L.: Zarzdzanie bezpieczestwem. Rynek, ryzyko, zagroenie, ochrona,

s. 437. /in:/ Zarzdzanie bezpieczestwem. Krakw: PSB 2000, s. 437-444; KORZENIOWSKI L.:

Zarzdzanie bezpieczestwem. Od ryzyka do systemu, s. 21. /in:/ KORZENIOWSKI L. (red):

Zarzdzanie bezpieczestwem. Prace Edukacyjne. Krakw: LIPORT LFK 2001, s. 21-26;

KORZENIOWSKI L.: (pol.) Menedment... op. cit. 2003, s. 183; KORZENIOWSKI L.: (ang.) Securitology. The concept of safety. “Comunikations” 2005, No 3, s. 20-23.

Zob. NYE J.S.Jr.: Problemy bada nad bezpieczestwem, s. 54. „Sprawy Midzynarodowe” 1989, nr 6, s. 51-64.

Peter Sak susznie zwraca uwag, e "bezpieczestwo systemu nie jest zsumowaniem poszczeglnych elementw bezpieczestwa, ktre je tworz". SAK P.: (cze.) Bezpenostn...

op. cit.

189 KORZENIOWSKI L.F.: Securitologia na pocztku... op. cit. s. 184.

i/lub - spjnik czcy zdania lub ich czci, ktrych treci uzupeniaj si (i) lub wyczaj si wzajemnie (lub).

Bezpieczestwo abstrakcyjne i/lub konkretne.

Bezpieczestwo potencjalne i/lub aktywne.

Bezpieczestwo indywidualne i/lub grupowe, Bezpieczestwo statyczne i/lub dynamiczne.

W sownikach przez bezpieczestwo rozumie si „stan niezagroenia, spokoju, pewnoci”191 lub „stan psychiczny lub prawny, w ktrym jednostka ma poczucie pewnoci, oparcie w drugiej osobie lub w sprawnie dziaajcym systemie prawnym; przeciwiestwo zagroenia”192.

Dla filozofa W. Tulibackiego bezpieczestwo stanowi konfiguracj sytuacji, zdarze, faktw, stanw rzeczy niezalenych od ludzi, i od ludzi zalenych. „Bezpieczestwo, tak rozumiane, poprzedza wic inne wartoci, tak samo jest jedn z wartoci podstawowych, speniajc rol instrumentaln dla powstania i istnienia wartoci materialnych i duchowych”193.

Viktor Porada definiuje stan bezpieczestwa jako system wzajemnie zwizanych i w rnym stopniu wywierajcych wpyw czynnikw i ich wasnoci, majcych wpyw na powstanie, rozwj i rezultaty spoecznych zjawisk, ktre negatywnie wpywaj na zdrowie, ycie i wszelkie inne wartoci w konkretnym spoeczestwie (ustrj spoeczny, wolno, wiar, mienie itp)194. Negatywne zjawiska s z reguy opisane i spenalizowane195 w pastwowej legislatywie.

Dla W.I. Yarothkina bezpieczestwo – to stan ochrony osoby, spoeczestwa, pastwa od zewntrznych i wewntrznych niebezpieczestw i zagroe, polegajcy na aktywnoci ludzi, spoeczestwa, pastwa, wiatowego wspdziaania narodw dla ujawnienia, przeciwdziaania, osabienia, usuniciu (likwidacji) i odparcia niebezpieczestw i zagroe, zdolnych ich zniszczy, pozbawi fundamentalnych materialnych i duchowych wartoci, wyrzdzi niedopuszczaln (niedopuszczaln obiektywnie i subiektywnie) szkod, zamkn drog dla ycia i rozwoju196.

Sownik... op. cit. 1979, s. 147.

Sownik... op. cit. 1978, s. 50.

TULIBACKI W.: Etyczne aspekty bezpieczestwa na tle pewnych „staych” cech natury ludzkiej. /in:/ ROSA R.: (red.) Edukacja dla bezpieczestwa i pokoju w jednoczcej si Europie.

Siedlce: WSRP 1999, s. 33.

PORADA V.: (cze.) Teoretick... op. cit. s. 263.

gr. poine; ac. poena – kara. Penalizacja, karanie, system kar.

YAROTHKIN W.I. (ros.) ЯРОЧКІН В.И.: Сек’юритология... op. cit. s. 28.

Dinesh Mohan i inni specjalici zajmujcy si gwnie fizycznym i psychicznym zdrowiem ludzi definiuj bezpieczestwo jako stan, w ktrym zagroenia i warunki prowadzce do obrae fizycznych, psychicznych, psychologicznych lub materialnych s kontrolowane w celu zachowania zdrowia i dobrego samopoczucia osb i caej wsplnoty197.

V.K. Senthagov definiuje bezpieczestwo jako zdolno ycia dowolnego biologicznego obiektu198. W Rosji kategoria „bezpieczestwo” znalaza si w systemie prawa Federacji, w ktrym przyjto, e „bezpieczestwo – stan ochrony wanych yciowo interesw osoby, spoeczestwa i pastwa od wewntrznych i zewntrznych zagroe”199.

Analiza literatury przedmiotu prowadzi do wniosku, e wraz z upywem czasu zmienia si rozumienie pojcia bezpieczestwa.

Odnoszc si do kategorii bezpieczestwa pastwa St. Korycki stwierdza, e „dawne pojcie bezpieczestwa obejmowao w zasadzie polityczne i militarne aspekty. Dzisiaj obejmuje rwnie ekonomiczne zalenoci i wspzalenoci, kwestie zasobw surowcowych, ekologi, demografi, sprawy spoeczne i humanitarne, zagadnienia zwizane z zachowaniem narodowej tosamoci i zapewnieniem waciwego udziau w rozwoju cywilizacyjnym wspczesnego wiata. Istot bezpieczestwa naley widzie w jego zwizku ze zjawiskiem zagroenia, ktre oznacza z jednej strony pewien stan psychiczny lub wiadomociowy wywoany postrzeganiem zjawisk, ktre subiektywnie ocenia si jako niekorzystne lub niebezpieczne, a z drugiej strony czynniki obiektywne, powodujce stany niepewnoci i obaw”200.

Natomiast Janusz Stefanowicz pisze, e „czasy wspczesne, przynoszc rwnolegle do postpu cywilizacyjnego rosnc gam zagroe, zmieniy zakres pojmowania bezpieczestwa. W przeszoci rozumiane czysto militarnie, dzi rozszerzyo si na wakie aspekty MOHAN D. (ang.) MOHAN D.: Safety as a Human Right. (pol. Bezpieczestwo jako Prawo Czowieka.) Bombay: Indian Institute of Technology 2003.

SENTHAGOV V.K. (red.) (ros.) СЕНЧАГОВ В.К. Экономическая... op. cit. s. 26.

Ustawa Federacji Rosyjskiej O bezpieczestwie (ros.) Закон Российской Федерации О безопасности /in:/ О безопасности. Сб. законодательных и нормативных документов.

Москва: 1998, с. 38.

KORZYCKI St.: Bezpieczestwo polityczne. /in:/ System bezpieczestwa Polski. Warszawa:

AON, 1993.

niewojskowe - polityczne, ekonomiczne, ekologiczne itp. Po drugie, zmienia si jego teleologia. ju nie tylko pierwotna wola przetrwania, ale ochrona dobrobytu pastwa i jego obywateli, obrona wolnoci i tosamoci - take ustrojowej - skadaj si na funkcje polityki bezpieczestwa. Wreszcie po trzecie, znacznie silniej ni w przeszoci wystpuje zaleno midzy bezpieczestwem narodowym i adem, czyli bezpieczestwem midzynarodowym”201.

1.5. Klasyfikacja zagroe.

Zagroenie jest to potencjalna przyczyna niepodanego stanu.

