WWW.NAUKA.X-PDF.RU
БЕСПЛАТНАЯ ЭЛЕКТРОННАЯ БИБЛИОТЕКА - Книги, издания, публикации
 


Pages:     | 1 |   ...   | 3 | 4 || 6 | 7 |   ...   | 12 |

«SECURITOLOGIA Nauka o bezpieczestwie czowieka i organizacji spoecznych SECURITOLOGY A security science of human beings and social organizations СЕКЮРИТОЛОГИЯ Наука о безопасности ...»

-- [ Страница 5 ] --

Tworz go trzy pierwotne organizacje midzyrzdowe: Europejska Wsplnoty Wgla i Stali338, Europejska Wsplnota Gospodarcza339 oraz Europejska Wsplnota Energii Atomowej340. Podstawowymi wolnociami wsplnotowymi s swobodny przepyw towarw, osb, usug oraz kapitaw.

Unia Europejska ma w tym filarze charakter federalistyczny:

organy UE posiadaj wyranie okrelone i szerokie kompetencje a normy prawne posiadaj pierwszestwo w stosunku do norm prawa krajowego, nawet o charakterze konstytucyjnym. Suwerenno pastw czonkowskich podlega ograniczeniu na zasadzie wzajemnoci – cz suwerennoci pastwowej jest wykonywana wsplnie przez wszystkie pastwa czonkowskie. Gwnym organem dezyzyjnym jest Rada Ministrw przyjmujca akty wsplnotowe na wniosek Komisji na zasadzie consensusu341.

Drugi filar obejmuje wspln polityk zagraniczn i bezpieczestwo, ktrej celami s342:

Traktat o Unii Europejskiej, art. 2. Tekst skonsolidowany, uwzgldniajcy zmiany wprowadzone Traktatem z Nicei. (Dziennik Urzdowy UE C 325 z 24 grudnia 2002 r.) www1.ukie.gov.pl Odczyt z 2007-02-05.

Europejska Wsplnota Wgla i Stali (EWWiS), ang. European Coal and Steel Community (ECSC), organizacja midzynarodowa Belgii, Francji, Holandii, Luksemburga, RFN, Wochy na mocy Traktatu Paryskiego z 18 kwietnia 1951 r. (na pidziesit lat).

Europejska Wsplnota Gospodarcza (EWG), ang. European Economic Community (EEC), zwizek pastw na mocy Traktatu Rzymskiego z 25 marca 1957 r. Na mocy traktatu z Maastrit z 7 lutego 1992 1992 r. o nazwie Unia Europejska (ang. European Union, EU).

Europejska Wsplnota Energii Atomowej, ang. European Atomic Energy Community (Euroatom), organizacja midzynarodowa powoana na mocy Traktatu Rzymskiego z 25 marca 1957 r.

PIETRA Z. J.: Prawo wsplnotowe i integracja europejska. Lublin: Wyd. Uniwersytetu Marii Curie-Skodowskiej 2005, s. 447.

Traktat o Unii Europejskiej... op. cit. art. 11.

• ochrona wsplnych wartoci, podstawowych interesw, niezawisoci i integralnoci Unii, zgodnie z zasadami Karty Narodw Zjednoczonych;

• umacnianie bezpieczestwa Unii we wszelkich formach;

• utrzymanie pokoju i umacnianie bezpieczestwa midzynarodowego zgodnie z zasadami Karty Narodw Zjednoczonych oraz Aktu Kocowego z Helsinek i celami Karty Paryskiej, w tym dotyczcymi granic zewntrznych;

• popieranie wsppracy midzynarodowej;

• rozwijanie oraz umacnianie demokracji i pastwa prawnego, a take poszanowanie praw i podstawowych wolnoci.

Tak okrelone cele bezpieczestwa zewntrznego Unii Europejskiej s wynikiem dowiadcze z lat osiemdziesitych XX w. kiedy to w Europie Zachodniej wzrastao poczucie zagroenia. Zoyy si na to dwa podstawowe czynniki: pierwszy to niebezpieczestwo wybuchu na kontynencie europejskim ograniczonej wojny jdrowej, ktra staa si realna w zwizku z prowadzonymi przez NATO przygotowaniami do realizacji tzw. podwjnej decyzji z dnia 12 grudnia 1979 roku o dozbrojeniu Europy Zachodniej w amerykask bro jdrow redniego zasigu; drugi to moliwo zrnicowania wraliwoci terytorium Stanw Zjednoczonych i Europy Zachodniej na ewentualny atak radziecki przez zapewnienie osony z kosmosu terytorium amerykaskiego w wyniku realizacji wysunitej w 1983 roku przez prezydenta USA Ronalda Regana Inicjatywy Obrony Strategicznej (zwana tez koncepcj „gwiezdnych wojen”). Rozwj amerykaskich koncepcji stwarza w Europie Zachodniej obawy, e w wypadku konfliktu globalnego, ktry prawdopodobnie by si rozegra w Europie, Stany Zjednoczone nie bd wiza swego bezpieczestwa z losem swoich europejskich sojusznikw343.

W kocu lat osiemdziesitych doszy rwnie niekorzystne zjawiska, ktre byy rezultatem zaamania si systemu realnego socjalizmu w krajach Europy rodkowej i Wschodniej. Europa Zachodnia znalaza si wic w bezporednim ssiedztwie mocno zdestabilizowanych przylegych regionw. Tymczasem w Stanach Zjednoczonych po zakoczeniu zimnej wojny nasiliy si tendencje izolacjonistyczne. Dla Ameryka

<

ZIBA R.: Instytucjonalizacja... op. cit. s. 170-171.

nw waniejszym od Europy obszarem zainteresowania sta si region Pacyfiku z Azj Wschodni wcznie.

W nastpstwie Deklaracji Rzymskiej z 1984 r. przyjtej przez nadzwyczajn sesj ministrw spraw zagranicznych i ministrw obrony pastw czonkowskich Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE) okrelono Wspln Polityk Zagraniczn i Bezpieczestwa (II filar) zakadajc

dziaania w czterech warstwach:

1) wsplnej polityki zagranicznej,

2) wsplnej polityki bezpieczestwa,

3) wsplnej polityki obronnej,

4) wsplnej polityki obrony pastw czonkowskich344.

Unia Europejska ma w tym filarze charakter wsppracy midzyrzdowej, a najwyszym organem jest Rada Europejska, w skad ktrej wchodz szefowie pastw lub rzdw Pastw Czonkowskich oraz przewodniczcy Komisji. Towarzysz im ministrowie spraw zagranicznych Pastw Czonkowskich i czonek Komisji. Rada Europejska zbiera si co najmniej dwa razy w roku pod przewodnictwem szefa pastwa lub rzdu Pastwa Czonkowskiego, ktre przewodniczy Radzie345. Prezydencja reprezentuje Uni w sprawach objtych wspln polityk zagraniczn i bezpieczestwa346. Rada podejmuje decyzje na zasadzie jednomylnoci347.

Trzeci filar, Wsppraca w Dziedzinie Wymiaru Sprawiedliwoci i Spraw Wewntrznych zostaa formalnie zapocztkowana 7 lutego 1992 roku Traktatem z Maastricht348, a w traktacie z Amsterdamu zmieniono nazw na: Wsppraca Policyjna i Sdowa w Sprawach Karnych. Celem Unii jest zapewnienie obywatelom wysokiego poziomu bezpieczestwa osobistego w przestrzeni wolnoci, bezpieczestwa

i sprawiedliwoci. Cel ten Unia zamierza osign dziki349:

• cilejszej wsppracy policji, organw celnych oraz innych waciwych organw w Pastwach Czonkowskich, prowaPor. PIETRA Z. J.: Prawo... op. cit. s. 566.

Traktat o Unii Europejskiej... op. cit. art. 4.

ibidem, art. 18, ust. 1.

Zob. PIETRA Z. J.: Prawo... op. cit. s. 569.

Traktat o Unii Europejskiej... op. cit.

Ibidem, art. 29. Por. PIETRA Z. J.: Prawo... op. cit. s. 566.

Traktat o Unii Europejskiej... op. cit. art. 29.

dzonej zarwno bezporednio, jak i za porednictwem Europejskiego Urzdu Policji (Europol),

• cilejszej wsppracy organw sdowych oraz innych waciwych organw w Pastwach Czonkowskich, w tym wsppracy za porednictwem Europejskiej Jednostki Wsppracy Sdowej („Eurojust”),

• zblianiu, w miar potrzeby, norm prawa karnego w Pastwach Czonkowskich.

Szczeglny nacisk pooono na zapobieganie i zwalczanie przestpczoci zorganizowanej - zwaszcza terroryzmu, handlu ludmi i przestpstw przeciwko dzieciom, nielegalnego handlu narkotykami oraz nielegalnego handlu broni, korupcji i naduy finansowych350.

Unia Europejska ma w tym filarze charakter wsppracy midzyrzdowej z picioma poziomami podejmowania i realizowania

decyzji:

1. Rada Europejska w skad ktrej wchodz szefowie pastw lub rzdw Pastw Czonkowskich oraz przewodniczcy Komisji.

Towarzysz im ministrowie spraw zagranicznych Pastw Czonkowskich i czonek Komisji351.

