WWW.NAUKA.X-PDF.RU
- , ,
 


Pages:     | 1 |   ...   | 4 | 5 || 7 | 8 |   ...   | 12 |

SECURITOLOGIA Nauka o bezpieczestwie czowieka i organizacji spoecznych SECURITOLOGY A security science of human beings and social organizations ...

-- [ 6 ] --

Informacja moe by obiektywna, to znaczy, e istnieje niezalenie od odbiorcy. Cecha ta jest w szczeglnoci zgodna z pogldem filozoficznym, i informacja jest odzwierciedleniem rnorodnoci badanego obiektu. Stanowi ona potencjaln tre ktr kady uytkownik moe zinterpretowa i wykorzysta wedug swoich subiektywnych potrzeb i zaoe. Informacja obiektywna jest wic rwnoczenie informacj potencjaln. Okrelenie informacja obiektyw-na oznacza wycznie fakt, e informacja nie jest obciona subie-ktywn interpretacj ze strony odbiorcy. Jest ona jednake obciona subiektywizmem wynikajcym z okrelonego, osobistego punktu widzenia nadawcy opisujcego w komunikacie obiekt. Komunikat nie jest dowolnie uksztatowanym ukadem danych, lecz dobranych celowo przez nadawc. Proces konstruowania komunikatu jest procesem ujawniania punktu widzenia nadawcy. Jest to wic proces o wyranym adunku subiektywizmu.

Aspekt pragmatyczny wymaga jednak uwzgldnienia procesu odbioru informacji przez jej uytkownika405. Informacja zawarta w komunikacie i odebrana przez uytkownika staje si w sensie pragmatycznym subiektywna, zalena od odbiorcy. Tak informacj, ktra ze wzgldu na zawart w niej wiedz moe by przydatna odbiorcy, czsto nazywamy wiadomoci.

Informacja ma zatem dwoisty charakter obiektywny i zarazem subiektywny. Mona take rozrni odpowiednio informacj potencjaln, przydatn dla kogo nieokrelonego i informacj aktywn, przydatn dla konkretnego uytkownika.

Informacja jest pierwotna, gdy pozyskano j w wyniku zgromadzenia i przetworzenia dla okrelonego celu oryginalnych, pierwotnych danych i informacji. Informacja wtrna jest wykorzystan ponownie informacj pierwotn, pozyskan uprzednio dla innych celw.

Aktualno informacji oznacza, e jest ona dostatecznie zgodna ze wzgldu na czas ze stanem rzeczywistym obiektu. Na obnienie si poziomu aktualnoci wpywa upyw czasu, ktry sprawia, e obiekt zmienia si czyli pojawiaj si nowe, aktualne wartoci cech bdcych przedmiotem informacji. Jeeli rnica ta jest w danej sytuacji nieistotna, to informacja jest aktualna, w przeciwnym razie informacja STEFANOWICZ B.: Wybrane zagadnienia infologicznej analizy informacji. Pock: NOVUM, 1999, s. 14.

jest nieaktualna. Aby dziaanie byo skuteczne, trzeba podejmowa dziaania korygujce, zanim odchylenie od planu, normy lub stanu podanego stanie si zbyt due. Tak wic dane, komunikaty i informacje musz trafi do waciwej osoby we waciwym czasie, eby moga ona podj odpowiednie dziaania. Ostateczna ocena zaley od pewnej wartoci granicznej, ktr moe ustali odbiorca informacji.

Cecha ta ma wic charakter subiektywny.

Dokadno informacji jest to stopie bliskoci uzyskanej fizycznej wielkoci atrybutu z wielkoci rzeczywist. Wielkoci rzeczywistej nie znamy, znamy tylko mniej lub bardziej dokadny wynik pomiaru, mniejszy lub wikszy stopie zgodnoci z rzeczywistym obiektem. Dlatego te dokadno ma charakter wzgldny, zaleny od oczekiwa odbiorcy, przyjtego miernika i techniki pomiaru.

Elastyczno informacji oznacza zdolno do zaspokajania obecnych i przyszych potrzeb rnych uytkownikw. Jest ona zalena od sposobu agregowania (czyli grupowania), poziomu uoglnienia, metody udostpniania i aktualnoci informacji. Najbardziej elastyczne s informacje jednostkowe, gdy mog by wykorzystywane przez rnych uytkownikw i do rnych celw.

Przez jednoznaczno informacji rozumie si stosowanie jzyka i poj nie budzcych wtpliwoci, majcych dokadnie okrelone znaczenie. Identyfikator obiektu, okrelenie atrybutu, jednostki miary, czasu i dodatkowych charakterystyk uniemoliwia pomylenie z innym obiektem, atrybutem, jednostk itp. Poprawie jednoznacznoci sprzyjaj normy i standardy jzykowe oraz nomenklatury i klasyfikacje.

Na rzetelno informacji skadaj si staranno, obiektywno, poprawno sporzdzania danych i opracowywania komunikatu, ktrego tre stanowi informacj. Rzetelno informacji moe by obniona zarwno przez uzupenianie informacji w kierunku oczekiwanym przez odbiorc jak i pomijanie niektrych danych. Charakteryzujc rzetelno informacji naley opisa powody, dla ktrych informacja ma lub nie ma cech podanych.

Warto informacji jest to odwrotno powszechnie znanego prawdopodobiestwa wystpienia danego zdarzenia, ktrego dotyczy informacja. Jeeli wystpuje pewno, (tzn. prawdopodobiestwo wystpienia danego zdarzenia rwne 1), lub gdy wiadomo nie usuwa niepewnoci, to taka wiadomo nie ma adnej wartoci406.