Zagroenia nie s kategori samoistn, poniewa zawsze odnosz si do okrelonego podmiotu, dla ktrego maj charakter destrukcyjny. Mog one spowodowa szkodliwe nastpstwa dlatego, e kady podmiot (czowiek, system, organizacja, zasb przyrody) charakteryzuje si mniejsz lub wiksz podatnoci czyli pewnymi sabociami, umoliwiajcymi przeksztacenie potencjalnego zagroenia w szkod.

Do wygenerowania zagroe potrzebne s okrelone moliwoci, ktre tkwi w samym podmiocie, ktrego dotycz, w jego otoczeniu lub w zwizkach podmiotu z otoczeniem202. Moliwoci te mona scharakteryzowa poprzez potencja negatywny (potencja destrukcyjny, potencja zagroe), rozumiany jako zdolno do destrukcyjnego oddziaywania na system203.

Zagroenie jest terminem, ktry jest rnie rozumiany w zalenoci od charakteryzowanej sytuacji i rda destrukcji. Wsrd rnorodnych

czynnikw oddziaywania na system mona wyrni204:

zagroenia obiektywne i/lub subiektywne, zagroenia wewntrzne i/lub zewntrzne, zagroenia indywidualne i/lub grupowe, zagroenia abstrakcyjne i/lub konkretne,

STEFANOWICZ J.: Przedmowa. /in:/ Wspczesne pojmowanie bezpieczestwa. Warszawa:

ISP PAN, 1996.

KORZENIOWSKI L.: Zarzdzanie... op. cit. 2000, s. 437; KORZENIOWSKI L.: Zarzdzanie...

op. cit. 2001, s. 21.

SZYMANEK A.: Wektorowy model zagroenia obiektu. /in:/ Bezpieczestwo systemw.

Warszawa: ITWL, 1990, s. 97.

KORZENIOWSKI L.F.: Securitologia na pocztku... op. cit. s. 184.

zagroenia potencjalne i/lub aktywne, sytuacja statyczna lub dynamiczna, wartoci konstruktywne lub destrukcyjne.

Zagroenie jest terminem, ktry jest rnie rozumiany w zalenoci

od charakteryzowanej sytuacji i rda destrukcji. Spotykane we wszystkich sownikach jzykowych „zagroenie” ma znaczenie:

a) obiektywne: „sytuacja niebezpieczna dla ycia lub zdrowia”205;

b) i/lub subiektywne: „stan psychiczny lub prawny, w ktrym jednostka nie ma poczucia pewnoci, oparcia w drugiej osobie lub w sprawnie dziaajcym systemie prawnym”206.

W literaturze mona spotka modele matematyczne umoliwiajce szczegow charakterystyk siy oddziaywania poszczeglnych zagroe i ich percepcji a nawet umoliwiajce prognoz bezpieczestwa na przyszo i zbudowanie systemu wczesnego ostrzegania207. Czowiek (i/lub organizacja spoeczna) dysponujcy odpowiednimi informacjami ma szanse podj odpowiednie decyzje przeciwdziaajce zagroeniom.

W zamian za uzyskany wzrost poziomu bezpieczestwa paci skadki ubezpieczeniowe, finansuje podnoszenie kwalifikacji pracownikw, gromadzi rezerwy lub nawet rezygnuje z okrelonej dziaalnoci.

Zagroenia maj charakter obiektywny i/lub subiektywny. Zagroenia obiektywne s to rzeczywiste, realne, niezalene od czowieka moliwoci destrukcji i wyrzdzenia szkody.

Natomiast zagroenia subiektywne odnosz si do:

a) wiadomoci istnienia zagroe,

b) braku wiadomoci istnienia zagroe,

c) braku wiedzy o moliwociach zapobieeniu niebezpieczestwu.

Prawo karne przewiduje rozrnienie zagroenia subiektywnego (chocia nie nazywa tak tych form) na:

Sownik... op. cit. 1996, s. 1313; Sownik... op. cit. 2001, tom 2, s. 607.

Sownik... op. cit. 1996, s. 1313; Sownik... op. cit. 2001, tom 2, s. 607.

Na przykad model Edwarda Altmana. Zob. KORZENIOWSKI L.: Firma w warunkach ryzyka gospodarczego. Wydanie drugie. Krakw: EAS 2002, s. 125; lub matematyczny wzr liczby typw wartoci bezpieczestwa, zob. KORZENIOWSKI L.: Menedment... op. cit. 2003, s. 191.

a) lekkomylno, tzn. wiadomy czyn nieumylny, gdy sprawca moliwo popenienia czynu przewidywa,

b) niedbalstwo, tzn. niewiadomy czyn nieumylny, gdy sprawca moliwo popenienia czynu mg przewidzie.

Powszechno terminu bezpieczestwa sprzyja jego zrnicowanemu pojmowaniu. Christian Bay, Jerzy Staczyk i za nimi take Ryszard Ziba zwracaj uwag na dwojakiego rodzaju pochodzenie zagroe: wewntrzne oraz zewntrzne.

Bezpieczestwo wewntrzne oznacza „stabilno i harmonijno danego organizmu bd systemu (podmiotu zbiorowego)”208. Koncepcja ta poszukuje istoty bezpieczestwa w takich formach istnienia, ktre zapewniaj trwanie, stabilizacj, doskonalenie i rozwj209.

Bezpieczestwo zewntrzne, ktre oznacza brak zagroenia ze strony innych podmiotw210.

Zagroenie indywidualne polega na naraeniu pojedynczej osoby, natomiast zagroenie grupowe dotyczy dwch lub wicej osb.

W prawie karnym zagroenie indywidualne polega na naraeniu pojedynczej osoby lub niewielkiej liczby osb, natomiast zagroenie powszechne polega na sprowadzeniu konkretnego zagroenia bezporedniego lub poredniego dla wielu osb, ktre nie musz by cile ustalone211. Sprowadzenie konkretnego zagroenia powszechnego moe zatem polega np. na spowodowaniu katastrofy komunikacyjnej212, poaru, zawalenia si budowli, zalewu albo obsuniecia si ziemi, ska lub niegu, eksplozji materiaw wybuchowych lub atwopalnych albo BAY CH.: Koncepcje bezpieczestwa indywidualnego, narodowego i zbiorowego. „Studia Nauk Politycznych” 1989, nr 4, s. 83-91; CIELARCZYK M.: Wspczesne rozumienie bezpieczestwa i obronnoci. Towarzystwo Wiedzy Obronnej, "Zeszyt Problemowy" 2001, nr 3, s. 8; STACZYK J.: Wspczesne... op. cit. s. 18; ZIBA R.: Instytucjonalizacja... op. cit. s. 27-28.

Zob. WINIARSKI J.: Filozoficzne... op. cit. s. 13; WINIARSKI J.: O naturze bezpieczstwa.

Prolegomena do zagadnie oglnych. Warszawa-Pruszkw: 1997; KACZMAREK J.

SKOWROSKI A.: Bezpieczestwo - wiat - Europa - Polska. Wrocaw: 1998.

CIELARCZYK M.: Wspczesne... op. cit. s. 8.

TERESISKI G. MDRO R.: Lekarskie aspekty naraenia na niebezpieczestwo utraty zdrowia lub ycia II. Moliwoci, warunki i granice lekarskiej oceny naraenia na niebezpieczestwo ycia lub zdrowia ludzkiego oraz kryteria medycznej kwantyfikacji stopnia naraenia. "Archiwum Medycyny Sdowej i Kryminologii" 2001, nr 2; SPOTOWSKI A.: Funkcja niebezpieczestwa w prawie karnym. Warszawa: PWN, 1990.

Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. nr 88, poz. 553 ze zm.), art. 173.

innego gwatownego wyzwolenia energii, rozprzestrzenieniania si substancji trujcych, duszcych lub parzcych, gwatownego wyzwolenia energii jdrowej lub promieniowania jonizujcego213, spowodowania zagroenia epidemicznego lub moliwoci szerzenia si choroby zakanej, wytwarzaniu lub wprowadzaniu do obrotu szkodliwych substancji, rodkw spoywczych lub farmakologicznych oraz innych artykuw powszechnego uytku, zakucaniu automatycznego przetwarzania, gromadzenia lub przesyania informacji lub dziaajc w inny sposb w okolicznociach szczeglnie niebezpiecznych214, umieszczeniu na statku wodnym lub powietrznym urzdzenie lub substancj zagraajcej bezpieczestwu osb215.

Do typw powszechnego zagroenia o charakterze abstrakcyjnym zalicza si natomiast zanieczyszczenie wody, powietrza lub ziemi substancj albo promieniowaniem jonizujcym216, skadowanie, przerabianie lub przewoenie szkodliwych odpadw217, przewoenie, skadowanie lub porzucenie rda promieniowania jonizujcego218, wytwarzanie, przetwarzanie, handel lub tylko posiadanie substancji wybuchowych lub radioaktywnych219.

Kategorie konkretnoci i abstrakcyjnoci odnosz si do zagroe, ktre wystpuj w okrelonej sytuacji220.

Abstrakcyjnym nazywamy zagroenia przecitnie stale wystpujce w okrelonej sytuacji (np. fakt nielegalnego posiadania broni jest przecitnie stale zjawiskiem gronym). W prawie karnym istot zagroenia abstrakcyjnego jest karalno okrelonego zachowania sprawcy bez koniecznoci ustalenia, czy faktycznie doszo do powstania konkretnego zagroenia chronionych dbr221, na przykad przez uycie niebezpiecznego przedmiotu222, porzucenie maoletniego lub osoby Ibidem, art. 163.

Ibidem, art. 165.

Ibidem, art. 167.

Ibidem, art. 182.

Ibidem, art. 183.

Ibidem, art. 184.

Ibidem, art. 171.

HANAUSEK T.: Zarzdzanie... op. cit. s. 37.

TERESISKI G. MDRO R.: Lekarskie... op. cit.; SPOTOWSKI A.: Funkcja... op. cit.

Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny... op. cit. art. 159 i 223.

nieporadnej223, rozpijanie maoletniego224 lub zncanie si nad najblisz osob225.

Konkretne s to zagroenia, ktre realnie wystpiy w danej, rzeczywistej sytuacji. W prawie karnym zblionym jest pojcie bezporednioci, ktre odnosi si do zagroenia. Tadeusz Hanausek podkrela, e poprzez zarzdzanie bezpieczestwem mona wyeliminowa wpyw determinant, albo tak dalece zminimalizowa prawdopodobiestwo ich wpywu na sytuacj, e trudno j bdzie uzna za niebezpieczn w danych, stworzonych przez zarzdzajcego warunkach, gdy przy nikym prawdopodobiestwie naruszenia dobra, niebezpieczestwo tego naruszenia przynajmniej przestaje by bezporednie226.

Analizujc pojcia zagroe mona wyodrbni jego potencjalny lub aktywny charakter.

Zagroenia potencjalne oznaczaj wystpowanie rzeczywistych lecz nieaktywnych si lub takich, ktrym bdzie mona si skutecznie przeciwdziaa (np. dziki posiadanym i/lub bdcym w dyspozycji zasobom i warunkom do zniwelowania zagroe.

Zagroenia aktywne oznaczaj og czynnych i rzeczywistych si zagraajcych bezporednio czowiekowi lub systemowi (grupie spoecznej). W prawie karnym pojciu zagroenia aktywnego odpowiada pojcie zamiaru bezporedniego, polegajcego na tym, e sprawca chce popeni czyn zabroniony, albo przewidujc moliwo jego popenienia, na to si godzi227.

Potencjalne przyczyny zagroe egzystencji czowieka mog

zosta zaliczone do jednej z czterech grup228:

1. Przyroda nieoywiona. Obiekty kosmiczne, ruchy pyt tektonicznych Ziemi, wulkany, tajfuny, huragany, powodzie, poary i inne przyczyny zawsze zagraay egzystencji czowieka. Nauka w ostatnich latach pozwala wyjani wiele z tych przyczyn i daje moliwoci Ibidem, art. 210.

Ibidem, art. 208.

Ibidem, art. 207.

Hanausek T., Element bezporednioci jako znami niektrych typw przestpstw, „Pastwo i Prawo” 1964, nr 12, s. 905-914; HANAUSEK T.: Zarzdzanie... op. cit. s. 36-39.

Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny... op. cit. art. 9, § 1.

KORZENIOWSKI L.F.: Securitologia na pocztku... op. cit. s. 186.

przewidywania wystpienia tych zjawisk, a tym samym umoliwia odpowiednie reagowanie i unikanie skutkw.

Prognozy dotyczce Huraganu Katrina229 spowodoway ewakuacje miasta Nowy Orlean (USA) przed tym, zanim woda przerwaa way przeciwpowodziowe i zatopia miasto.

Jednake politycy dysponujcy odpowiednimi rodkami czsto lekcewa diagnozy badaczy przyrody, z tragicznymi skutkami dla ludzi. Brak systemu ostrzegawczego jest uwaany za jedn z gwnych przyczyn ogromnej liczby 200 tys. ofiar miertelnych tsunami w Indonezji, Sri Lance230, Indiach, Tajlandii na Oceanie Indyjskim w 2004 r231.

2005-08-25. USA, Nowy Orlean. Huragan Katrina - potny cyklon tropikalny, huragan 5 kategorii na skali Saffira-Simpsona Atlantyku. 30 sierpnia 2005 r. woda zalaa okoo 80% powierzchni miasta Nowy Orlean. Huragan zdewastowa wybrzea stanw Luizjana, Missisipi i Alabama (USA), Kuby, wyspy karaibskie. Zgino 1209 osb, gwnie w Nowym Orleanie.

Towarzystwa ubezpieczeniowe wstpnie oceniy ubezpieczone straty spowodowane przez huragan na 24 mld dolarw. Cakowity koszt poniesionych straty wynis 200 miliardw dolarw US.

Syngaleskie r Lank. Od 22 maja 1972 republika na wyspie Ceylon na Oceanie Indyjskim, wczeniej dominium z gubernatorem reprezentujcym brytyjskiego monarch.

2004-12-26. Indonezja, Sri Lanka, Indie, Tajlandia. Fale tsunami spowodowane trzsieniem ziemi. Liczb ofiar miertelnych w ludziach szacuje si na 200 tys. a poszkodowanych na kilka milionw. Za zaginionych uznano 7 tys. zagranicznych turystw z 40 pastw.

–  –  –

2. Organizmy ywe (mikroorganizmy, roliny i zwierzta).

Wspczenie za najgroniejsze uwaane jest zagroenie wirusami HIV (AIDS232). Szacuje sie, e z z powodu AIDS w latach 1985-2003 zmaro na wiecie 20 mln. osb. Jednak najwiksze spustoszenie dokonaa duma233, ktra w latach 1348-1352 zmniejszya populacj ludzi w Europie o 80%.

(ang.) Acquired Immune Deficiency Syndrome, AIDS - Zesp nabytego niedoboru odpornoci.

Dum wywouje bakteria Yersinia pestis.

Rys. 7. Bakterie Yersinia pestis powodujce dum (powikszenie w mikroskopie elektronowym).

rdo: Rocky Mountain Laboratories, National Institute of Allergy and Infectious Diseases, National Institutes of Health (USA). www3.niaid.nih.gov

3. Artefakty234 (wytwory czowieka, np. budowle, maszyny, urzdzenia, substancje chemiczne, materiay wybuchowe). Czowiek sam sobie wytwarza urzdzenia, ktre go niszcz. Jeeli nawet motywy wielu wynalazcw byway szlachetne, to zastosowanie czsto miao mordercze intencje. Proch czarny wynalezli prawdopodobnie przypadkowo alchemicy taoistyczni poszukujcy eliksiru niemiertelnoci w Chinach w IX wieku, ale ju w XI wieku prochu zaczto uywa w rakietach i bombach zapalajcych wystrzeliwanych z katapult.