2. Rada Ministrw (Rada Wsppracy Policyjnej i Sdowej w Sprawach Karnych) w skadzie ministrw sprawiedliwoci oraz spraw wewntrznych pastw czonkowskich. Najwaniejszy organ decyzyjny w III. filarze352. Rada Ministrw podejmuje decyzje na zasadach jednomylnoci (zasada consensusu, zasada veta), w niektrych sprawach proceduralnych moliwe jest podejmowanie decyzji na zasadzie wikszoci kwalifikowanej lub zwykej wikszoci Rady

3. Komitet Staych Przedstawicieli (ambasadorw) akredytowanych przy Unii Europejskiej (COREPER).

–  –  –

Zob. PIETRA Z. J.: Prawo... op. cit. s. 572.

Zob. Ibidem.

353 Traktat o Unii Europejskiej... op. cit. art. 34.

4. Komitet Koordynacyjny obradujcy w skadzie wyszych urzdnikw ministerstw spraw wewntrznych pastw czonkowskich354.

5. Grupy robocze zajmujce si zagadnieniami III. filaru.

Naley podkreli, e trzeci filar (a take cay traktat o Unii Europejskiej) nie zdejmuje z Pastw Czonkowskich obowizkw dotyczcych utrzymania porzdku publicznego i ochrony bezpieczestwa wewntrznego355.

W Unii Europejskiej prawo do bezpieczestwa i zapobiegania urazom zostao uwzgldnione w Programie Zdrowia Publicznego z 1999r. a ktry nastpnie sta si podstaw dalszych dziaa. Komisja Europejska, w komunikacie z 2006 r.356 wezwaa Kraje Czonkowskie do wsplnego dziaania w celu zmniejszenia urazw357 w spoeczestwie.

W planie dziaa Komisji przewidziano wspieranie dziaa Pastw

Czonkowskich w siedmiu priorytetowych problemach:

• Bezpieczestwo dzieci i modziey.

• Bezpieczestwo osb starszych.

• Bezpieczestwo niechronionych uytkownikw drg.

• Zapobieganie kontuzjom sportowym.

• Zapobieganie urazom spowodowanym przez produkty i usugi.

• Zapobieganie samoobraeniom.

• Zapobieganie przemocy interpersonalnej.

Aktualny wskanik miertelnoci w Unii Europejskiej waha si od 27 ofiar miertelnych na 100 000 mieszkacw w Zjednoczonym Krlestwie i Holandii 129 na otwie i w Estonii oraz 143 na Litwie.

Ibidem, art. 36. Pierwotna nazwa brzmiaa: Komitet Polityczny, zostaa zmieniona na mocy Traktatu z Nicei.

–  –  –

Communication from the Commission... op. cit.

Uraz to obraenie ciaa powstae w wyniku ostrego kontaktu z energi (mechaniczn, ciepln, elektryczn, chemiczn lub promieniowaniem), albo w wyniku braku czynnika niezbdnego do ycia (utonicie, uduszenie lub zamarznicie). Czas pomidzy naraeniem a pojawieniem si urazu jest krtki. Urazy bywaj czsto klasyfikowane jako niezamierzone (spowodowane wypadkiem) i zamierzone (spowodowane samookaleczenia lub przemoc interpersonaln).Communication from the Commission... op. cit.

Gwn przyczyn zgonw wrd ludnoci Europy s obraenia ciaa. Ryzyko zgonu i cikiego uszkodzenia ciaa jest szczeglnie wysokie w tak rnorodnych dziedzinach jak w domu, dziaalnoci rekreacyjnej i sportowej, transporcie drogowym, pracy, w trakcie konsumpcji towarw i usug. Niezamierzone i zamierzone urazy s gwn przyczyn trwaej niepenosprawnoci wrd modziey, prowadzc do ogromnej utraty szansy na wiele lat ycia w dobrym zdrowiu.

–  –  –

3.1. Przesanki bezpieczestwa informacyjnego Bezpieczestwo czowieka tzn. jego istnienie, rozwj i normalne funkcjonowanie jest gwnym kryterium, przez ktre naley take rozpatrywa bezpieczestwo organizacji gospodarczej. Dziaalno gospodarcza wytwarzajc towary i usugi umoliwia zaspokajanie rozlicznych potrzeb czowieka, w tym take podstawowych potrzeb na bezpieczne ycie i rozwj. Przedsibiorczo jest fundamentem przeksztace spoecznych i podstawowym czynnikiem wzrostu i rozwoju gospodarczego, a w wymiarze indywidualnym – jest rdem szczcia wielu ludzi.

Naley w tym miejscu zauway, e, e przedsibiorstwo (organizacja gospodarcza)358:

• jest grup wsppracujcych ludzi, tworzcych struktur organizacji i system zarzdzania,

• ludzie kieruj si wsplnym celem – chci osignicia zysku i zarobienia pienidzy - i dla tego celu wsppracuj,

• ludzie dysponuj zasobami rzeczowymi, finansowymi i informacyjnymi.

Udzia zasobw informacyjnych w strukturze wartoci wszystkich zasobw firmy moe osiga nawet 80%. Badania grupy 500 najwikszych firm amerykaskich w 2000 r. wykazay, e w kadych 6.

dolarach wartoci rynkowej tych firm 5 dolarw reprezentowao zasoby niewidzialne, nie wycenione w majtku czyli zasoby informacyjne, a tylko 1 dolar to warto zasobw rzeczowych i finansowych359.

Z tego wynika wniosek, e zasoby informacyjne stay si czynnikiem KORZENIOWSKI L.: Firma... op. cit. 2002, s. s. 20.

LEV B.: Knowledge Management: Fad or Need? "Research Technology Management", September/October 2000, Vol. 43, Issue 5.

najwaniejszym w osiganiu celw kadej organizacji gospodarczej.

S niezbdne we wszystkich funkcjach zarzdzania: w planowaniu, organizowaniu, motywowaniu i kontrolowaniu.

Pojcie przedsibiorczoci pojawio si w literaturze ekonomicznej w poowie XVIII wieku za spraw francuskiego ekonomisty Richarda Cantillona360, ktry uwaa, e to waciciele ziemi, a nie „przedsibiorcy”, s elementem dynamizujcym rozwj gospodarczy. Przedsibiorcami nazywa kupcw dostrzegajcych rnice cen na rnych rynkach i potraficych „kupi tanio, a sprzeda drogo”361.

Austriacki ekonomista Joseph Alois Schumpeter362 definiuje przedsibiorc jako innowatora, „kreatywnego destruktora” zaangaowanego w proces „twrczego niszczenia”, ktry narusza rwnowag ekonomiczn i tworzy w ten sposb warunki nowego rozwoju gospodarczego363.

Dziaanie tego mechanizmu polega na tym, e dni nadzwyczajnych zyskw przedsibiorcy stale poszukuj nowych, nie stosowanych poprzednio kombinacji czynnikw wytwrczych (innowacji) i w ten sposb wytrcaj gospodark z rwnowagi. Rozwj dokonuje si bowiem poprzez „twrcz destrukcj”, poprzez burzenie rwnowagi i uruchomienie procesw dostosowawczych, ktre – za pomoc mechanizmu konkurencji – eliminuj nieefektywne zastosowania czynnikw wytwrczych i proponuj nowe, efektywne.

Bezpieczne istnienie i rozwj dotyczy podmiotu jako caoci (systemu) w ktrym niektre czci skadowe (podsystemy) mog by zagroone lub mog ulega „twrczej destrukcji”. W kategoriach aksjologicznych czynniki podnoszce bezpieczestwo caego systemu Richard Cantillon (1680-1734) - irlandzki kupiec, bankier i teoretyk ekonomii, mieszka we Francji.

GRUSZECKI T.: Przedsibiorca. Warszawa: CEDOR 1994, s. 32-33. /za:/ KOMISKI A.K.:

Zarzdzanie w warunkach niepewnoci. Warszawa: PWE 2004, s. 162.

Joseph Alois Schumpeter (1883-1950), urodzony w Te, absolwent Wydziau Prawa Uniwersytetu Wiedeskiego, wykadowca w Czerniowcach (obecnie Ukraina), profesor ekonomii w Uniwersytecie w Grazu (Austria) od 1911 r., minister finansw (1919-20), profesor w Uniwersytecie w Bonn (1925-1932), po emigracji do USA profesor w Uniwersytecie Harvarda do 1949 r.

SCHUMPETER J.A.: Capitalism, Socialism and Democracy. New York: Harper and Brothers.

5th ed. London: George Allen and Unwin, 1976; SCHUMPETER J.: Kapitalizm, socjalizm i demokracja. Warszawa: PWN 1995.

(gospodarczego) lub niektrych czci tego systemu (podmiotw gospodarczych) dla innych bd zagroenieniem.