Wystarczalno informacji oznacza takie jej waciwoci, ktre umoliwiaj racjonalne dziaanie (podejmowanie decyzji).

Szerszym pojciem jest kompletno informacji przez co rozumie si zbir informacji nalecych do podzbioru luki informacyjnej, ale ze wzgldu na koszty i czas kompletno informacji nie zawsze jest cech najwaniejsz. Menederowie czsto s zasypywani nieistotnymi i bezuytecznymi informacjami. Jeeli otrzymaj wicej informacji ni s w stanie efektywnie wykorzysta, to mog przeoczy te, ktre dotycz powanych problemw. Racjonalne dziaanie wie si z pomijaniem niektrych danych i zastpowaniem ich dowiadczeniem, intuicj, przewiadczeniem. W przeciwnym razie mona narazi si na niebezpieczestwo redundacji czyli nadmiarowoci407, rozwlekoci informacji.

Struktura zbioru informacji Ze wzgldu na kryterium dostpnoci i ochrony, w strukturze

zbioru informacji mona wyodrbni kategorie408:

Tajemnica pastwowa, czyli informacja niejawna, ktrej nieuprawnione ujawnienie moe spowodowa istotne zagroenie dla podstawowych interesw Rzeczypospolitej Polskiej, a w szczeglnoci dla niepodlegoci lub nienaruszalnoci terytorium, interesw obronnoci, bezpieczestwa pastwa i obywateli, albo narazi te interesy na co najmniej znaczn szkod409. Rodzaje informacji bdcych tajemnic pastwow s cile okrelone410.

Tajemnica subowa, czyli informacja niejawna nie bdca tajemnic pastwow, uzyskana w zwizku z czynnociami subowymi albo wykonywaniem prac zleconych, ktrej nieuWiadomo taka ma jednak znaczenie, gdy umoliwia potwierdzenie posiadanej wiedzy.

Ponadto gdy celowo przekazuje si komu informacj, np. w celach marketingowych, to waciciel nadal j posiada a informacja taka staje si dla niego cenniejsza.

Nadmiarowo jest to procent danych, ktre nie s niezbdne - co nie znaczy, e s bezuyteczne. Zob. PECIAK J.: O utajnianiu mowy bez tajemnic. Warszawa: MON 1980, s. 21.

KORZENIOWSKI L.: Polityka bezpieczestwa informacji w zarzdzaniu firm. Pastwo i Spoeczestwo 2003, nr 1, s. 268-269.

Ustawa z dnia 22 stycznia 1999 r. o ochronie informacji niejawnych (Dz. U. nr 11, poz. 95).

Zacznik nr 1 do Ustawy z dnia 22 stycznia 1999 r. o ochronie informacji niejawnych (Dz. U. nr 11, poz. 95).

prawnione ujawnienie mogoby narazi na szkod interes pastwa, interes publiczny lub prawnie chroniony interes obywateli albo jednostki organizacyjnej411. Pomimo, i ustawa odwouje si do treci wiadomoci stanowicych tajemnic subow a nie do formalnego jej oznaczenia przez odpowiedni organ jako tajemnicy subowej, to punktem wyjcia jest jednak fakt, e okrelona wiadomo jest na mocy kompetentnego organu utrzymywana w tajemnicy412.

Informacja zastrzeona to tajemnice okrelone odrbnymi ustawami413 (np. skarbowa, bankowa, lekarska, handlowa, statystyczna itp.) lub umowami pomidzy stronami.

Dane osobowe przez ktre rozumie si kad informacj dotyczc osoby fizycznej, pozwalajc na okrelenie tosamoci tej osoby414.

Informacje neutralne z punktu widzenia prawa do ochrony lub obowizku udostpniania.

Informacje publiczne przez ktre rozumie si kad informacj o sprawach publicznych, do udostpniania ktrych obowizane s wadze publiczne i inne podmioty wykonujce zadania publiczne415.

Kady system spoeczny i ekonomiczny potrzebuje pewnego zakresu informacji, ktra powinna by powszechnie dostpna kademu podmiotowi. Dla uytkownikw ten zakres informacji stanowi dobro publiczne, dostpne w sposb nieograniczony. Ten zakres informacji daje si zdefiniowa dla kadego obszaru dziaalnoci spoecznej i ekonomicznej.

Ustawa z dnia 22 stycznia 1999 r. o ochronie... op. cit.

Por. GARDOCKI L.: Prawo karne. Warszawa: 1998, s. 290.

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. nr 16, poz. 93 ze zm); Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. nr 24, poz. 141, t. j. ze zm); Ustawa z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. nr 47, poz. 211 ze zm); Ustawa z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. u. nr 111, poz. 535 ze zm);

Ustawa z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (Dz. U. nr 88, poz.439 ze zm); Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (Dz. U. nr 140, poz. 939 ze zm.); Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137, poz. 926 ze zm); Ustawa z dnia 15 wrzenia 2000 r. Kodeks spek handlowych (Dz. U. nr 94, poz. 1037 ze zm.) i inne.

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. nr 133, poz. 883 ze zm).

Ustawa z dnia 6 wrzenia 2001 r. o dostpie do informacji publicznej, (Dz. U. nr 112, poz. 1198).

Tradycyjnie rozumiane dobra to przede wszystkim dobra wolne, zasoby naturalne powszechnie dostpne w nieograniczonym zakresie dla indywidualnego uytkownika416. Rozwj technologii i cywilizacji spowodowa, e zakres dbr, ktre obecnie moemy traktowa jako wolne, jest ograniczany. Klasycznym przykadem dobra wolnego jest powietrze, ale - jak si okazuje - take czyste powietrze przestaje by w niektrych regionach dobrem wolnym. Informacja jest zawsze wynikiem procesu informacyjnego, w ktrym bierze udzia czowiek.