Czsto trudno przypisa celowo i wiadomo zbrodniczego celu, cho konstruktorzy, wykonawcy i waciciele hali Midzynarodowych Targw Katowickich posiadali wiedz i umiejtnoci prognozowania

Artefakt – przedmiot bdcy dzieem pracy ludzkiej.

nieuchronnoci katastrofy235. Podobnie jak „modyfikatorzy” oysk powinni wiedzie, e przyczyniaj si do katastrofy lotniczej w Lesie Kabackim koo Warszawy236. Nie inaczej byo w elektrowni atomowej w Czarnobylu (Ukraina), gdzie decyzja o wyczeniu automatycznych systemw zabezpieczajcych doprowadzia do eksplozji reaktora237.

Rys. 8. Zawalony most autostrady w stanie Minneapolis, USA.

2006-01-28. Polska, Chorzw. Pawilon wystawienniczy nr 1 na terenie Midzynarodowych Targw Katowickich zawali si zabijajc 65 osb i ranic ponad 170. Konstrukcja hali bya wadliwa, a projektanci dopucili si wielu zaniedba. Hal zaprojektowano z licznymi bdami konstrukcyjnymi. Stwierdzono take m.in. niestaranno montau konstrukcji hali oraz nadmierne wytenie podcigw, brak reakcji na awari w styczniu 2002 r. oraz niewaciwe odnieanie dachu.

1987-05-09. Polska, Warszawa. Katastrofa lotnicza w warszawskim w Lesie Kabackim - rozbi si leccy do Nowego Jorku samolot (lot nr 5055) Polskich Linii Lotniczych LOT I-62M „Tadeusz Kociuszko”. Na pokadzie znajdoway si 183 osoby – wszystkie zginy. Bezporedni przyczyn katastrofy bya awaria oyska podpory poredniej wau silnika. Przyczyn zatarcia oyska byy „modyfikacje” niezgodne z normami technologicznymi wprowadzone przez producenta oysk w ZSRR.

1986-04-26. Ukraina, Czarnobyl. Wybuch w elektrowni atomowej. Bezporednio w wyniku choroby popromiennej zmaro 28 osb, w wyniku ran mechanicznych - 10 osb, z powodu raka tarczycy - 3 dzieci. Przesiedlono 167 tysicy osb z miejscowoci w promieniu 30 km.

4. Czowiek i spoeczestwo (dziaajc celowo, z powodw prawdziwych lub urojonych). Mog to by rzeczywiste dziaania innych uczestnikw ycia spoecznego, niekorzystne i niebezpieczne dla ywotnych interesw i podstawowych wartoci danego czowieka, grupy, spoeczestwa lub caej ludzkoci.

Urodzony w Niemczech bezpastwowiec pochodzenia ydowskiego z paszportem USA, wybitny fizyk Albert Einstein238, a take Duczyk Niels Bohr, Woch Enrico Fermi, Amerykanie Jacob Robert Oppenheimer i Hans Bethe, Niemiec Klaus Fuchs i inni, dziaali celowo pracujc nad konstrukcj bomby atomowej239, ale przecie nawet Einstein okrela siebie jako pacyfist240.

Tragiczne w skutkach nastpstwa bywaj wywoane samym wyobraeniem zagroenia, nie majcego miejsca w rzeczywistoci241. Bywa i tak, e menederowie zarzdzajcy organizacjami sami, w imi doranego celu finansowego, naraaj kierowane przez siebie przedsibiorstwa lub inne organizacje, na szkody242.

Terroryzm243 plaga wspczesnego wiata, uzasadnia swoje zbrodnicze cele wzgldami politycznymi lub finansowymi i czsto korzysta z niewiadomej pomocy swoich ofiar, a bywa i tak, e s to ssiedzi244.

Albert Einstein (1879-1955), urodzony w Niemczech fizyk, twrca teorii wzgldnoci. Laureat Nagrody Nobla za wyjanienie efektu fotoelektrycznego.

1945-08-06. Japonia, Hiroszima, a trzy dni pniej Nagasaki. Bomby zrzucone z amerykaskich samolotw spowodoway w Hiroszimie mier 78 tysicy mieszkacw, a w Nagasaki 42 tysice ludzi.

Pacyfizm - ruch spoeczno-polityczny dcy do pokoju, potpiajcy wszelkie wojny (a take przygotowania do nich) bez wzgldu na ich przyczyny.

2008-08-04. Indie, Bilaspur. 150 pielgrzymw wityni Naina Devi w miecie Bilaspur w pnocnych Indiach zgino (wikszo ofiar to kobiety i dzieci), gdy dziesitki tysicy wiernych w panice zaczy ucieka i tratowa si nawzajem bez adnej racjonalnej przyczyny.

2000 - 2003. Polska. Oszustwa na szkod biura turystycznego Big Blue. Jednemu z czonkw zarzdu postawiono a siedem zarzutw dotyczcych oszustw popenianych w latach 2000 - 2003 oraz zarzut nieogoszenia upadoci, pomimo e firma przynosia straty.

Terroryzm (od gr. /treo - dre, ba si, oraz ac. terror, -oris - strach, trwoga, przeraenie, i pochodnego czasownika aciskiego terreo - wywoywa przeraenie, straszy) - sianie strachu i grozy.

2005-07-07. Wielka Brytania, Londyn. Trzy eksplozje w metrze spowodowane przez 4 terrorystw obywateli brytyjskich, w wieku 18, 19, 22 i 30 lat. Trzej zamachowcy przyjanili si ze sob i mieszkali w Leeds, czwarty pochodzi z Luton. W wyniku eksplozji zginy 52 osoby, a co najmniej 700 osb zostao rannych.

–  –  –

W 1972 roku terroryzm sign po sportowcw245, w 1995 - po chorych w szpitalu246, w 1997 - po turystw247, w 2001 - po USA, najpotniejsze pastwo wspczesnego wiata248, w 2002 - po mionikw sztuki249, w 2004 - po bezbronne dzieci w szkole250.

1972-09-05. RFN, Monachium. W czasie XX Igrzysk Olimpijskich palestyscy terroryci ubrani przedostali si do wioski olimpijskiej i wzili zakadnikw - sportowcw izraelskich. W trakcie akcji Policji zostao zabitych 11 sportowcw izraelskich, 5 terrorystw oraz jeden niemiecki policjant.

1995-06-14. Federacja Rosyjska, Budionnowsk. 200 czeczeskich terrorystw zajo szpital wraz z 1500 zakadnikami. W czasie szturmu rosyjskich si specjalnych zgino ok.

zakadnikw.

1997-11-17. Egipt, Luksor, witynia Hatszepsut. Bojwka 6 islamskich terrorystw przebranych za policjantw zabia 58 zagranicznych turystw oraz 4 Egipcjan. Policja zlikwidowaa 6 zamachowcw (zgino 3 policjantw).

2001-09-11. USA, Nowy Jork, Washington. By to zamach terrorystyczny na Stany Zjednoczone Ameryki zorganizowany przez terrorystyczn organizacj Al-Kaida, a bezporednio przez 19 terrorystw, ktrzy posuyli si 4 porwanymi samolotami amerykaskimi Boenig i dokonali Identyfikacja zagroe oparta jest na kryteriach przyjmowanych z rnych pozycji dyscypliny naukowej lub celu, do ktrego ma doprowadzi. Decyzje prowadzce do bezpieczestwa mog zosta podjte jedynie na podstawie poprawnie zidentyfikowanych zagroe.