Mona to uzasadni przez porwnanie bezpieczestwa dwch

rnych systemw:

• gospodarki (systemu gospodarczego) centralnego planowania z lat 1944-1988 roku (w Polsce), w ktrym przedsibiorstwa nie bankrutoway a cay system sta si bankrutem,

• gospodarki rynkowej (systemu gospodarczego) po 1989 roku (w Polsce), w ktrym przedsibiorstwa bankrutuj a cay system jest bezpieczny.

Jak wynika z bada prowadzonych w Polsce od 2001 r. przez Gwny Urzd Statystyczny w nowo rejestrowanych firmach, w pierwszym roku dziaalnoci zakoczya dziaalno 1/3, w drugim – 1/4 pozostaych, w trzecim – 1/5 pozostaych. Po trzech latach na rynku pozostao 40% przedsibiorcw zarejestrowanych w 2001 r. (pozostao 56% przedsibiorcw w formie osoby prawnej i 38% w formie osoby fizycznej). Natomiast cay system gospodarczy w Polsce osign dodatnie tempo rozwoju - +1% zmiany Produktu Krajowego Brutto (PKB) w 2001 r, +1,4% w 2002 r. +3,8% w 2003 r. +5% w 2004 r.

364 Warunki powstania i dziaania oraz perspektywy rozwojowe polskich przedsibiorstw powstaych w latach 2001-2003. Warszawa: GUS, 2005.

Rys. 13. Firmy kontynuujce dziaalno a zmiana PKB.

Kluczowym w funkcjonowaniu organizacji gospodarczych jest podejmowanie decyzji przez menederw. Decyzje te s jednak obarczone

bdem wynikajcym z faktu, e:

1. Otoczenie organizacji jest rnorodne i zmienne, a zmiany bywaj nieprzewidywalne.

2. Ludzie s naiwni a inne zasoby organizacji s zawodne.

3. Informacje s subiektywne, nie s dokadnym odzwierciedleniem obiektywnej rzeczywistoci.

Proces podejmowania decyzji ma charakter dynamiczny, w ktrym

mona wyodrbni 4 etapy:

1. obiektywna sytuacja podmiotu (zagroenia),

2. informacje o obiektywnej sytuacji (subiektywne spostrzeenie)

– informacja sytuacyjna,

3. decyzja i dziaanie) na podstawie subiektywnego spostrzeenia

– informacja zarzdcza,

4. skutek (efekt) 1. nowa obiektywna sytuacja, itd.

Z tego modelu wynika, e meneder (przedsibiorca) potrzebuje nieprzerwanie uzyskiwa informacje sytuacyjne (o stanie i sytuacji w przedsibiorstwie, jego otoczeniu, na rynku itp.) aby mg podejmowa decyzje, ktre s komunikowane jako informacja zarzdcza dla organw wykonawczych i podstawowych jednostek organizacyjnych przedsibiorstwa.

Jednym z najwaniejszych nastpstw rnicy w poziomie wiedzy i moliwoci pozyskania informacji jest zjawisko asymetrii (dostpu do) informacji polegajcej na tym, e niektrzy uczestnicy ycia gospodarczego wiedz wicej i maj dostp do wanych, biecych wiadomoci, a inni s ich pozbawieni, bd maj ograniczon moliwo dostpu. Asymetria informacji wpywa na sprawno mechanizmw gospodarczych, realizacj podstawowych wartoci Unii Europejskiej (swobodny przepyw kapitau, osb, towarw i usug) oraz konstytucyjnych zasad rynkowego ustroju gospodarczego Polski, Sowacji

i innych demokratycznych pastw:

• wolno podejmowania i wykonywania dziaalnoci gospodarczej,

• rwno praw przedsibiorcw,

• uczciwa konkurencja,

• poszanowanie dobrych obyczajw w obrocie gospodarczym,

• ochrona susznych interesw konsumentw.

Istnienie asymetrii informacji niesie ze sob wiele problemw.

• Po pierwsze, menederowie musz uwiadomi sobie problemy zwizane z formuowaniem prawidowych wnioskw na podstawie zachowania innych.

• Po drugie, asymetria informacji moe by przyczyn zawodnoci rynku, tj. moe utrudnia zawieranie opacalnych transakcji kupna-sprzeday.

• Po trzecie, moe stwarza problem niespjnoci bodcw: jedna ze stron uczestniczcych w procesie decyzyjnym moe podejmowa dziaania, ktre s sprzeczne z interesami drugiej strony.

Nie zawsze przedsibiorca majcy przewag informacyjn musi osiga korzy z tego faktu. Posiadajc odpowiednio du przewag wiedzy przedsibiorca moe by zainteresowany zmniejszeniem lub zniwelowaniem przewagi informacyjnej w okrelonym zakresie, nawet ponoszc znaczne, dodatkowe koszty. Moe to osign budujc i utrzymujc wysok reputacj, oferujc gwarancje i podobne zabezpieczenia, przedkadajc w banku biznes-plan, zgadzajc si na kary umowne w danej wysokoci, dajc zastaw gwarantujcy wywizanie si z umowy itp.

Asymetria informacji jest przyczyn autoselekcji lub selekcji negatywnej. Na przykad na rynku ubezpiecze poszczeglni partnerzy Y maj na og lepsz informacj o prawdziwej naturze i wielkoci ryzyka ni towarzystwo ubezpieczeniowe X. Dlatego te na ubezpieczenie decyduj si przede wszystkim ci, ktrzy reprezentuj najwiksze ryzyko. Podobnie jest na innych rynkach.

Uzyskanie informacji wie si te z kosztami, a w przypadku zakupu - z cen informacji. Ekonomiczny sens informacji polega na tym, e oczekiwana warto informacji powinna by wiksza ni koszt jej uzyskania. Poniewa jednak jako informacji zaley od licznych czynnikw ryzyka (aktualnoci, dokadnoci, elastycznoci, jednoznacznoci, rzetelnoci itp.), std meneder powinien decydowa si na pozyskanie informacji, gdy oczekiwana warto informacji jest wysza od kosztw jej uzyskania.

Specyfik informacji jest to, e jej warto moemy pozna dopiero po jej uzyskaniu i wykorzystaniu, dlatego cena nie jest ksztatowana przez poda i popyt lecz przez koszty poniesione na wytworzenie i wartoci oczekiwan informacji.

W zarzdzaniu podstawowe znaczenia ma dobra jako informacji.

Przez jako informacji naley tu rozumie og waciwoci informacji wicy si ze zdolnoci zaspokojenia stwierdzonych lub przewidywanych potrzeb uytkownika informacji – moliwoci osigania celw organizacji (podmiotu gospodarczego).

Tak wic przez bezpieczestwo informacyjne podmiotu (czowieka lub organizacji) naley rozumie moliwo pozyskania dobrej jakoci informacji oraz ochron posiadanej informacji przed jej utrat.

We wspczesnej literaturze coraz czciej spotykany jest pogld, e wzrasta znaczenie zasobw informacji i funkcji informacyjnej w zarzdzaniu przedsibiorstwami, co jest wynikiem gwatownego rozwoju techniki i technologii informatyczno-komunikacyjnej oraz koniecznoci szybkiego reagowania na zmiany zachodzce w otoczeniu.

W klasycznym, nazwanym przez G. Morgana podejciem decyzyjnym365, informacji przypisuje si rol odwzorowania przeszoci, teraniejszoci i przyszoci.

Kada organizacja, a w szczeglnoci przedsibiorca majcy na celu korzystny efekt gospodarczy, zachowuje si odpowiednio do znaczenia, jakie maj dla niego sygnay pochodzce z otoczenia. Nie wystarczy zidentyfikowa, opisa elementy skadowe otoczenia ale trzeba rozpozna znaczenie poszczeglnych skadnikw, dokona rozrnienia wanych od nieistotnych, a take rozpoznania otoczenia jako caoci. Nie wystarczy przy tym wraenie, e co wydaje si wane

- kady czowiek, kady przedsibiorca musi umie rozrnia w sygnaach z otoczenia to, co mu si tylko wydaje od tego, co jest naprawd, orientowa si w sytuacji otoczenia i stwarza zapotrzebowanie na informacje o odpowiedniej treci, pozwalajcej odrni to, co jest wane, a co nie; stan si one bodcami pozytywnymi lub negatywnymi.

Do najwaniejszych cech otoczenia mona zaliczy366:

• potencja otoczenia, nazywany te hojnoci, ktry oznacza zdolno otoczenia stwarzania moliwoci trwania i rozwoju,

• zoono otoczenia, tzn. ilo zrnicowanych elementw skadajcych si na otoczenie,

• niepewno otoczenia, wynikajca z jego dynamiki i niestabilnoci.

Celem budowania diagnozy i prognozy relacji podmiotu z otoczeniem unikanie zagroe i korzystanie z szans. Jednak rozrnianie szans i zagroe nie jest proste. Ocena konkretnego wydarzenia lub trendu w kategoriach szansy lub zagroenia jest zalene od iloci i jakoci informacji, i oczywicie od umiejtnoci podjcia waciwej decyzji.

Nie jest sztuk widzie to, co wszyscy - sztuk jest zdoby informacje zlekcewaone przez innych - i wykorzysta je dla podjecia trafnej decyzji.