Nie jest wic zasobem naturalnym, ale moe by i czsto jest dobrem wolnym lub prawie wolnym dla odbiorcy, uytkownika informacji.

Informacja moe by dobrem publicznym take wwczas, gdy dostp do niej wie si z pewnymi kosztami, ktrych celem jest wycznie eliminowanie bezzasadnego korzystania z informacji. Musz wic to by koszty nie stanowice adnego ograniczenia ekonomicznego dla uytkownika. Jest to wic dobro, ktrego cena nie pozostaje w zwizku ani z sytuacj na rynku (popyt, poda), ani z kosztem wytworzenia czy z wartoci uytkow. Funkcj ceny jest ograniczenie dania informacji, ktra nie jest uytkownikowi potrzebna.

Jeeli jednak do tego, by uytkownik mg uzyska dostp do informacji rzekomo bezpatnej i mg z niej skorzysta, niezbdne jest poniesienie kosztw ekonomicznie znaczcych, to taka informacja nie jest ju dobrem publicznym. Midzy informacj jako dobrem publicznym a innymi dobrami publicznymi postrzeganymi w ekonomii jako dobra wolne wystpuje zasadnicza rnica. Mwic o informacji, powinnimy odrni dostpno rde i zasobw oraz usug informacyjnych.

W kadej gospodarce, w kadym systemie spoecznym istnieje wiele rde informacji, ktre s dostpne bez ogranicze wszystkim potencjalnym uytkownikom informacji. Od decyzji i aktywnoci potencjalnego uytkownika zaley to, czy i w jakim zakresie skorzysta on z danego rda. Skorzystanie z informacji dostpnych poprzez dane rdo informacji moe wiza si z koniecznoci podjcia pewnych dziaa ze strony uytkownika. Jednak dostp do tych rde nie moe by uwarunkowany ograniczeniami prawnymi, organizacyjnymi ani ekonomicznymi (np. odpatno za informacje). Takimi rdami infor

<

OLEASKI J.: Ekonomika informacji. Warszawa: PWE 2001, s. 316, przypis 10.

macji s postrzegane przez uytkownika zjawiska meteorologiczne, spoeczne, gospodarcze. Mog to by zarwno rda pierwotne, wtrne jak i rda pochodne.

S te rnorodne zasoby informacji dostpne dla wszystkich zainteresowanych uytkownikw na zasadach dbr publicznych. Charakter dobra publicznego dla okrelonego rodzaju zasobw informacyjnych albo jest okrelany przez prawo, albo jest efektem praktyki podmiotw spoecznych lub gospodarczych. Im wyszy jest poziom rozwoju ekonomicznego, tym wiksze zasoby informacyjne s dostpne jako dobro publiczne.

Informacja moe by dobrem publicznym w formie usug informacyjnych, ktrych uczestnikiem moe by kady zainteresowany uytkownik. Dobrem publicznym dla uytkownika s informacje powstajce w procesach informacyjnych, ktre s dostpne w sposb nieograniczony i bezwarunkowy wszystkim zainteresowanym. Moliwo tak stwarzaj systemy wiadczce usugi informacyjne, przewanie o charakterze infrastrukturalnym, administrowane przez pastwo i finansowane ze rodkw publicznych.

Dobrem wolnym dla uytkownikw jest take informacja, ktra jest im dostarczana w sposb aktywny, nieodpatnie i bez ogranicze przez niektre systemy informacyjne. Tego rodzaju informacje okrelaj w praktyce zakres realizacji obywatelskiego prawa do informacji.

Zakres informacji i sposb ich udostpniania jest okrelany przez prawo lub decyzje administracyjne. Prawo obowizujce w danym pastwie nakada na pewne systemy obowizek dostarczania uytkownikom informacji albo zezwala na emitowanie pewnych informacji jako dobra publicznego. Do takich systemw zaliczamy np. znaki drogowe417 lub systemy informacji miejskiej. Informacjami takimi s rwnie podawane do wiadomoci publicznej obwieszczenia, bezpatnie rozdawane pisma wydawane przez administracje samorzdow, informatory, bezpatne programy radiowe i telewizyjne (ale eby z nich skorzysta, naley opaci obowizkow opat abonamentow), prognozy pogody, niektre dane statystyczne, informacje giedowe, bankowe itp.418.

Zakres informacji, jzyk, miejsce, czas, forma udostpniania powinny by dostosowane do potrzeb i moliwoci ich odbioru oraz interpretacji Ktre przy okazji nader czsto zawieraj faszywe informacje.

OLEASKI J.: Ekonomika... op. cit. s. 264-267.

przez uytkownika finalnego. Dopiero taka informacja jest dobrem publicznym z punktu widzenia uytkownika419.

Prawo dostpu do informacji publicznej przysuguje kademu. Nie musi to by nawet obywatel polski. Nie ma take zamknitego katalogu instytucji obowizanych do udzielania informacji publicznych. Do

udostpniania takich informacji zobligowane bd midzy innymi:

organy wadzy publicznej, organy samorzdw gospodarczych i zawodowych, podmioty reprezentujce Skarb Pastwa (zgodnie z odrbnymi przepisami), partie polityczne, zwizki zawodowe i ich organizacje.

Informacje maj by udostpniane midzy innymi w Biuletynie Informacji Publicznej, funkcjonujcym jako internetowe strony WWW.

Informacje, ktrych nie zawarto w Biuletynie, mog by udostpniane na wniosek, a take bez zoenia takiego wniosku, jeli mog by niezwocznie udostpnione420.