Mirosaw Suek i Waldemar Jaruszewski do zagroe oddziaywujcych na bezpieczestwo i rozwj pastwa zaliczaj251:

1) Zagroenia militarne, takie jak:

• dalszy niekontrolowany rozwj zbroje, wzrost liczby pastw posiadajcych bro ABC lub bakteriologiczn,

• moliwo uycia broni masowego raenia ze strony pastw „szczeglnego ryzyka”, przez prace nad rozwojem rodkw przenoszenia broni dalekiego zasigu.

2) Zagroenia pozamilitarne, takie jak:

• wysoki stopie uzalenienia pastwa od importu wielu dbr (gwnie surowcw energetycznych) niezbdnych dla funkcjonowania gospodarki pastwa. Szczeglnie wanym problemem jest zapewnienie sobie rde pozyskiwania ropy i gazu ziemnego,

• masowe migracje na skutek niedorozwoju, przeludnienie i gd, konflikty o ziemi uprawn lub wod, rozszerzanie si chorb zakanych, dewastacja rodowiska naturalnego i zmiany klimatyczne powodujce kataklizmy,

• midzynarodowa przestpczo zorganizowana, handel ludmi, broni i narkotykami, ktre uderzaj bezporednio w bezpieczestwo wewntrzne pastwa, a ich wzrost moe zniszczenia dwch wie World Trade Centrum (WTC) w Nowym Jorku i Pentagonu (siedziba ministerstwa obrony w Washingtonie. Zginy 2973 osoby, a 24 uznano za zaginione. Oprcz tych ofiar zgino take 19 zamachowcw.

2002-10-23. Federacja Rosyjska, Moskwa. Okupacja Centrum Teatralnego na Dubrowce w dniach 23-26.102002 r. przez czeczeskich terrorystw z okoo 870 zakadnikami. W wyniku akcji rosyjskiego oddziau specjalnego zgino 170 osb, w tym 41 terrorystw.

2004-09-01. Federacja Rosyjska, Republika Pnocnoosetyjska, Biesan. Podczas rozpoczcia roku szkolnego terroryci opanowali szko biorc kilkuset zakadnikw. 3 wrzenia rosyjskie suby specjalne odbiy szko. Podczas akcji zgino 322 zakadnikw, w tym 155 dzieci. Zabito take 30 terrorystw.

SUEK M. JARUSZEWSKI W.: Makroekonomiczne uwarunkowania bezpiecznego rozwoju gospodarczego pastwa mierzone syntetycznymi wskanikami potencjau gospodarczo-obronnego w latach 1990-2000. /in:/ PIOCHA S.: (red.) Problemy... op. cit. s. 37-54.

spowodowa zachwianie integralnoci instytucji demograficznych w pastwie,

• gwatowny rozwj technik komunikacyjnych w bogatych pastwach, ktry przynis ze sob nowego rodzaju niebezpieczestwa, zarwno w prywatnej, jak i pastwowej sferze ycia publicznego. Znane s z prasy i telewizji ataki na cele militarne hakerw komputerowych czy te, a moe przede wszystkim, ataki na infrastruktur nowoczesnych spoeczestw: giedy, banki, dostawy energii, telekomunikacj, sie transportow czy lotnicz,

• niski potencja gospodarczy, ktry stanowi zasadnicz si pastwa. Obecnie pastwa oceniane s przede wszystkim moliwociami na paszczynie gospodarczej. Najbardziej efektywnymi ludmi w pastwie s nie profesorowie, czy ludzie kultury i propagandzici lecz przedsibiorcy finansowi i przemysowi, a w szczeglnoci liczba aktywnej, twrczej kadry technicznej, specjalistw informatycznych tworzcych wirtualn rzeczywisto, ktrzy konkuruj midzy sob, walczc o wzrost znaczenia pastwa na arenie midzynarodowej.

70 ROZDZIA 2.

BEZPIECZESTWO JAKO DOBRO SPOECZNE

–  –  –

Subiektywny aspekt bezpieczestwa odnosi si do:

• wiadomoci istnienia realnego zagroenia,

• braku takiej wiadomoci mimo istnienia zagroenia,

• braku wiadomoci moliwoci przeciwdziaania zagroeniu,

• faszywej wiadomoci zagroenia w rzeczywistoci nie wystpujcego.

Na subiektywny aspekt bezpieczestwa zwracano uwag ju dawno252, ale traktujc aspekty subiektywne w kategoriach percepcji obiektywnych zagroe i koncepcji ich eliminowania. Natomiast subiektywne odczucie moe przecie dotyczy take zagroenia urojonego, bdcego w wiadomoci osoby lub w wiadomoci spoecznej lecz obiektywnie, poza t wiadomoci nie wystpujcego.

Zjawiska oceniane jako niekorzystne lub niebezpieczne powoduj stan psychiczny lub wywouj wiadomo zagroenia. W takim rozumieniu termin „zagroenie” odnosi si do sfery wiadomociowej danego podmiotu (czowieka, grupy spoecznej, narodu lub narodw)253.

Zob. DWORECKI S.: Wybrane problemy ksztatowania bezpieczestwa narodowego.

Warszawa: Zeszyty Naukowe AON 1995, nr 1.; STACZYK J.: Wspczesne... op. cit. s. 28;

ZIBA R.: Kategorie bezpieczestwa w nauce o stosunkach midzynarodowych. /in:/

Bezpieczestwo narodowe i midzynarodowe u schyku XX w. Warszawa: 1997, s. 23;

CIELARCZYK M.: Wspczesne... op. cit. s. 11.

ZIBA R.: Instytucjonalizacja... op. cit. s. 28.

STUDIUM PRZYPADKU. Tragedia szyickich pielgrzymw254.

„Ponad omiuset zabitych, przeszo trzystu rannych wczoraj w Bagdadzie.

Gwnie kobiety, starcy, dzieci. Jedni utoneli w Tygrysie, innych stratowa tum.

Zaczo sie od plotki. Gdy tum szyickich pielgrzymw przemierza most, kto krzykn, e jest wrd nich zamachowiec-samobjca. Ludzie rzucili si do ucieczki.

Pod naporem pky barierki mostu. setki osb spady do rzeki. Wikszo z nich utonea.

Wadze Iraku uwaaj, e by to zamach terrorystyczny, nietypowy, bo wywoany przez plotk. Mia go zaplanowa ABU Musab al-Zarkawi, przywdca Al-Kaidy w Iraku. – Jaki terrorysta rozpuci plotk, wskaza na inn osob, krzyczc, e ma ona przy sobie materiay wybuchowe. I to doprowadzio do paniki – mwi w pastwowej telewizji minister spraw wewnetrznych Bajan Baket Solagh.

Kilka godzin wczeniej, nim doszo do wybuchu paniki, szyici przygotowujcy si do obchodw w Bagdadzie mczeskiej mierci imama Musy al-Kazima zostali trzykrotnie ostrzelani. Jak podaj agencje Reuters oraz AFP, zgino 7 osb, a 35 zostao rannych. Nastpnie ruszyli, w liczcej okoo miliona osb procesji, do meczetu. Wtedy doszo do tragedii. Jej miejsce – most A’imma nad rzek Tygrys – czy dzielnic Kazamija, w ktrej znajduje si grb oraz meczet imama al-Kazima.” Potrzeba i pragnienie bezpieczestwa jest jednym z najwaniejszych problemw nurtujcych ludzi i spoecznoci w skali globalnej, lokalnej i w wymiarze indywidualnym. Denie do poprawy bezpieczestwa jest podstaw powszechnie stosowanej od lat 60. XX w.

promocji aktywnego i bezpiecznego ycia, zwaszcza przez Karolinska Institute w Szwecji, jedn z najwikszych uczelni europejskich zajmujcych si problemami bezpieczestwa255. Take Unia Europejska podejmuje aktywne prby zmniejszenia tragicznego bilansu 235 tys.

obywateli Pastw Czonkowskich corocznie umierajcych w nastpstwie wypadku lub morderstwa oraz 6,8 mln hospitalizowanych256.