Z rnych wzgldw praktycznych zamiast upartego i nieskoczonego denia do informacji prawdziwej ograniczamy si do wiary, MORGAN G.: Obrazy organizacji. Warszawa: PWN, 1997, s. 90.

STRATEGOR: Zarzdzanie firm. Strategie, struktury, decyzje, tosamo. Warszawa: PWE, 1999, s. 294.

do przewiadczenia, e informacja jest jakociowo dobra. Wiemy jednak, e statystycznie na piciu ludzi w czterech z nich drzemie ch wprowadzenie w bd lub wykorzystania bdu, by osign korzy, czsto majtkow. Poniewa jednak nie wiemy, kim s ci czterej, trzeba przyj, e kady jest potencjalnym oszustem, a dopiero po sprawdzeniu dawa wiar uczciwoci.

Eksperci z kanadyjskiego Instytutu Biegych Rewidentw twierdz na podstawie wielu wynikw bada, i 20% populacji to ludzie w peni uczciwi, zawsze pozostajcy wierni zasadom moralnym tak w yciu prywatnym jak i w zawodowym. Nastpne 20% to ludzie z gruntu nieuczciwi, zawsze korzystajcy z okazji oszukania swojego klienta lub wykonania takiej manipulacji, by osign korzy cudzym kosztem.

Pozostae 60% osb mieci si pomidzy biegunowo rnymi postawami uczciwoci i cakowitej nieuczciwoci367.

Psychologowie sdz, e najczstsz przyczyn wiary jest uleganie autorytetom, a do najsilniejszych znamion autorytetu nale tytuy i odpowiednie ubranie368. Dziaaj one jako automatyczne wyzwalacze posuszestwa powodujce oczekiwane reakcje. Mechanizm ten wykorzystywany jest dla kamuflau i wykorzystywania znamion autorytetu dla oszustwa.

STUDIUM PRZYPADKU. Dihydrogen monoxide. Nierozpoznany zabjca369.

W 1996 roku Nathan Zohner, 14-letni ucze szkoy redniej z Idaho Falls w stanie Idaho (USA) wystosowa publiczn petycj z daniem zakazu stosowania substancji chemicznej o nazwie dihydrogen monoxide, DHMO, ktra w przypadku poknicia jest powodem, mierci corocznie tysicy amerykanw, a w postaci lotnej moe powodowa powane oparzenia. Wprowadzona do organizmu moe by grona dla zdrowia, np. wywoa silne pocenie si i wymioty. Substancja jest tak rca, e powoduje korozj wielu metali i jest skadnikiem kwanych deszczw. Obecno tej substancji chemicznej zostaa potwierdzona we wszystkich rzekach, strumieniach, jeziorach i zbiornikach wodnych Ameryki.

BOLOGNA G.J. LINDQUIST R.J. WELLS J.T.: The Accountant's Handbook of Fraud and Commercial Crime. John Wiley & Sons Inc. 1995. Zob take: WJCIK J.W.: Przestpstwa w biznesie. Warszawa: Centrum Informacji Menedera, 1999, s. 60.

WOJCISZKE B.: Czowiek wrd ludzi. Zarys psychologii spoecznej. Warszawa: SCHOLAR, 2002, s. 254.

Na podstawie: GLASSMAN J.K. Dihydrogen Monoxide: Unrecognized Killer. Copyright 1997 The Washington Post Company. www.junkscience.com/news/glassman.html Nathan Zohner zwrci si do 50 kolegw o podpisanie petycji w sprawie zakazu stosowania DHMO. 43 osoby podpisay petycj (86% prby), sze byo niezdecydowanych, a tylko jedna wiedziaa, e dihydrogen monoxide to chemiczna nazwa wody H2O.

Wiarygodno jest przejawem uczciwoci i moralnoci w yciu spoecznym. Francis Fukuyama370 podkrela, e zaufanie polega na przewiadczeniu jednostki, e inni czonkowie spoecznoci, ktrej ona sama jest czci, cechuj si uczciwoci i chci kooperacji371.

Nieuczciwo jest nader wyrazicie wyodrbniona spord innych postaw; okoliczno ta dostarcza wystarczajcych przesanek do odpowiedniego zdenominowania zespou nieuczciwoci, z ktr z ktrymi spotykamy si w dziaalnoci gospodarczej.

Zaprezentowana niej prba skonstruowania modelowej skali nieuczciwoci nie jest ani wyczerpujca ani definitywna, ale moe by przydatna do charakterystyki i dalszej analizy zjawiska.

Biorc pod uwag ujawniany zamiar, sposb postpowania i cech

ostronoci, mona wyrni nastpujce rodzaje nieuczciwoci w biznesie:

• oszust - wiadomy swoich zamiarw, wykorzystujcy naiwno ofiar i sprzyjajce okolicznoci, racjonalnie kalkulujcy ryzyko,

• fanatyk - gosi szczytne wizje, zalepiony przekonaniem, e zawsze ma racj, nieelastyczny, inercyjny „walec” miadcy wszystko po drodze, nie rozpoznajcy zagroe i nie zwracajcy uwagi na ryzyko,

• awanturnik - o wybujanych ambicjach, bez wzgldu na koszt, „po trupach”, bez wzgldu na ryzyko,

• hazardzista - wykwalifikowany, o wysokich umiejtnociach, bezwzgldny, rozpoznajcy zagroenia ale lubicy due ryzyko,

• dyletant - nie ma oszukaczych zamiarw, „chce dobrze”, ale dziaa amatorsko, niezdarnie, nie potrafi nazwa ani oceni ryzyka.

Francis Fukuyama (ur. w 1952 r. w Chicago) - amerykaski politolog, filozof polityczny i ekonomista, wykadowca na Johns Hopkins University w Waszyngtonie.

FUKUYAMA F.: The Great Disruption. London: PROFILE BOOKS, 1997, p. 37.

Cechami osb nieuczciwych, podatnych na pokusy chciwoci, uzalenienia, ycia ponad stan, poprawy trudnej sytuacji yciowej itp. s372:

• Wyolbrzymione poczucie wasnego ego. Taki czowiek pragnie wszystkiego co najlepsze i lubi wywysza si nad innych lub przynajmniej wyolbrzymia znaczenie wasnej osoby.

• Uzalenienie od jakiej substancji lub hazardu. Taki czowiek wiedzie ostentacyjnie konsumpcyjny styl ycia i yje wyranie ponad stan.

• Zaabsorbowanie wasn osob i jednoczenie powierzchowno w kontakcie z innymi. Taki czowiek potrafi manipulowa innymi.

• Pracowito i niech pjcia na urlop. Taki czowiek moe obawia si, e w czasie nieobecnoci jego wykroczenie wyjdzie na jaw.

• Trudna sytuacja finansowa. Powodem mog by np. rozpad maestwa lub wysokie dugi.

• Zmienno nastroju lub osobowoci.

Pamita naley, e modus operandi373 oszusta to nie tylko czyny w znaczeniu kryminalistycznym, ale take specyficzna gra psychologiczna zmierzajca do przekonania o uczciwoci zamiarw. Czasem sprawca sam jest przekonany o swojej uczciwoci, a czasem bd powstaje we wzajemnej komunikacji.

Zaufanie jest potn si. Przekonaa si o tym najwiksza wiatowa firma audytorska Andersen, ktra poddaa si likwidacji, gdy utracia wiarygodno po bankructwie innej firmy amerykaskiej Enron, a odpowiedzialnym za badanie ksig handlowych Enronu i ukrycie jej zej kondycji finansowej okaza si Dawid Duncan z Andersena374.

Podobnie zaufanie wynioso Bernie Madoffa na szczyty krlestwa bogaczy, i z tych szczytw go zmioto375.

MOULTON G.: Po czym pozna oszusta - charakterystyka typowego przestpcy. /in:/

Przestpstwai oszustwa w biznesie. Jak si zabezpieczy? Materiay z konferencji. Warszawa 1996.

/za:/ WJCIK J.W.: Przestpstwa... op. cit. s. 61.

Modus operandi (ac.) - sposb dziaania. KOPALISKI W.: Sownik... op. cit. s. 279.

PRZYBYLSKI M.: Andersen zniknie z rynku. „Rzeczpospolita” 2002-04-10.

CIECHANOWICZ A. POTOCKI M.: Nagy koniec krla bogaczy. „Dziennik.pl” 2008-12-19.

www.dziennik.pl STUDIUM PRZYPADKU. Nagy koniec krla bogaczy376.

„ (...)Nimb tajemnicy zosta rozwiany, kiedy synowie Madoffa, ktrzy pracowali w jego firmie, zauwayli, e nie s w stanie wypaci klientom 7 mld dolarw.

Poprosili ojca o wyjanienie. Ten po krtkiej rozmowie przyzna, e cay interes to po prostu skomplikowana piramida finansowa. Kilka godzin pniej dwaj agenci FBI zakuwali Madoffa w kajdanki. (...) Wczeniej podobnym schematem gra... albaski prezydent Sali Berisza, ktry piramidami w poowie lat 90. wywoa ma wojn domow na Bakanach.