3.3. Asymetria dostpu do informacji.

Jednym z najwaniejszych nastpstw rnicy w poziomie wiedzy i moliwoci pozyskania informacji jest zjawisko asymetrii dostpu do informacji polegajcej na tym, e niektrzy uczestnicy ycia gospodarczego wiedz wicej i maj dostp do wanych, biecych wiadomoci, a inni s ich pozbawieni, bd maj ograniczon moliwo dostpu. Asymetria dostpu do informacji wpywa na sprawno mechanizmw gospodarczych421, realizacj podstawowych wartoci Unii Europejskiej (swobodny przepyw kapitau, osb, towarw i usug) oraz

konstytucyjnych zasad ustroju gospodarczego Polski, do ktrych nale:

wolno podejmowania i wykonywania dziaalnoci gospodarczej,

rwno praw przedsibiorcw,

uczciwa konkurencja, Ibidem, s. 267, przypis 11.

Gazeta Prawna, 2001-07-25.

Za prace m.in. z zakresu asymetrii informacji otrzymali nagrod Nobla w 2001 r. Joseph Stiglitz, George Akerlof i Andrew Spence (niektre rda informacji podaj: Michael Spence).

poszanowanie dobrych obyczajw w obrocie gospodarczym,

ochrona susznych interesw konsumentw.

Istnienie asymetrii dostpu do informacji niesie ze sob wiele wanych implikacji422. Po pierwsze, menederowie musz uwiadomi sobie problemy zwizane z formuowaniem prawidowych wnioskw na podstawie zachowania innych. Po drugie, asymetria dostpu do informacji moe by przyczyn zawodnoci rynku, tj. moe utrudnia zawieranie opacalnych transakcji kupna-sprzeday. Po trzecie, moe stwarza problem niespjnoci bodcw: jedna ze stron uczestniczcych w procesie decyzyjnym moe podejmowa dziaania, ktre s sprzeczne z interesami drugiej strony.

Zjawisko asymetrii dostpu do informacji szczeglnie wyranie wpywa na dziaajce na rynku finansowym banki, fundusze, biura maklerskie oraz osoby fizyczne i firmy prowadzce operacje na rynku walutowym, giedzie papierw wartociowych lub na rynku towarowym423.

Szczeglnie wanymi wydaj si trzy aspekty asymetrii informacji:

1. szybko dostpu,

2. jako,

3. cena.

Szybko dostpu bezporednio wpywa na wyniki konkretnej osoby lub firmy w ten sposb, e majc dostp do aktualnych wiadomoci mona podejmowa lepsze decyzje, prowadzce do wikszych zyskw lub zmniejszania strat.

Rynki, zwaszcza finansowe, szybko i precyzyjnie odzwierciedlaj ca dostpn publicznie informacj napywajc do uczestnikw rynku.

Aby unikn szumu informacyjnego, wyspecjalizowane serwisy informacyjne dokonuj odpowiednich selekcji.

O efektywnoci rynku decyduje czas upywajcy od pojawienia si informacji do podjcia waciwej decyzji (co wyraa si dostosowaniem kursw odpowiednich instrumentw finansowych rynku do pojawiajcych si na bieco informacji). Na najbardziej rozwinitych rynkach, Por. SAMUELSON W.F. MARKS S.G.: Ekonomia menederska. Warszawa: PWE, 1998, s. 395.

Zob. take: BRZESZCZYSKI J.: Kto wie lepiej, ten wygrywa. "Rzeczpospolita", 2001-11-21.

np. w USA, reakcje takie liczy si w sekundach, co najwyej w minutach, w Polsce w godzinach a nawet w dniach424.

STUDIUM PRZYPADKU. Reakcja na informacj425.

Jednym z najbardziej spektakularnych przykadw reakcji kursu zotego do dolara na informacj jest dzie 6 lipca tego roku (gdy okazao si, e tegoroczny budet musi by nowelizowany). Wzrost kursu z poziomu 4,03 do 4,27, czyli najwyszej jego wartoci w tym dniu, trwa kilka godzin, a do poziomu 4,40 kilka dni

- do 11 lipca 2001 roku Sytuacje takie s oczywistym efektem niskiej pynnoci oraz pytkoci rynku, cho z drugiej strony oznaczaj, e ci, ktrzy posiadaj dostp do biecych informacji, zanim jeszcze rozprzestrzeni si one na cay rynek, maj wicej czasu na waciw reakcj. Jako informacji wpywa na podejmowanie waciwych decyzji.

Wrd wielu cech skadajcych si na jako informacji do najwaniejszych naley zaliczy wiarygodno rde, wpywajc bezporednio na waciwe decyzje.

Wpyw asymetrii dostpu do informacji w sytuacji dwch partnerw mona rozpatrzy na przykadzie prostej wymiany wiadcze midzy przedsibiorc X i jego partnerem Y426. Przedsibiorca X dostarcza partnerowi Y pewne wiadczenie a, w zamian Y dostarcza X pewne wiadczenie b. Taka zaleno jest treci dziaalnoci gospodarczej w systemie gospodarki rynkowej.

Jeeli w chwili zawarcia umowy o wymianie wiadcze a czsto nawet po dostarczeniu przez X wiadczenia a427 przedsibiorca X nie posiada wiarygodnej informacji dajcej mu pewno, jakie wiadczenie zwrotne b otrzyma od partnera Y w zamian za dostarczenie swojego wiadczenia, to przedsibiorca majcy lepsz jakociowo wiedz lub otrzymujcy szybciej informacj wie lepiej, jak zachowa si partner realizujcy wiadczenie zwrotne. Kady z przedsibiorcw

   

Wykorzystano przykad: SPREMANN K.: Agent and Principal. /in:/ BAMBERG G.