Ponad poowa uczestnikw badania przeprowadzonego w 50 krajach wszystkich regionw wiata w grudniu 2003 roku przez Instytut Gallupa ocenia pesymistycznie, e yje w mniej bezpiecznym wiecie, KIEUN W.: Sprawne zarzdzanie organizacj. Warszawa: SGH 1997, s. 139.

WELANDER G. SVANSTRM L. EKMAN R.: Safety... op. cit. s. 87.

Communication from the Commission to the European Parliament and the Council on Actions for a Safer Europe. (pol. Komunikat Komisji Europejskiej do Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie dziaa na rzecz bezpieczniejszej Europy.) Brussels: Commission of the European Communities, 2006-06-23. COM (2006) 328.

72 ni 10 lat temu257. Kobiety s bardziej pesymistyczne (61%) ni mczyni (53%).

Niemal poowa (48%) uczestnikw tego badania uwaa pesymistycznie, e nastpne pokolenie bdzie y w mniej bezpiecznym wiecie. Kobiety s bardziej pesymistyczne (51%) ni mczyni (46%).

–  –  –

Najwiksze poczucie zagroe ujawniaj mieszkacy stosunkowo bezpiecznych dotychczas, rozwinitych i ustabilizowanych pastw Europy Zachodniej, w ktrej a 64% przewiduje pogorszenie bezpieAnkietowano 43 tys. osb reprezentujcych 1,2 mld mieszkacw Ziemi. Zob. Opinia spoeczna. wiat mniej bezpieczny, "Rzeczpospolita" 2004-01-09; Gallup International Association

– Voice of the People 2003. www.weforum.org czestwa. Badania te potwierdzaj spotykan w literaturze prognoz, e przyszo wyznacza bdzie „rynek strachu”258.

W innych badaniach wykazano, e a 63 % respondentw jest przekonanych o tym, e niebezpieczestwo zostania ofiar przestpstwa jest bardzo due, a 32 % e nie mniejsze, ni w latach poprzednich259.

Nie ma tu znaczenia pe ani kolor skry. Nasilenie strachu przed przestpczoci nie zawsze pozostaje w zwizku z rzeczywistym zagroeniem przestpczoci na danym terenie. Poza tym badani bardziej bali si przestpstw przeciwko jednostce, a mniej przeciwko mieniu260.

Centrum Badania Opinii Spoecznej (CBOS) monitoruje rokrocznie poczucie bezpieczestwa Polakw biorc pod uwag dwa aspekty tego zjawiska: opinie badanych o oglnym stanie bezpieczestwa w kraju i miejscu zamieszkania oraz skal i stopie odczuwania przez nich zagroenia przestpczoci dla siebie i swoich najbliszych261.

Poczucie bezpieczestwa obywateli jest efektem wpywu rnych czynnikw. Oddziaywuj na nie zarwno obiektywnie istniejce uwarunkowania, jak te dowiadczenia z przeszoci i dziaalno rodkw masowego przekazu, ktre czsto prezentuj i potguj wydarzenia skrajne i nietypowe, lecz majce wpyw na wiadomo spoeczn262.

W kraju:

W Polsce poczucie bezpieczestwa zmniejszyo si w stosunku do okresu przed transformacj ustrojow z 1989 roku, ale nadal jest stosunkowo wysokie (okoo 70%), a take jest stosunkowo stabilne.

Por. CZAPSKA J. WJCIKIEWICZ J.: Policja w spoeczestwie obywatelskim. Zakamycze:

1999, s. 66; KORZENIOWSKI L.: Przyczynek do teorii zarzdzania bezpieczestwem. /in:/ Rieenie krzovch situci v pecifickom prostred. ilina: ilinsk univerzita 2002, s. 241-245.

SZUMSKI J.: Amerykaska opinia publiczna o przestpczoci i jej kontroli. "Przestpczo na wiecie", t. XVIII, Warszawa 1985.

MOCZUK E.: Postrzeganie bezpieczestwa publicznego w rodowisku lokalnym. Rzeszw:

Wyd. Uniwersytetu Rzeszowskiego 2003, s. 69.

Badania CBOS przeprowadzane corocznie w na reprezentatywnej prbie losowej dorosych mieszkacw Polski (N ponad 1000). Poczucie bezpieczestwa i opinie o przyspieszonym trybie wymiaru sprawiedliwoci, Komunikat z bada BS/80/2006, CBOS Warszawa 2006.

www.cbos.pl/SPISKOM.POL2006/K_080_06.PDF Odczyt z dnia 2006-07-17; Czy na co dzie czujemy si bezpiecznie? Komunikat z bada BS/77/2007. tab. 1. N=937. Warszawa: CBOS 2007.

http://www.cbos.pl/SPISKOM.POL/2007/K_077_07. Odczyt z dnia 2007-09-04.

Zob. take: MOCZUK E.: Postrzeganie... op. cit. s. 73.

Moe to potwierdza hipotez o znacznym udziale czynnika subiektywnego, potgowanego charakterem informacji w rodkach masowego przekazu, ktre nie maj wpywu na poczucie bezpieczestwa w znanym osobicie rodowisku lokalnym.

Opinie o oglnym stanie bezpieczestwa w kraju s ksztatowane przede wszystkim na podstawie wiadomoci uzyskiwanych z mediw, a w znacznie mniejszym stopniu na podstawie wasnych obserwacji i dowiadcze.

Na oceny stanu bezpieczestwa w skali kraju wpywaj cechy osobiste badanych: Pesymistami oceniajcymi, e Polska nie daje poczucia bezpieczestwa swoim mieszkacom, jest 33% kobiet i 25% mczyzn263. Osoby z wyksztaceniem podstawowym rwnie czsto uwaaj Polsk za kraj bezpieczny (47%), co s przeciwnego zdania (46%), natomiast badani z wyksztaceniem wyszym ponad dwukrotnie czciej sdz, e Polska jest krajem, w ktrym yje si bezpiecznie (68%), ni wyraaj przeciwn opini (31%)264.

Odpowiedzi na pytanie, czy Polska jest krajem, w ktrym yje si bezpiecznie, wskazuj na okrelony stereotyp dotyczcy bezpieczestwa. W opinii badanych Polakw dynamika poczucia bezpieczestwa w skali kraju charakteryzuje si gwatownym zaamaniem w okresie transformacji ustrojowej z poziomu 74% w 1987 roku do poziomu 26 % w 1993 r.; 19% w 1995 r. i 18% w 2001 r. Przekonanie takie jest odwrotne do tego, jakie mieli Polacy w poprzednim ustroju gospodarczym i politycznym i take do tego, jakie wyrazili w roku 2008.

Taki stereotyp lat dziewidziesitych uksztatowa si pod wpywem znacznego wzrostu i brutalizacji przestpczoci, zagodzenia kar za niektre przestpstwa na pocztku lat dziewidziesitych XX w.

i potgowania przez media (a w przypadku 2001 roku take przez politykw265), wrae zagroenia przestpczoci.

Dopiero po 2001 roku przekonanie, e w Polsce jest bezpiecznie zaczo wzrasta, a w 2008 roku podzieli takie przekonanie dwie trzecie (68%) badanych.

Poczucie bezpieczestwa na co dzie. Komunikat z bada BS/53/2008. N=1205. Warszawa:

CBOS 2008, s. 2.

Czy na co dzie... op. cit. tab. 1.

W dniu 13 czerwca 2001 r. w Polsce zostaa zarejestrowana sdownie partia o nazwie "Prawo i Sprawiedliwo", utworzona przez Jarosawa Kaczyskiego, wczesnego ministra sprawiedliwoci.

–  –  –

Lokalne:

Poczucie bezpieczestwa w najbliszym otoczeniu ksztatuje si odmiennie, ni w skali oglnopolskiej. Poczucie to pocztkowo zmniejszyo si nieznacznie, by powrci do poziomu zblionego, a nastpnie przewyszy stan przed transformacj ustrojow z 1989 roku.