W piramidach kochali si rwnie Rosjanie. Oni te mieli swojego Madoffa: Siergieja Mawrodiego - waciciela i twrc firmy MMM. On rwnie potrafi dziaa na wyobrani. Pocztkowo nawet si udawao: 1000 proc. czystego zysku przycigno w mgnieniu oka 2 mln inwestorw. MMM obracao miliardami rubli. Cho nienotowane na giedzie, stao si gone w caym kraju dziki swoim kampaniom spoecznym. Np. takim jak wykupienie przez Mawrodiego na jeden dzie dla wszystkich moskwian przejazdw metrem. Sielanka skoczya si, gdy w 1994 r. prezydent Borys Jelcyn z dnia na dzie zakaza funkcjonowania piramid finansowych. MMM zamknito za niepacenie podatkw. Co ciekawe, dla milionw Rosjan, ktrym Mawrodi by winny nawet 1,5 mld dolarw, sta si bohaterem. Wojownikiem walczcym ze z wadz. Madoff nie moe na to liczy.

Po raz pierwszy w 1919 r. magiczny sposb pomnaania pienidzy - dzi nazywany piramid - opatentowa mistrz stwarzania pozorw z Nowego Jorku - Carlo Ponzi (znany rwnie jako Charles). Gdy woski imigrant Ponzi w wieku 21 lat wyldowa w Stanach Zjednoczonych z 2 dolarami i 50 centami w kieszeni nie przypuszcza, e stanie si yw legend, a niecae sto lat pniej znajdzie naladowcw. Podobnie jak Madoff - Charles przez wiele lat ima si rnych, nie do koca ambitnych interesw. Ostatecznie wpad na pomys biznesu ycia. Chodzio o tzw. IRC, czyli „kupon midzynarodowej odpowiedzi”. System polega na tym, e nadawca listu mg wysa go za granic ze specjalnym opaconym kuponem, ktry w kraju adresata mg posuy do zapaty za usug pocztow. W czasach drastycznego spadku wartoci pienidza w Europie IRC tanio kupiony we Woszech mg zosta z pokanym zyskiem odsprzedany w Ameryce. Ponziemu udao si przycign inwestorw - na pocztku w wikszoci robotnikw - obietnicami 50 proc. zysku w cigu 45 dni. Cwaniak z Nowego Jorku ju w pierwszym miesicu zarobi na czysto 50 tys. dolarw. W 1920 r. by milionerem.(...) Bajka skoczya si, gdy spraw zainteresowaa si prasa. Jak ujawnili wcibscy reporterzy „Boston Post” analizujcy operacje Charlesa, w obiegu powinno by mln kuponw. Faktycznie ich ilo nie przekraczaa jednak 30 tys. Obliczenia wywoay panik. Pod siedzib firmy Ponziego zaczy ustawia si kolejki. W cigu kilku dni system run niczym domek z kart, a waciciela interesu zamknli agenci federalni. Pikanterii caej sprawie dodaje fakt, e wrd nabranych byli nawet stre prawa. Niemal caa ekipa gwnego posterunku policji w Bostonie uwierzya w szybki

Ibidem.

zysk i powierzya swoje pienidze Charlesowi.

Po aresztowaniu i 14 latach spdzonych w amerykaskim wizieniu Ponzi wyszed w kocu na wolno. Nigdy nie udao mu si stan na nogi i rozkrci nawet skromnego interesu. Zmar w 1948 r. w nalecym do organizacji dobroczynnej szpitalu w brazylijskim Rio de Janeiro. Do koca prbowa przekona wiat, e nic zego nie zrobi. - Daem tym ludziom show, jakiego nie zaznali od przybycia ojcw pielgrzymw pod koniec XVI wieku! - mwi amerykaskiej prasie w jednym ze swoich ostatnich wywiadw. Madoff odwrotnie. Nie udaje wyniosego. Nie tumaczy swojej biznesowej kreatywnoci potrzeb urzdzenia show. Kaja si.

Bernie przez lata nie erowa tylko i wycznie na naiwnoci nie majcych pojcia o wolnorynkowej gospodarce ludzi. Nie obiecywa 1000 proc. jak Rosjanin, wystarczao, e obieca 12 procent. Jego klientami byy tuzy amerykaskiego establishmentu: Steven Spielberg, Elie Wiesel, czoowe gwiazdy spord inwestorw z londyskiego City. Bo Madoff oprcz wysokich zyskw dawa ludziom jeszcze jedno - presti. (...) Gdy przyszed kryzys, inwestorzy upomnieli si o swoje pienidze. Wanie wtedy mechanizm run. Sen o milionowych zyskach skoczy si.

A nazwisko Madoff na Wall Street stao si synonimem oszustwa.” Badania opinii spoecznej potwierdzaj, e wiarygodno jest wan wartoci w yciu, a uczciwo i bezpieczestwo nale do najbardziej cenionych przy wyborze moliwoci ubezpieczenia si od rnego rodzaju zagroe. Wedug raportu „Ubezpieczyciel – uczciwy i bezpieczny” przygotowanego przez firm doradcz On Board PR na podstawie bada opinii spoecznej PBS DGA377, wrd najczciej wybieranych, na pierwszym miejscu znalaza si uczciwo (65,8% wskaza), a na drugim miejscu - bezpieczestwo (48,8%).

–  –  –

W procesie zarzdzania bezpieczestwem niezmiernie wanym jest wyjanienie i zrozumienie istoty informacji378. Jest to zagadnienie Badanie opinii spoecznej przeprowadzono przez PBS DGA w maju 2006 r. na oglnopolskiej, reprezentatywnej, losowej prbie mieszkacw Polski w wieku 15 i wicej lat. Kobiety wol Wart, mczyni ING NN. „Dziennik Ubezpieczeniowy” 2006-05-30. Odsetek wskaza uwzgldnia moliwo wyboru kilku czynnikw.

Informatio (ac.), wyobraenie, wyjanienie, zawiadomienie.

studiowane od wielu lat przez specjalistw, dla ktrych poznanie tajemnic przeciwnika i utajnienie wasnych informacji stanowi doceniany czynnik zwycistwa lub poraki. Walor informacji wyraa si na og w umoliwieniu zainteresowanemu podmiotowi gospodarczemu wyrobienia sobie pogldu na interesujcy go problem gospodarczy w kontekcie powiza prawnych, ekonomicznych i organizacyjnych.

Odpowiedniej analizy i wycignicia wnioskw musi dokona sam podmiot zainteresowany informacj. W zarzdzaniu biznesem nie chodzi jedynie o wyrobienie sobie pogldu ale o osiganie celw, czemu su waciwe decyzje. W dziaalnoci badawczo-naukowej, jak podkrela Igor Rygua, dziki nowej informacji czyli informacji poznawczej uzyskujemy moliwo formuowania wyjanie naukowych, za informacje takie tworz nowe lub doskonal istniejce teorie naukowe, rozwijajc w ten sposb wiedz naukow379.

Informacja jest pojciem zoonym i naley do wielu powszechnie stosowanych poj, ktre nie maj jednoznacznej definicji. Leszek Kietyka podkrela, e pojcie „informacja” ma charakter archetypu i cise zdefiniowanie go za pomoc poj prostych nie jest moliwe381.

Rwnoczenie za uzalenia informacj od celowego dziaania, co miaoby oznacza, e „informacja nie istnieje jeli nie suy realizacji celowych dziaa382. Ten bdny - jak si wydaje - pogld, wynika z przeoczenia przez autora tego pogldu dychotomicznego charakteru

informacji wystpujcej:

• jako odbicie tego, co istnieje w sensie materialnym – tzw.

relacja odbicia,

• jako czynnik okrelajcy w pewnym stopniu form (posta) przyszych rzeczy i zjawisk – tzw. relacja realizacji.

Tak rozumiana informacja suy identyfikacji lub antycypacji i mona j traktowa jako miar zmniejszania stopnia nieokrelonoci lub miar stopnia zorganizowania systemw383.

Filozofowie na og przez informacj rozumiej odbicie rnorodnoci cechujcej rozpatrywany obiekt, zdarzenie, proces, zjawisko.

RYGUA I.: Proces badawczy w naukach o sporcie. Katowice: AWF, 2003, s. 42.

380 Archetyp – pierwowzr, prawzr, prototyp. Zob. KOPALISKI W.: Sownik... op. cit. s. 36.

KIETYKA L.: Komunikacja w zarzdzaniu. Warszawa: Placet, 2002, s. 17.

–  –  –

CZEKAJ J.: Metody zarzdzania informacj w przedsibiorstwie. Krakw: AE, 2000, s. 16.

Twrca cybernetyki384, Norbert Wiener twierdzi, e „informacja jest nazw treci zaczerpnitej ze wiata zewntrznego, w miar jak dostosowujemy do swe zmysy”385, jest czynnikiem, ktry zwiksza nasz wiedz o otaczajcej nas rzeczywistoci386. Natomiast definicja pochodzca z teorii informacji podchodzi do informacji jako do miary niepewnoci zajcia pewnego zdarzenia spord skoczonego zbioru zdarze moliwych387, co prowadzi do wniosku, e tym wicej jest informacji, im mniej prawdopodobne jest wystpienie danego zdarzenia.