SPREMANN K. (red.) Agency Theory, Information and Incentivrs. Berlin-Heidelberg-New York:

Springer Verlag, 1987, s. 3-37. /za:/ FORLICZ S.: Niedoskonaa wiedza podmiotw rynkowych.

Warszawa: PWN, 2001, s. 131.

Czsto wystpuje pewien okres czasu pomidzy wiadczeniami a i b.

moe zachowa si zgodnie z algorytmem zarzdzania ryzykiem [KORZENIOWSKI 2002]428, jednake przedsibiorca dysponujcy przewag informacyjn ma wiksze szanse podjcia lepszej, korzystniejszej dla siebie decyzji.

STUDIUM PRZYPADKU. Oscylacyjna akceleracja kapitau429.

Przykadem wykorzystania zjawiska asymetrii informacji dla osignicia znacznych zyskw jest przypadek oscylacyjnej akceleracji kapitau z lat 1989-90 zastosowany przez Bogusawa Bagsika (z zawodu muzyka) i Andrzeja Gsiorowskiego (lekarza). Pobrany w banku czek gwarantowany szybko realizowano w innym banku. Zanim do pierwszej placwki docieraa informacja o zrealizowaniu czeku, naliczano odsetki od zoonej sumy. Opieszao bankw w przesyaniu informacji stwarzaa tak moliwo. Wsplnicy pucili w obieg 6200 takich wielokrotnie oprocentowanych czekw osigajc przeobraenie spki Art.-B wartej 100 tys. starych zotych w 1989 roku w holding 200 spek zatrudniajcych 15 tys. ludzi w 1990 roku.

Ale nie tylko banki dziaay opieszale. Prokuratura dopiero ponad p roku od publicznego wystpienia gwnego inspektora nadzoru bankowego wszcza ledztwo. Bagsik, ktremu zarzucono m. in. zagarnicie na szkod Narodowego Banku Polskiego 424 mln z. zosta pod koniec 2000 roku skazany na 9 lat pozbawienia wolnoci. Andrzej Gsiorowski do dzisiaj bezpiecznie mieszka w Izraelu.

Nie zawsze przedsibiorca majcy przewag informacyjn musi osiga korzy z tego faktu. Posiadajc odpowiednio du przewag wiedzy przedsibiorca moe by zainteresowany zmniejszeniem lub zniwelowaniem przewagi informacyjnej w okrelonym zakresie, nawet ponoszc znaczne, dodatkowe koszty. Moe to osign budujc i utrzymujc wysok reputacj, oferujc gwarancje i podobne zabezpieczenia, przedkadajc w banku biznes-plan, zgadzajc si na kary umowne w danej wysokoci, dajc zastaw gwarantujcy wywizanie si z umowy itp.

W sytuacji, gdy ex post430, po dostarczeniu wiadczenia zwrotnego przedsibiorca moe pozna i oceni zachowanie partnera, moliwe s

dwa przypadki:

Wicej na ten temat w: KORZENIOWSKI L.: Firma... op. cit.

Opracowano na podstawie: PYTLAKOWSKI P. PAWLAK A.: 10 lat bez wyroku. Polityka, 2002, nr 16.

   

a. niepewnoci jakoci431 lub ukrytych wasnoci432, gdy przedsibiorca X nie moe wpyn na posta wiadczenia oferowanego przez partnera Y, b. niepewnoci oszustwa433 lub ukrytej intencji434, gdy partner Y ma moliwo zmiany swojego zachowania. Niedostateczne rozpoznanie tego przypadku moe narazi na rynkowe straty firm X, ktra na podstawie danych historycznych ustali cen za wiadczenie i nie uwzgldni, i dalsze zachowanie na rynku partnerw Y bdzie si rni od poprzedniego.

Gdy ex post przedsibiorca nie moe pozna i oceni zachowania

partnera:

a. ryzyko moralne435, gdy partner moe zmieni swoje zachowanie, a na posta wiadczenia zwrotnego maj wpyw rwnoczenie zachowanie partnera oraz okolicznoci zewntrzne, o ktrych przedsibiorca X nie ma informacji, a wic nie moe ocenia zachowania partnera Y. Brak informacji wystpuje zarwno ex ante436 jak i ex post. wiadomo braku informacji u X lub niemoliwoci jej uzyskania jest pokusa dla Y, by wykorzysta to dla zmiany wiadczenia zwrotnego. Jest to problem dla ubezpieczyciela mienia, ktry nie jest pewien, czy ubezpieczony bdzie dba po ubezpieczeniu o swoje mienie, problem dla mocodawcy, ktry nie jest pewien zachowania swojego agenta itp.

b. partner nie moe zmieni swojego zachowania ani wiadczenia zwrotnego.

Asymetria dostpu do informacji jest przyczyn autoselekcji partnerw Y, a z punktu widzenia przedsibiorcy X - selekcji negatywnej.

Na przykad na rynku ubezpiecze poszczeglni partnerzy Y maj na og lepsz informacj o prawdziwej naturze i wielkoci ryzyka ni Zob. STIGLER G.J.: The Economics of Information. "Journal of Political Economy", 1987, nr 95, s. 1041-1061.

Ang. hidden characteristics Ang. holdup. Zob. GOLDBERG V.P.: Regulation and Administered Contracts. "Bell Journal of Economics and Management Science", 1976, nr 7, s. 439-441.

Ang. hidden intention Ang. moral hazard lub hidden action.

ac. ante, przed (faktem) towarzystwo ubezpieczeniowe X. Dlatego te na ubezpieczenie decyduj si przede wszystkim ci, ktrzy reprezentuj najwiksze ryzyko. Podobnie jest na innych rynkach Cena informacji wpywa na szanse uzyskania informacji.