–  –  –

Dynamika poczucia bezpieczestwa w miejscu zamieszkania ksztatuje si inaczej ni dynamika opinii o stanie bezpieczestwa w skali kraju. Liczba ankietowanych oceniajcych swoje miejsce zamieszkania (dzielnic, osiedle, wie) jako bezpieczne i spokojne w roku 1987 spada z 80% ogu do 67% w roku 1993, jednak by to spadek nieporwnywalnie mniejszy ni spadek przekonania, e Polska jest krajem, w ktrym yje si bezpiecznie.

W caym okresie objtym badaniem zdecydowana wikszo Polakw miaa poczucie, e yje w spokojnym i bezpiecznym otoczeniu lokalnym. Przekonanie takie umocnio si w ostatnich latach, przewyszajc poziom z roku 1987. Poczucie bezpieczestwa w rodowisku lokalnym nadal jest wysokie (87% w 2008 roku), a take jest stosunkowo stabilne.

Poczucie bezpieczestwa w najbliszym otoczeniu w znacznym stopniu zaley od charakteru i wielkoci zamieszkiwanej miejscowoci.

Mieszkacy wsi na og czuj si u siebie bezpiecznie – a 95 % z nich okrela swoje miejsce zamieszkania jako bezpieczne i spokojne. W duo mniejszym stopniu czuj si bezpieczni mieszkacy miast rednich i duych.

–  –  –

Wystpuje korelacja pomidzy ocen bezpieczestwa lokalnego a ocen bezpieczestwa w Polsce. Wrd ludzi przekonanych, e yj w miejscu bezpiecznym i spokojnym przewaa opinia (75% w 2008 r.) e take Polska jest krajem bezpiecznym. Natomiast osoby przekonane, e nie mieszkaj w bezpiecznym i spokojnym miejscu take s przekonane (71% w 2008 r.), e Polska nie jest krajem, w ktrym yje si bezpiecznie.

Takie wyniki wskazuj, e na ksztatowanie si stereotypu niebezpiecznego kraju bardzo silny wpyw maj osobiste dowiadczenia w rodowisku lokalnym.



Pages:     | 1 | 2 || 4 | 5 |   ...   | 12 |

Похожие работы:

«РАЗДЕЛ 1.5 «Защита детей от ситуаций, угрожающих их жизни, здоровью и развитию» 1.5.1. Об участии Уполномоченного в реализации законов, защищающих от информации, причиняющей вред здоровью и развитию несовершеннолетних Согласно российскому законодательству информационная безопасность детей – это состояние защищенности, при котором отсутствует риск, связанный с причинением информацией вреда здоровью несовершеннолетнего (физическому, психическому, духовному и нравственному). Национальная стратегия...»

««УТВЕРЖДАЮ» «СОГЛАСОВАНО» Директор школы Администрация Нелидовского района Глава администрации Нелидовского района _ Бомбина З.П _В.Б.Павлов « 04 » февраля 2014 г. « » февраля 2014 г. «СОГЛАСОВАНО» Начальник ОГИБДД МО МВД России «Нелидовский» _А.С.Голубев « » февраля 2014 г. ПАСПОРТ на общеобразовательное учреждение по обеспечению безопасности дорожного движения Муниципального бюджетного общеобразовательного учреждения средней общеобразовательной школы №5 г.Нелидово Тверская область...»

«Научно-исследовательский институт пожарной безопасности и проблем чрезвычайных ситуаций Министерства по чрезвычайным ситуациям Республики Беларусь ИНФОРМАЦИОННЫЙ МАТЕРИАЛ СЕТИ ИНТЕРНЕТ ПО ВОПРОСАМ ПРЕДУПРЕЖДЕНИЯ И ЛИКВИДАЦИИ ЧРЕЗВЫЧАЙНЫХ СИТУАЦИЙ 18.09.2015 ВСТРЕЧИ И ВЫСТУПЛЕНИЯ ГЛАВЫ ГОСУДАРСТВА Рабочая поездка в Минскую область Реализация проекта по строительству Нежинского горно-обогатительного комплекса имеет общегосударственное значение и позволит полностью обновить социальную...»

«ПРЕДПРИЯТИЕ ГОСКОРПОРАЦИИ «РОСАТОМ» ФЕДЕРАЛЬНОЕ ГОСУДАРСТВЕННОЕ УНИТАРНОЕ ПРЕДПРИЯТИЕ «ПРОИЗВОДСТВЕННОЕ ОБЪЕДИНЕНИЕ «МАЯК» ФГУП «ПО «МАЯК» Завод 45 МАТЕРИАЛЫ обоснования лицензии на осуществление деятельности в области использования атомной энергии Эксплуатация радиационного источника – комплекса, в котором содержатся радиоактивные вещества, включая обращение с радиоактивными веществами при их транспортировании Аннотация Полное наименование юридического лица – федеральное государственное...»

«ОБЕСПЕЧЕНИЕ РАДИАЦИОННОЙ БЕЗОПАСНОСТИ ЧЕЛОВЕКА И ОКРУЖАЮЩЕЙ СРЕДЫ ПРИ РЕГУЛИРОВАНИИ ЯДЕРНОГО НАСЛЕДИЯ В РОССИЙСКОЙ ФЕДЕРАЦИИ Заместитель руководителя ФМБА России М.Ф. Киселев Семинар КЭГ МАГАТЭ, 27-28 мая 2009 г. СОДЕРЖАНИЕ 1. Федеральные законы в области регулирования радиационной безопасности 2. Федеральные органы, ответственные за управление и регулирование в области атомной энергии 3. Характеристика ФМБА России как органа, осуществляющего регулирование в области атомной энергии 4. Основные...»

«III. ОРГАНИЗАЦИЯ МЕРОПРИЯТИЙ ПО ГРАЖДАНСКОЙ ОБОРОНЕ В ОБРАЗОВАТЕЛЬНОМ УЧРЕЖДЕНИИ 3.1. Основные мероприятия, проведенные по совершенствованию системы гражданской обороны На основании требований Федеральных законов Российской Федерации от 21.12.1994 г. № 68-ФЗ О защите населения и территорий от чрезвычайных ситуаций природного и техногенного характера, от 12.02.1998 г. № 28-ФЗ О гражданской обороне, от 21.12.1994 г. О пожарной безопасности, Указа Президента Российской Федерации от 03.09.2011 г. №...»

«ФОРМИРОВАНИЕ ГЛОБАЛЬНОЙ ПОВЕСТКИ ДНЯ В СФЕРЕ УСТОЙЧИВОГО РАЗВИТИЯ ПОСЛЕ 2015 г. Формирование глобальной повестки дня в сфере устойчивого развития после 2015 г. Включение проблем мира, безопасности и качества управления в глобальную повестку дня устойчивого развития на период до 2030 г.: анализ хода и содержания международных переговоров1 В.И. Бартенев Бартенев Владимир Игоревич – к.и.н., доцент кафедры международных организаций и мировых политических процессов факультета мировой политики МГУ...»

««Согласовано» «Утверждаю» Начальник управления образования Директор МБОУ гимназии г.Гурьевска администрации Гурьевского _/Чельцова О.Ю./ городского округа «»_2015г. _/Зеленова Е.С./ «_» 2015г. «Согласовано» Начальник ОГИБДД ОМВД России по Гурьевскому району _/Виноградов И.В./ «»_2015г. ПАСПОРТ по обеспечению безопасности дорожного движения МБОУ гимназии г.Гурьевска г. Гурьевск 2015 г. Директор МБОУ гимназии г. Гурьевска – Чельцова О.Ю. Преподаватель ОБЖ – Акулов С.А. Кол-во обучающихся детей –...»