W swobodnym ujciu informacja to jakikolwiek materia zawierajcy jak tre; jakakolwiek wiadomo, ktra jest przyjmowana, przetwarzana i rozumiana388.

Skadajcy si z danych ukad obiektu i jego atrybutw charakteryzujcych si jak wartoci w jakim czasie moemy nazwa komunikatem. Dopiero tre przekazywan przez komunikat, a wic zrozumiay sens (znaczenie) danych i relacji midzy nimi moemy nazwa informacj389.

Tak dochodzimy do definicji, e informacja jest to tre przekazywana przez komunikat, umoliwiajca zrozumienie sensu (znaczenia) danych i relacji midzy nimi390.

Grayna Szpor na gruncie filozofii, teorii informacji, informatyki i prawa sformuowaa trafn, jak si wydaje, definicj, i „informacja jest przenaszalnym dobrem niematerialnym zmniejszajcym niepewno391. Mona te okreli, e „informacja jest zbiorem danych Cybernetyka - sterowanie, dziedzina nauki oparta na idei zasadniczego podobiestwa midzy procesami sterowniczymi maszyn a przystosowawczymi organizmw ywych, podstawa teoretyczna do konstrukcji tzw. maszyn mylcych, porednio - automatyki w przemyle.

KOPALISKI W.: Sownik... op. cit. s. 83.

KIEUN W.: Sprawne... op. cit. s. 349.

FLAKIEWICZ W.: Podejmowanie decyzji kierowniczych. Warszawa: PWE, 1971, s. 37.

ZIELISKI T.: Informacja w procesie oceny banku. "Bank" 1999, nr 8, s. 40.

Zob. REBER A.S.: Sownik... op. cit. s. 267.

Pojcie informacji o okrelonej treci odpowiada potocznemu pojciu "wiadomo", natomiast w cybernetyce informacja jest pojciem czysto formalnym, beztreciowym, wycznie ilociowym, mierzalnym ale nie policzalnym. Zob. TOMASZEWSKI T.: Gwne idee wspczesnej psychologii.

Warszawa: Wiedza Powszechna, 1986, s. 166.

KORZENIOWSKI L.: Firma... op. cit. 2002, s. 129.

SZPOR G.: Bezpieczestwo danych osobowych a ochrona informacji niejawnych i biznesowych.

/in:/ GAJOS M. ZALEWSKI S. (red.): Ochrona informacji niejawnych i biznesowych. Katowice:

KSOIN, 2005, s. 34.

zebranych w celu ich przetworzenia i otrzymania wynikw (nowych informacji)”392.

W zarzdzaniu podstawowe znaczenia ma dobra jakoc informacji, a o dobrej jakoci decyduje przede wszystkim kwestia prawdziwoci informacji. Prawda - zgodnie z klasyczn definicj Arystotelesa393 – jest to zgodno, adekwatno treci z rzeczywistym stanem

rzeczy394. Dla zweryfikowania prawdziwoci przyjmuje si kryteria395:

• intuicyjne, powoujce si na „oczywisto”. Znane s jednak przypadki zudze optycznych zanotowanych przez psychologw, a wykorzystywanych przez magikw, wiadczce o zawodnoci kryterium intuicyjnego,

• sytuacyjne, do ktrych najczciej zalicza si normalno sytuacji, w jakiej znajduje si obserwator postrzeganego przedmiotu,

• strukturalne, przez ktre rozumie si dobr i rozmieszczenie sw, albo te odwoanie si do zda uznanych uprzednio za prawdziwe, po ktrych pozna mona prawdziwo wynikajcego z nich zdania (logika formalna),

• genetyczne, odwoujce si do pochodzenia danego twierdzenia (z Pisma witego, od specjalisty itp).

Chocia adne z podanych kryteriw nie daje gwarancji prawdy, to jednak rwnoczesne ich uwzgldnienie zwiksza jej szans (prawdopodobiestwo). Zasad w zarzdzaniu powinno by, e informacje bdce podstaw wanych decyzji musz pochodzi z kilku rde i zosta zweryfikowane z uwzgldnieniem rnych kryteriw.

Analiza logiczna wskazuje, e na prawd maj wpyw trzy

podstawowe czynniki:

1. Rzeczywisto - takiej jaka ona jest, przedmiot poznawany. S to te aspekty wszechwiata fizycznego, ktre s poznawane przez czowieka. Rzeczywisto jest wic obiektywna i ograniczona do tego, co moe by dostrzeone a wic i zmierzone.

NOWAKOWSKI Z. SIKORSKI W.: Informatyka bez tajemnic. Cz. I. Warszawa: EDUMIKOM, 1977, s. 14.

Arystoteles (384-322 p.n.e.), filozof grecki.

Maa encyklopedia. Warszawa: PWN, 1996, s.

KOTARBISKI T.: Elementy teorii poznania, logiki formalnej i metodologii nauk. Warszawa:

PWN, 1986, s. 118.

Jednake mona wyobrazi sobie sytuacj, gdy treci informacji jest spostrzeenie dotyczce nie istniejcej, wymylonej „rzeczywistoci”. Obserwowany obiekt moe wysya znieksztacone lub faszywe bodce, np. dla stworzenia wraenia istnienia i aktywnoci podmiotu. Z tak sytuacj mamy do czynienia, gdy uczestniczymy w grze komputerowej a doskonaa symulacja powoduje, i nabieramy przekonania, e dziaamy w rzeczywistoci realnej a nie tylko wirtualnej lub gdy podstaw ubiegania si o kredyt s spreparowane dokumenty nie istniejcej firmy.

2. Podmiot poznajcy – ten, ktry poznaje396, subiectum. Podmiot poznajcy uzyskujcy wiedz o rzeczywistoci posuguje si narzdziami, ktrymi s zmysy: wzrok, such, dotyk, wch i smak – to najwaniejsze397. „ycie oznacza spostrzeganie” jak zauway W. H.

Ittelson398, ale obserwator w mniejszym lub wikszym stopniu moe podlega zaburzeniom spostrzeganiai oceny zjawisk.

Wszelkie doznania zwizane z przedmiotami lub zdarzeniami wystpuj w czasie i przestrzeni, a ponadto odbiorca okrelonego komunikatu uwiadamia sobie informacj w zalenoci od takich czynnikw,

jak399:

a) czas do namysu,

b) dotychczas posiadana wiedza,

c) kontekst400,

d) stan emocjonalny odbiorcy,

e) okolicznoci odbioru informacji,

f) metoda postpowania.

Psychologowie wskazuj rnorodne zalene od podmiotu poznajcego znieksztacenia rzeczywistoci401. Rzeczy bardziej oddalone widzimy jako mniejsze; wzrok czciej spoczywa na grnej lewej wiartce pola spostrzeeniowego, a najrzadziej na dolnej lewej;

LIPIEC J.: Wolno i podmiotowo czowieka. Krakw: FALL, 1997, s. 11.

A take rwnowagi, temperatury i kinestetyczny.

ITTELSON W.H.: Environment perception and contemporary perceptual theory. /in:/

ITTELSON W.H. (red.) Environment and Cognition. New York: Academia Press, 1973, p. 1-19.

STEFANOWICZ B.: Informacja. Warszawa: SGH, 2004, s. 20-21.

Kontekst (ac. contextus - zwizek, czno, zaleno) - zaleno znaczenia treci jakiej wypowiedzi, sowa lub symbolu, od znacze sw poprzedzajcych (lub po nich nastpujcych).

Zob. BAKA A.: Spoeczna psychologia rodowiskowa. Warszawa: SCHOLAR, 2002, s. 109-129.

ulegamy zudzeniom geometrycznym; spostrzeenia s selekcyjne i zale od nastawienia, natenia uwagi, przyjtych hipotez, systemw wartoci, kontekstu, posiadanej wiedzy, potrzeby oraz cech osobowoci.

W procesie poznania czym innym jest wraenie a czym innym spostrzeenie. Wraenie jest to wykrywanie lub bezporednie dowiadczenie energii fizycznej przez podmiot, natomiast spostrzeenie to proces, w ktrym mzg przetwarza i interpretuje te elementy w logiczn cao.

3. Przestrze fizyczna oddzielajca rzeczywisto i podmiot poznajcy, a take w rodki techniczne wspomagajce i zarazem rozczajce bezporedni kontakt obserwatora z obiektem. Moliwe znieksztacenia prawdy zale od rodzaju nonika oraz metod postpowania.

Przykadem zagroenia prawdziwego obrazu obiektu moe by obraz pojawiajcy si wskutek zaamania wiata w warstwach o rnej temperaturze (fatamorgana), wraenie, e prosty kij zanurzony w poowie w wodzie jest zamany, imitacja towaru na wystawie sklepowej, daltonizm i inne wady wzroku, wady i ograniczono urzdze technicznych. Rwnoczenie jednak urzdzenia optyczne umoliwiaj korekt wad wzroku, powikszenie obrazu i zwikszenie kontrastu obserwowanego obiektu, zwikszenie zakresu widma na fale podczerwone i nadfioletowe, dotarcie w miejsca niedostpne dla obserwatora.