W przypadku informacji lepiej oddaje ten aspekt problemu pojcie oczekiwanej wartoci informacji437, przez ktr naley rozumie rnic pomidzy wartoci oczekiwan przez decydenta, ktry dysponuje informacj, a wartoci osignit bez znajomoci tej informacji.

Uzyskanie informacji wie si te z kosztami, a w przypadku zakupu z cen informacji. Ekonomiczny sens informacji polega na tym, e oczekiwana warto informacji powinna by wiksza ni koszt jej uzyskania. Poniewa jednak jako informacji zaley od licznych czynnikw ryzyka (aktualnoci, dokadnoci, elastycznoci, jednoznacznoci, rzetelnoci itp.), std naley zdecydowa si na pozyskanie informacji, gdy oczekiwana warto informacji jest wysza od kosztw jej uzyskania438.

Specyfik informacji jest to, e jej warto moemy pozna dopiero po jej uzyskaniu i wykorzystaniu, dlatego cena nie jest ksztatowana przez poda i popyt lecz przez koszty poniesione na wytworzenie i wartoci oczekiwan informacji.

Z problemem asymetrii dostpu do informacji na rynku akcji spek wie si pojcie efektywnoci rynku439. Zostao ono wprowadzone przez Rolla w 1965 roku440 w odniesieniu do rynkw finansowych i oznacza, e rynek jest efektywny, gdy caa dostpna informacja o instrumencie finansowym441 jest natychmiast odzwierciedlana w jego cenie.

Pojcie odzwierciedlania w cenie jest tu pewnym skrtem mylowym. W istocie efektywno rynku oznacza, e jeli pojawia si informacja o akcji, to dociera ona jednoczenie do wszystkich inwesAng. expected value of information, EVI.

Por. SAMUELSON W.F. MARKS S.G.: Ekonomia... op. cit. s. 373.

Ang. market efficiency JAJUGA K. JAJUGA T.: Inwestycje. Instrumenty finansowe, ryzyko finansowe, inynieria finansowa. Warszawa: PWN, 1998, s. 88.

Instrument finansowy jest to kontrakt pomidzy dwoma stronami regulujcy zaleno ich finansow. Najwaniejszym wrd instrumentw finansowych jest papier wartociowy (akcje, obligacje, papiery wartociowe, instrumenty pochodne. Zob. JAJUGA K. JAJUGA T.: Inwestycje...

op. cit. s. 17-22.

torw, ktrzy natychmiast dokonuj jej przetworzenia w te same decyzje, ktre to decyzje spowoduj dziaania tych inwestorw na rynku. Z kolei dziaania inwestorw na rynku wywoaj efekt w postaci ceny akcji442. Jeli zatem rynek jest efektywny, to pojawienie si informacji spowoduje jej natychmiastowe odzwierciedlenie w cenie, przeto aden inwestor nie osignie przewagi nad innymi inwestorami, nie moe pokona rynku443.

Pojcie informacji o akcji jest do szerokie, zatem istniej rne

zasoby informacji o akcji i rne formy aktywnoci rynku:

Saba aktywno, ktra oznacza, e za informacje o akcji uwaa si ceny akcji w przeszoci. Jeeli zatem rynek jest sabo efektywny, to informacje o cenach akcji w przeszoci s natychmiast odzwierciedlane w biecej ocenie akcji. W praktyce oznacza to, e analiza ksztatowania si cen akcji w przeszoci i wypracowanie pewnych strategii obrotu nie daje ponadprzecitnych efektw, gdy te informacje s ju odzwierciedlone w cenie.

rednia efektywno dotyczy sytuacji, gdy za informacje o akcji uwaa si wszystkie publicznie dostpne informacje o tej akcji (a zatem m. in. ceny akcji w przeszoci). Jeli zatem rynek jest rednio efektywny, to wszystkie publicznie dostpne informacje o akcji s natychmiast odzwierciedlane w biecej cenie akcji.

Mocna efektywno dotyczy sytuacji, gdy za informacje o akcji uwaa si wszystkie dostpne informacje o akcji (w tym publicznie dostpne informacje o akcji). Jeli zatem rynek jest mocno efektywny, to wszystkie dostpne informacje o akcji s natychmiast odzwierciedlane w biecej cenie akcji.

Badanie efektywnoci rynku przeprowadza si za pomoc odpowiednich testw444.

Testy sabej efektywnoci polegaj z reguy na sprawdzeniu, czy pewne proste strategie polegajce na kupnie i sprzeday akcji w zale

   

JAJUGA K. JAJUGA T.: Inwestycje... op. cit. s. 89.

noci od ksztatowania si cen tych akcji przynosz dochd wikszy ni strategia zakupu i trzymania akcji.

Na pocztku przeprowadza si testy bdzenia losowego, ktre opieraj si na hipotezie, e stopa zwrotu akcji (lub innego instrumentu finansowego) jest rwna stopie zwrotu akcji w poprzednim okresie plus zmienna losowa o wartoci oczekiwanej zero. Praktycznie oznacza to, e najlepsz prognoz stopy zwrotu jest zrealizowana ostatnio stopa zwrotu. Oznacza to rwnie, e ceny akcji zachowuj si w sposb losowy. Hipoteza bdzenia losowego jest mocniejsza od hipotezy sabej aktywnoci rynku. Jeli zatem nie ma podstaw do odrzucenia hipotezy bdzenia losowego, to rwnie nie ma podstaw do odrzucenia hipotezy o sabej efektywnoci rynku.

Testy weryfikujce hipotez redniej efektywnoci rynku polegaj najczciej na stwierdzeniu, czy ogoszenie informacji o wynikach finansowych spki - emitenta akcji - przynosi bezporedni efekt w postaci zmiany cen akcji.