«КРУГЛЫЙ СТОЛ Совета Федерации О КОМПЛЕКСНОМ ПОДХОДЕ К ВОПРОСАМ ОБЕСПЕЧЕНИЯ БЕЗОПАСНОСТИ НАСЕЛЕНИЯ В СЕВЕРНЫХ РЕГИОНАХ РОССИЙСКОЙ ФЕДЕРАЦИИ 19 июня 2008 года ИЗДАНИЕ СОВЕТА ФЕДЕРАЦИИ 19 июня 2008 года Комитетом Совета Федерации по делам Севера и мало численных народов в соответствии с Планом основных мероприятий и мони торинга правового пространства и правоприменительной практики, проводи мых Советом Федерации Федерального Собрания Российской Федерации, на весеннюю сессию 2008 года в Совете...»

«Национальный институт стратегических исследований Кыргызской Республики Масштабы, последствия и меры профилактики ДТП в Кыргызской Республике Бишкек 201 Национальный институт стратегических исследований Кыргызской Республики Данный отчет подготовлен на заказ внешними специалистами. Содержание отчета не обязательно отображает мнение организации-заказчика. При использовании материалов данного отчета ссылка на источник обязательна. Адрес: 72000 г. Бишкек, ул. Киевская, тел./факс: + 996 (312) 39 20...»

«СОВЕТ ФЕДЕРАЦИИ ФЕДЕРАЛЬНОГО СОБРАНИЯ РОССИЙСКОЙ ФЕДЕРАЦИИ АНАЛИТИЧЕСКОЕ УПРАВЛЕНИЕ АППАРАТА СОВЕТА ФЕДЕРАЦИИ Серия: Проблемы национальной безопасности АНАЛИТИЧЕСКИЙ ВЕСТНИК № 14 (498) О состоянии и проблемах правового обеспечения противодействия нелегальной миграции Москва май Аналитический вестник № 14 (498) Настоящий выпуск аналитического вестника подготовлен по итогам состоявшегося 23 апреля 2013 года Научно-методического семинара Аналитического управления Аппарата Совета Федерации на тему...»

«Аннотация В данном дипломном проекте была разработана релейная защита и автоматика подстанции «Шу». Составлена схема замещения сети, выбрано силовое оборудование, а также оборудование релейной защиты. Выполнены графические схемы, подтверждающие основные направления дипломного проекта. Также рассмотрены вопросы экономики и безопасности жизнедеятельности. Annotation This diploma thesis is devoted to research of relay protection and automation of «Shu» substation. There are equivalent circuits...»

«S/2013/354 Организация Объединенных Наций Совет Безопасности Distr.: General 14 June 2013 Russian Original: English Доклад Генерального секретаря о ситуации в Сахельском регионе I. Введение 1. Настоящий доклад представляется в соответствии с резолюцией 2056 (2012) Совета Безопасности, в которой Совет просил меня разработать и осуществить в консультации с региональными организациями комплексную стратегию Организации Объединенных Наций в отношении Сахельского региона, включая безопасность,...»

«национальный институт ВЫСШАЯ ШКОЛА УПРАВЛЕНИЯ УПРАВЛЕНИЕ ПРОЕКТАМИ учебно–практический курс участникам слетов кадрового резерва молодежи ОАО «РЖД» Москва 2008 г. Управление проектами  Управление проектами «ОБЪЕДИНЯЯ ДВИЖЕНИЕМ ПРОСТРАНСТВА И ЛЮДЕЙ» Цель и планируемые результаты Стратегии развития железнодорожного транспорта в Российской Федерации до 2030 года Целью Стратегии развития железнодорожного транспорта в Российской Федерации до 2030 года является формирование условий для транспортного...»

«« В3ГЛЯД В БУДУЩЕЕ»РОСНЕФТЬ ГОДОВОЙ ОТЧЕТ Наименования НК «Роснефть», «Роснефть», Компания подразумевают либо ОАО «НК «Роснефть», либо ОАО «НК «Роснефть» и ее дочерние и зависимые общества в зависимости от контекста. В3ГЛЯД В БУДУЩЕЕ Содержание 006 Обращение Председателя Совета директоров ОАО «НК «Роснефть» 008 Обращение Президента ОАО «НК «Роснефть» 010 Ключевые события 2011 г. 012 РЕСУРСНЫЙ ПОТЕНЦИАЛ ЗАЛОГ ДОЛГОСРОЧНОГО РОСТА 024 География деятельности 026 Ключевые показатели 028 ОБЗОР...»

«Ш Е С ТО Й Н АЦ И О Н А ЛЬ Н Ы Й Д О К Л АД Р О С СИ Й СК О Й Ф ЕД ЕР А Ц И И О ВЫ П О ЛН ЕН И И О Б ЯЗ АТ ЕЛ Ь СТ В, ВЫ Т ЕК А Ю Щ И Х И З К О Н В ЕН Ц И И О ЯД ЕР Н О Й Б ЕЗ О П АСН О С ТИ К шестому Совещанию по рассмотрению в рамках Конвенции о ядерной безопасности Москва 201 СТРАНИЦА НАМЕРЕННО ОСТАВЛЕНА ПУСТОЙ Шестой Национальный доклад Российской Федерации о выполнении обязательств, вытекающих из Конвенции о ядерной безопасности, за период с мая 2010 г. по июль 2013 г. подготовлен в...»

«Секционные заседания Секция № 3 «Методы и результаты экспериментальных исследований в области радиационной защиты и радиационной безопасности». д.ф.-м.н. Мадеев Виктор Георгиевич Председатель секции: к.т.н. Уксусов Евгений Иванович Сопредседатель секции: 23 сентября 2015 года Дата проведения заседания: НОУ ДПО «ЦИПК Росатома»Место проведения заседания: (г. Обнинск, ул. Курчатова, д.21) Список презентаций Докладчик Название доклада Организация, должность № стр. Алексеев Александр Григорьевич,...»

«МИНИСТЕРСТВО ОБРАЗОВАНИЯ И НАУКИ РОССИЙСКОЙ ФЕДЕРАЦИИ ( М И Н О Б РН АУ КИ РО ССИ И ) ПРИКАЗ « _ » _ 2015 г. № Москва Об утверждении федерального государственного образовательного стандарта высшего образования по направлению подготовки 38.05.02 Экономическая безопасность (уровень специалитета) В соответствии с подпунктом 5.2.41 Положения о Министерстве образования и науки Российской Федерации, утвержденного постановлением Правительства Российской Федерации от 3 июня 2013 г. № 466 (Собрание...»

«Каф. Пожарной безопасности Внимание Для РУПа из списка основной литературы нужно выбрать от 1 до 5 названий. Дополнительная литература до 10 названий. Если Вы обнаружите, что подобранная литература не соответствует содержанию дисциплины, обязательно сообщите в библиотеку по тел. 62-16-74 или электронной почте. Мы внесём изменения Оглавление Автоматизированные системы управления и связи Архитектура промышленных и гражданских зданий Безопасность жизнедеятельности Гидрогазодинамика Государственный...»

«ПРОЕКТ КОНЦЕПЦИЯ развития музейной сферы в Свердловской области на период до 2020 года Содержание Введение Раздел 1. Общие положения. Цели задачи концепции развития 4 музейной сферы Свердловской области Раздел 2. Основные понятия и термины 6 Раздел 3. Современное состояние музейной сферы Свердловской 13 области 3.1. Историко-культурное пространство, ресурсы развития 13 музейной сферы 3.2. Институциональный портрет музеев Свердловской области. 15 Основные направления деятельности и актуальные...»








 
2016 www.nauka.x-pdf.ru - «Бесплатная электронная библиотека - Книги, издания, публикации»

Материалы этого сайта размещены для ознакомления, все права принадлежат их авторам.
Если Вы не согласны с тем, что Ваш материал размещён на этом сайте, пожалуйста, напишите нам, мы в течении 1-2 рабочих дней удалим его.