Urzdzeniami, ktrymi posuguje si obserwator, mog by okulary, luneta, lornetka, peryskop, telewizja, radar a nawet poligraf402.

Poligraf monitoruje niewiadome reakcje organizmu na to, co mwi

osoba obsugujca urzdzenie i to, co odczuwa badany. Mog to by:

cinienie krwi, puls, czstotliwo oddechw, poruszenia rk i ng, pocenie si co wpywa na przewodnictwo elektryczne, a take zmiana barwy gosu, mocniejszego ukrwienia niektrych czci twarzy, mikroekspresje twarzy itp. adne urzdzenie nie daje cakowitej pewnoci prawdy uzyskanej w toku badania. Trafno bada poligrafem ocenia si na 75 - 95 %, a komputerowego programu Handy Truster - 82 %403.

Poligraf, w Polsce jest nazywany „wariografem” lub „wykrywaczem kamstw”. Urzdzenie to wynalaz w 1921 r. John Larson, student medycyny na Uniwersytecie Kalifornijskim w Berkeley (USA). Zob. Wielka Encyklopedia wiata. Oxford: Oxford Educational Encyclopedia Ltd. 2004, tom VIII, s. 81.

Truster - program komputerowy oparty na analizie cech gosu, opracowany w 1997 r. przez izraelsk firm Mahk-Shevet. Przenon wersj urzdzenia o nazwie Handy Truster produkuje Rys. 14. Poligraf analogowy rdo: Wielka Encyklopedia wiata, Oxford Educational Encyclopedia Ltd, Oxford 2004, tom VIII, s. 81.

Zawsze przy przekazywaniu informacji wystpuje niebezpieczestwo znieksztacenia jej treci. Ponoszc dodatkowe nakady mona zwikszy poziom bezpieczestwa, przy czym nigdy nie ma absolutnej pewnoci dokonania przekazu informacji bez znieksztacenia.

STUDIUM PRZYPADKU. Bankowe kryzysy404.

Kryzys banku BCCI (Bank of Credit and Commerce International), ktry ostatecznie zakoczy si jego zamknieciem w 1991 roku, by rezultatem zakrojonego na szerok skal przestpstwa finansowego. Przypadek ten do dzi pozostaje najwikszym bankructwem banku, jakiego dowiadczya w swojej historii Wielka Brytania. BCCI by jednym z kilkuset oddziaw i filii zagranicznych bankw dziaajcych w Londynie. (...) BCCI mia oddziay w 70 krajach wiata (...).

Bezporedni przyczyn upadku BCCI byo oszustwo ksigowe. Bank rozwin poudniowokoreaska firma 911 Computer Co. Podstaw programu jest zaoenie, e kiedy czowiek kamie, do jego strun gosowych dopywa mniej krwi, co wpywa na barw gosu. Zob.

KOCIELNIAK P. KANIEWSKI.: Kamcy w puapce. „Rzeczpospolita” 2002-03-26.

Bankowe kryzysy. „Rzeczpospolita” 2005-11-10,11.

system, za pomoc ktrego ukrywa straty ponoszone na dziaalnoci kredytowej.

Powszechny by rwnie handel papierami wartociowymi na wasny rachunek przy uyciu pienidzy zdeponowanych przez klientw. Oszustwa odkrya firma audytorska PricewaterhouseCoopers i poinformowaa o nich Bank Anglii. Ostatecznie BCCI zosta zamknity 5 lipca 1991 roku(...).

W cztery lata pniej doszo do kolejnego powanego kryzysu bankowego w Wielkiej Brytanii. Barings Brothers by jednym z najstarszych bankw handlowych w Londynie. Cieszy si dobr reputacj wrd klientw i innych komercyjnych.

Przypadek ten stanowi kolejny przykad, po BCCI, jak defraudacja moe doprowadzi do upadku banku. Oszustwo to, w przeciwiestwie do BCCI, nie byo jednak spowodowane bezporednio dziaaniami zarzdu Banku, lecz pojedynczego pracownika. Ze zarzdzanie i nieskuteczna kontrola wewntrzna doprowadziy do tego, e jeden diler – Nick Leeson, spowodowa ogromne straty. W lutym 1995 roku ujawnione zostay operacje, jakie prowadzi, operujc na rynku instrumentw pochodnych w Singapurze. Otwiera on coraz bardziej ryzykowne pozycje w celu pokrycia strat z poprzednich iperacji. Gwnie zawiera niezabezpieczone transakcje opcyjne na japoskiej giedzie. Niesprawno systemu kontroli w banku doprowadzia do tego, e dziaalnoc ta trwaa relatywnie dugo. Gdy transakcje zostay odkryte przez wewntrzne organy kontroli banku, okazao si, e poniesione straty wynosz okoo 1,4 miliarda dolarw, czyli trzy razy wicej ni kapita wasny banku.

W kocu lutego 1995 roku Barings publicznie poinformowa, e nie jest w stanie wywiza si ze swoich zobowiza i prowadzi operacji(...) Ostatecznie bank zosta przejty za symbolicznego funta przez holendersk grup ING(...).” Naley zauway rnorodno cech, ktre bd miay wpyw na rol informacji w zarzdzaniu: informacja moe by obiektywna lub subiektywna, potencjalna lub aktywna, pierwotna lub wtrna. Spord wielu rnych informacji niektre z nich bd bardziej przydatne, poprawne, uyteczne, dajce zadowolenie i opacalne dla uytkownikw, ni inne, to znaczy e bd jakociowo lepsze. Przez jako informacji naley tu rozumie og waciwoci informacji wicy si ze zdolnoci zaspokojenia stwierdzonych lub przewidywanych potrzeb uytkownika informacji.

Na jako informacji skadaj si wszystkie podane cechy informacji; im informacja ma wysz jako, z tym wiksz pewnoci menederowie bd mogli na niej polega podejmujc decyzj.

Jednake ze wzrostem jakoci wzrasta rwnie zazwyczaj koszt uzyskania informacji. Jeeli wysza jako informacji nie przyczynia si w istotnym stopniu do zdolnoci podejmowania decyzji, to uzasadnionym jest zrezygnowanie z dodatkowych kosztw.



Pages:     | 1 |   ...   | 3 | 4 || 6 | 7 |   ...   | 12 |

Похожие работы:

«www.bsblog.info Аналитический проект BelarusSecurityBlog Организация охраны беларуско-российской границы. Предложения по созданию системы безопасности восточной границы Беларуси: обоснование необходимости, угрозы и пути их нейтрализации. Март 201 Минск www.bsblog.info СОДЕРЖАНИЕ Термины... ПРЕДИСЛОВИЕ.. РАЗДЕЛ 1. ВВЕДЕНИЕ.1.1. Государственная граница Беларуси с Россией: статус, география и значение... 1.2. Вызовы текущие и перспективные.. Обоснование актуальности вопроса.. 1.3. РАЗДЕЛ 2....»

«Организация Объединенных Наций S/2015/819 Совет Безопасности Distr.: General 26 October 2015 Russian Original: English Первый доклад Генерального секретаря, представляемый во исполнение пункта 7 резолюции 2233 (2015) I. Введение В пункте 7 своей резолюции 2233 (2015) Совет Безопасности просил меня 1. докладывать каждые три месяца о прогрессе, достигнутом в выполнении ма ндата Миссии Организации Объединенных Наций по оказанию содействия Ир аку (МООНСИ). В настоящем докладе освещаются основные...»

«Объединенный учебно-методический центр по ГОЧС Тюменской области Тема №1, занятие 2 Нормативно-правовое регулирование в области защиты населения и территорий от ЧС природного и техногенного характера, обеспечение пожарной безопасности и безопасности людей на водных объектах. Объединенный учебно-методический центр по ГОЧС Тюменской области Цель занятия: 1. Ознакомить обучающихся с основными законодательными и нормативными актами РФ в области защиты населения и территорий от чрезвычайных...»

«Каковы оптимальные стратегии улучшения качества стационарной помощи? Ноябрь 2003г. КРАТКОЕ РЕЗЮМЕ Задачи по обеспечению безопасности пациентов и медицинского персонала, а также по улучшению качества оказываемой помощи приобрели большое значение для национальных систем здравоохранения как развитых, так и развивающихся стран. В частности, этому способствовали следующие факторы: проведение исследований, выявивших низкое качество стационарной помощи, повышение ожиданий пациентов, а также появление...»

«Гагик Арутюнян РАСПАД «СИСТЕМЫ» И ФОРМИРОВАНИЕ БУДУЩЕГО (на основе лекций, прочитанных в летних школах фонда “Нораванк”) Ереван УДК 32.00 ББК А Научный редактор Сергей Гриняев доктор технических наук Распад «системы» и формирование будущего Ер. Фонд А 8 «Нораванк», 2011. 262 стр. В книге проанализированы причины и последствия распада СССР, а также те предпосылки, которые позволили Aрмении адекватно реагировать на вызовы современного мира в условиях мультивекторной глобализации и формирования...»