Testy weryfikujce hipotez mocnej efektywnoci rynku s trudne do przeprowadzenia. Rezultaty testw przeprowadzonych na rynkach wiatowych wskazuj, e naley skania si do akceptacji hipotezy sabej efektywnoci, a odrzuca hipotez mocnej efektywnoci445.

Asymetria informacji wprowadza do procesw rynkowych element spekulacji. Spekulacje te s dokonywane przez osoby zawierajce transakcje rynkowe, a nie bdce ani producentami, ani uytkownikami kupowanych i sprzedawanych dbr. Spekulacje s przeprowadzane dla zysku, przez wykorzystanie dostpu do informacji oraz rnic cen w ujciu czasowym i przestrzennym.

Meneder, ktry ma do czynienia z asymetri informacji, powinien:

po pierwsze, przewidywa moliwe efektu autoselekcji,

po drugie, podj starania o uzyskanie lepszej informacji,

po trzecie, identyfikowa rne wystpujce rodzaje ryzyka,

po czwarte, szacowa prawdopodobiestwo ryzyka, po pite, stosowa odpowiednie procedury zarzdzania ryzykiem

   

STUDIUM PRZYPADKU. Zarobi inwestor z Wysp Dziewiczych Zaamanie kursu kontraktu terminowego FW20F4 na sesji 4 lutego byo wynikiem manipulacji - wynika z ustale Komisji Papierw Wartociowych i Gied. (...) Wedug komisji w wyniku zamieszania na rynku kontraktw 4 lutego czn strat w wysokoci 5,44 mln z ponioso 307 inwestorw. czny zysk w identycznej wysokoci zanotowao 777 inwestorw. Najwikszy zysk 2,56 mln z osigna spka z siedzib na Brytyjskich Wyspach Dziewiczych.

(...) tego dnia dokadnie o godz. 15:16:38 gigantyczne zlecenie sprzeday doprowadzio do nagego spadku o 6,6 proc. ceny kontraktu terminowego FW20F4.

Zaledwie 17 sekund pniej sytuacja odwrcia si o 180 stopni - kurs kontraktu wzrs o 9,9 proc.

Ustalono, e do zaamania kursu kontraktu przyczynio si zlecenie sprzeday 4 tysiecy kontraktw terminowych zoone za porednictwem Bankowego Domu Maklerskiego PKO BP. O godz. 15.15 pracownik tego biura nie posiadajcy licencji maklerskiej otrzyma od jednej z klientek zlecenie zakupu 4 kontraktw terminowych po kadej cenie (PKC). Nastpnie pracownik ten, korzystajc z kodu dostpu do systemu giedowego Warset, nalezcego do zatrudnionego w tym samym biurze maklera z licencj nr 607, wprowadzi do systemu Warset zlecenie kupna 4 tysicy kontraktw FW20H4.

Jeszcze w trakcie rozmowy z klientk pracownik biura zorientowa si jednak, e zamiast zlecenia kupna 4 kontraktw zoy zlecenie sprzeday 4 kontraktw.

Natychmiast, bez dyspozycji klientki, wprowadzi zlecenie kupna 4 kontraktw. Po chwili zorientowa si jednak, e pierwsze zlecenie sprzeday opiewao nie na 4 kontrakty, lecz na 4 tysice. (...) Pracownicy BDM PKO BP odpowiedzialni za spraw zostali ju w zeszym tygodniu zawieszeni w czynnociach. KPWiG postanowia zawiesi na p roku maklera, ktry udostpni kody. Biuro pokryo ju strat powsta na rachunku inwestorki. Z powodu Bdnego zlecenia wyniosa ona 3,84 mln z. Nastpnego dnia po zajciu KPWiG zoya zawiadomienie o popenieniu przestpstwa prania brudnych pienidzy do generalnego inspektora informacji finansowej. Inwestorowi z Wysp Dziewiczych zablokowano rachunek. Agencja Bezpieczestwa Wewnetrznego zostaa zawiadomiona o podejrzeniu popenienia przestpstwa manipulacji cen papierw wartociowych i dziaania na niekorzy klienta. Szef KPWiG wszcz postpowanie administracyjne przeciwko maklerowi Bartoszowi Janczy.(...) .

446 Zarobi inwestor z Wysp Dziewiczych. Rzeczpospolita 2004-02-11.

3.4. rda i metody pozyskiwania informacji.

rda informacji s tam, gdzie informacja powstaje, jest przekazywana, przetwarzana i magazynowana. Podstawowym warunkiem wysokiej jakoci informacji z danego rda jest jego identyfikacja, to znaczy stwierdzenie tosamoci ze znanym wzorcem447.

W praktyce mona zauway dwa rodzaje identyfikacji:

1. Identyfikacja grupowa, ktra ma na celu okrelenie grupy (klasy, rodzaju, gatunku) obiektw, do ktrych mona zaliczy konkretny, badany obiekt (osob, przedmiot, dokument itp). Cechami identyfikacyjnymi s te cechy, ktre s charakterystyczne i wyrniajce dan grup wrd innych grup (grupa krwi, pe, nazwisko, forma organizacyjno-prawna przedsibiorcy itp).

2. Identyfikacja indywidualna, ktra ma na celu jednoznaczne wskazanie tosamoci badanego obiektu jednostkowego z jednostkowym wzorcem. Cechami identyfikacyjnymi s cechy indywidualne, charakterystyczne tylko i wycznie dla danego obiektu jednostkowego (ukad cech charakterystycznych odcisku palca tzw. minucji, numer PESEL, numer kolejny pisma z dziennika korespondencji, numer w Krajowym Rejestrze Sdowym itp). Tosamo osoby fizycznej ustala si przede wszystkim poprzez wykorzystanie informacji biologicznej.