«Отчет по экологической безопасности за 2014 год 1. Общая характеристика и основная деятельность 6.5. Удельный вес выбросов, сбросов, отходов ФГУП «НИИ НПО «ЛУЧ».3 ФГУП «НИИ НПО «ЛУЧ» в общем объеме по Московской области.19 2. Экологическая политика ФГУП «НИИ НПО «ЛУЧ»..5 6.6. Состояние территории расположения ФГУП 3. Системы экологического менеджмента и ме«НИИ НПО «ЛУЧ».21 неджмента качества.7 Реализация экологической политики в отчетОсновные документы, регулирующие природоном году..22...»

«ОРГАНИЗАЦИЯ РАБОТЫ ПО ОБЕСПЕЧЕНИЮ БЕЗОПАСНОСТИ в ГБОУ № 1592 (2014-2015 г.г.) В соответствии с утвержденными планами работ в ОО проводятся мероприятия по обеспечению мер комплексной безопасности школы, в целях повышения уровня состояния защищенности ОУ от реальных и прогнозируемых угроз социального, техногенного и природного характера, предназначенные для обеспечения безопасного функционирования школы. Весь комплекс организационно – технических мер и мероприятий, осуществляется под руководством...»

«Томский государственный университет Шведское управление по радиационной безопасности АКТУАЛЬНЫЕ ВОПРОСЫ ЯДЕРНОЙ БЕЗОПАСНОСТИ Томск УДК 327:623.454.8:621.0 ББК 31.46:66.4(0) А А437 Актуальные вопросы ядерной безопасности – Томск: Изд-во «Иван Фёдоров», 2010. – 160 с. Для всех интересующихся вопросами ядерной безопасности и ядерного нераспространения. УДК 327:623.454.8:621.0 ББК 31.46:66.4(0) Публикация сборника осуществлена при поддержке Шведского управления по радиационной безопасности. Эта...»

«Российская Федерация Муниципальное бюджетное общеобразовательное учреждение «ГИМНАЗИЯ»ПУБЛИЧНЫЙ ДОКЛАД за 2014 / 2015 учебный год г.МОРШАНСК СОДЕРЖАНИЕ 1. Обращение к читателю 2. Общая характеристика 3. Образовательная политика 4. Образовательная деятельность Учебная деятельность Инновационная деятельность и социальные проекты Профильное обучение и предпрофильная подготовка. Профориентация. Инклюзивное образование Платные образовательные услуги Реализация проекта «Одарённые дети» 5....»

«Решение Комиссии Таможенного союза от 9 декабря 2011 г. N 880 О принятии технического регламента Таможенного союза О безопасности пищевой продукции В соответствии со статьей 13 Соглашения о единых принципах и правилах технического регулирования в Республике Беларусь, Республике Казахстан и Российской Федерации от 18 ноября 2010 года Комиссия Таможенного союза (далее Комиссия) решила: 1. Принять технический регламент Таможенного союза О безопасности пищевой продукции (ТР ТС 021/2011)...»

«_ Силовые части формата «шасси» с Предисловие воздушным охлаждением Основные указания по _ 1 безопасности _ Обзор системы SINAMICS _ Активные компоненты со стороны сети S120 _ Силовые части формата «шасси» Модули питания с воздушным охлаждением _ Модули двигателей Справочник по аппарату _ Компоненты промежуточного контура _ Активные компоненты со стороны двигателя _ Конструкция электрошкафа и ЭМС _ Техническое и сервисное обслуживание _ A Приложение (GH3), 04/2014 6SL3097-4AE00-0PP4 Правовая...»

«III. ОРГАНИЗАЦИЯ МЕРОПРИЯТИЙ ПО ГРАЖДАНСКОЙ ОБОРОНЕ В ОБРАЗОВАТЕЛЬНОМ УЧРЕЖДЕНИИ 3.1. Основные мероприятия, проведенные по совершенствованию системы гражданской обороны На основании требований Федеральных законов Российской Федерации от 21.12.1994 г. № 68-ФЗ О защите населения и территорий от чрезвычайных ситуаций природного и техногенного характера, от 12.02.1998 г. № 28-ФЗ О гражданской обороне, от 21.12.1994 г. О пожарной безопасности, Указа Президента Российской Федерации от 03.09.2011 г. №...»

«АдминистрАция КурсКой облАсти Департамент экологической безопасности и прироДопользования курской области ДОКЛАД о состоянии и охране окружающей среды на территории курской области в 2011 году КурсК — 201 Содержание Список сокращений..4 Предисловие...ЧАСТЬ 1. КАЧЕСТВО ПРИРОДНОЙ СРЕДЫ И СОСТОЯНИЕ ПРИРОДНЫХ РЕСУРСОВ..8 1.1. Особенности климатических условий года.. 1.2. Атмосферный воздух..1 1.3. Поверхностные и подземные воды..18 1.4. Минерально-сырьевая база.. 1.5. Земельные ресурсы..30 1.6....»

«национальный институт ВЫСШАЯ ШКОЛА УПРАВЛЕНИЯ УПРАВЛЕНИЕ ПРОЕКТАМИ учебно–практический курс участникам слетов кадрового резерва молодежи ОАО «РЖД» Москва 2008 г. Управление проектами  Управление проектами «ОБЪЕДИНЯЯ ДВИЖЕНИЕМ ПРОСТРАНСТВА И ЛЮДЕЙ» Цель и планируемые результаты Стратегии развития железнодорожного транспорта в Российской Федерации до 2030 года Целью Стратегии развития железнодорожного транспорта в Российской Федерации до 2030 года является формирование условий для транспортного...»

«Вопросы экономики. 2015. № 5. С. 63—78. Voprosy Ekonomiki, 2015, No. 5, pp. 63—78. Н. Шагайда, В. Узун Продовольственная безопасность: проблемы оценки В работе рассмотрены проблемы мониторинга и оценки состояния продовольственной безопасности, обоснована необходимость изменить сложившиеся в России подходы. Предложена система показателей и методика их исчисления, проведены расчеты обобщенного показателя продовольственной независимости страны, проанализирована экономическая доступность...»

«Аннотация В данной дипломной работе рассмотрен вопрос построения сети LTE в г. Талдыкорган, способ ее развертывания и оптимизация. Было проведено тщательное теоретическое ознакомление с технологией LTE, возможности её реализации и развития, выбрано оборудование известной компании Huawei. Произведены следующие расчеты: требуемого количества базовых станций; емкости сети LTE и др. Предоставлено технико-экономическое обоснование и рассмотрены вопросы безопасности и жизнедеятельности. Abstract This...»

«ГЛОБАЛЬНАЯ БЕЗОПАСНОСТЬ в ЦИФРОВУЮ ЭПОХУ: СТРАТАГЕМЫ ДЛЯ РОССИИ Под общей редакцией Президента Национального института исследований глобальной безопасности, Председателя Отделения «Информационная глобализация» Российской академии естественных наук, доктора исторических наук, профессора А.И.СМИРНОВА Москва ББК 66. УДК С Рецензенты: Аникин В.И. – доктор экономических наук, профессор Кретов В.С. – доктор технических наук, профессор Смульский С.В. – доктор политических наук, профессор Авторский...»

«УЧЕБНЫЙ ПЛАН ОБУЧЕНИЕ ПО ОХРАНЕ ТРУДА руководителей и специалистов, работников служб охраны труда организации Цель: получение слушателями знаний, отвечающих требованиям охраны труда, и необходимых для их практической деятельности. Категория слушателей: руководители организаций, заместители руководителей организаций, в том числе курирующие вопросы охраны труда, заместители главных инженеров по охране труда, работодатели физические лица, иные лица, занимающиеся предпринимательской деятельностью....»

«31 августа 1. Цели освоения дисциплины Цели освоения дисциплины «Экология»: подготовка бакалавров к проектно-производственной и организационноуправленческой деятельности, междисциплинарным научным исследованиям для решения комплексных профессиональных задач;развитие способностей к самообучению для решения жизненных проблем и достижения профессиональных целей; формирование социально-личностных качеств студентов: целеустремленности, организованности, трудолюбия, ответственности,...»

«АННОТАЦИЯ Дисциплина «Международное сотрудничество в сфере уголовного судопроизводства» (С3.В.ДВ.3.1) реализуется как дисциплина по выбору вариативной части блока «Профессионального цикла» Учебного плана специальности – 40.05.01 «Правовое обеспечение национальной безопасности» очной формы обучения. Учебная дисциплина «Международное сотрудничество в сфере уголовного судопроизводства» нацелена на формирование у обучающихся знаний о сущности, исходных понятиях, задачах, принципах и правовой основе...»








 
2016 www.nauka.x-pdf.ru - «Бесплатная электронная библиотека - Книги, издания, публикации»

Материалы этого сайта размещены для ознакомления, все права принадлежат их авторам.
Если Вы не согласны с тем, что Ваш материал размещён на этом сайте, пожалуйста, напишите нам, мы в течении 1-2 рабочих дней удалим его.