U podstaw biometryki ley fakt, e czowiek posiada pewne

niezmienne cechy, ktre mona wykorzysta dla jego identyfikacji:

cechy wzowe twarzy,

ukad linii papilarnych,

cechy tczwki oka,

cechy gosu.

W kryminalistyce wynik takiego badania jest okrelany jako identyfikacja w wszym znaczeniu, natomiast proces badawczy, zesp czynnoci identyfikacyjnych nazywany jest

identyfikacj w szerokim znaczeniu tego terminu. Zob. HOYST B.: Kryminologia. Warszawa:

LexisNexis, 2004, s. 289.

   

OSOBOWE rda informacji448 to ludzie posiadajcy wiedz.

W literaturze mona spotka wiele rnorodnych okrele charakteryzujcych poszczeglne typy osobnikw, bdcych potencjalnymi osobowymi rdami informacji449.

Ang. Human Intelligence, HUMINT.

Por. RONIN R. (ros.) .: . : , 1999, s. 8-10.

Chiski filozof i strateg Sun-Tzu zwraca na to, e mdrzy wadcy i przebiegli dowdcy pokonuj przeciwnikw i dokonuj wybitnych czynw, poniewa z wyprzedzeniem zdobywaj wiedz o wrogu450, okrela pi typw szpiegw: miejscowy, wewntrzny, nawrcony, czyli podwjny agent, martwy, czyli rozgaszajcy, oraz ywy.

Jeeli wszystkich pi typw wsppracuje ze sob i nikt nie zna ich Tao, to mamy do czynienia z metod duchw. Dla wadcy jest to istotny skarb. Sun Tzu podkrela take, e dla szpiegw nie ma zbyt szczodrego wynagrodzenia ani tajniejszych spraw ni te, ktre dotycz szpiegw.

Szpiedzy miejscowi to zatrudnieni przez nas ludzie z lokalnego terenu.

Szpiedzy wewntrzni to zatrudnieni przez nas ludzie, ktrzy piastuj stanowiska w kraju przeciwnika.

Podwjni agenci to zatrudniani przez nas szpiedzy nieprzyjaciela.

Martwi czyli rozgaszajcy szpiedzy to ludzie zatrudnieni, aby poza granicami pastwa sia dezinformacje. Trzeba im podsuwa faszywe informacje, eby do szpiegw przeciwnika docieraa nieprawda.

ywi szpiedzy to tacy, ktrzy wracaj ze zdobytymi informacjami451.

STUDIUM PRZYPADKU. Szpieg z Biaego Domu452.

Jedn z najpowaniejszych afer szpiegowskich ostatnich lat ujawnia amerykaska telewizja ABC News. Byy pracownik kancelarii wiceprezydenckiej.

(...)analityk wywiadu w FBI(...) jest oskarony o kradzie cile tajnych informacji.

Przez niespena trzy lata, na przeomie kadencji Ala Gorea i Dicka Cheneya, dawny komandos Leandro Aragoncillo by przykadnym pracownikiem kancelarii.

Tak przykadnym, e otrzyma dostp do wikszoci tajemnic pastwowych, w tym do pilnie strzeonej sieci komputerowej. Teraz okazuje si, e Aragoncillo, 46-letni naturalizowany Amerykanin urodzony na Filipinach, skorzysta ze swych przywilejw, by przekaza opozycji w tym kraju kompromitujce dane na temat filipiskiej pani prezydent. (...) Jednym z odbiorcw by Michael Ray Aquino, byy wiceszef filipiskiej policji, obecnie mieszkajcy w Nowym Jorku. Obaj zostali w poowie wrzenia aresztowani bez prawa wyjcia za kaucj.

SUN TZU, SUN PIN: Sztuka wojny. Gliwice: HELION 2004, s. 134.

   

W tej grupie osobowych rde informacji mona wyrni charakterystyczne typy (dla celw porzdkowych uoone alfabetycznie

wedug nazw453:

Agent. Osoba nie bdca etatowym pracownikiem suby wywiadowczej, ale dziaajca pod kierunkiem pracownika lub wsppracujca z nim i dostarczajca informacji dla celw wywiadowczych i kontrwywiadowczych. W niektrych agencjach take wasny etatowy pracownik.

Agent niewiadomy dostarcza informacji nie wiedzc, e pracuje dla wywiadu lub te nie orientuje si, kto korzysta z jego informacji.

Agent urojony osoba fikcyjna, wymieniana jako rdo informacji sfabrykowanych lub dostawca materiaw uzyskanych z innego rda, ktrego nie chce si ujawni.

Agent upiony osoba zakonspirowana stanowica kadrow rezerw wywiadu, ktra rozpocznie aktywno po otrzymaniu specjalnego wezwania.

Agent wpywu agent, ktrego zadaniem jest dezinformacja i inspirowanie publikacji zgodnych z interesami zleceniodawcy.

Czarna owca. Osoba, ktra wanie zostaa zwolniona z pracy lub przypuszcza, e zostanie zredukowana. Jej rozgoryczenie i oglny al do wiata atwo wwczas zamieni w konkretn wiedz.

Ekspert. To indywidualista, ktrego profesjonalna wiedza i kontakty (praca, hobby) zapewnia bardzo dobr orientacj w opracowywanym problemie. Ekspert pozwala po nowemu spojrze na problem, wydoby podstawowe materiay, zwrci uwag na niedostrzeone rda informacji, przyspieszy i podwyszy pewno danych.

Gorcy informator. Dowolny czowiek z grupy przeciwnika lub osoba utrzymujca z nim kontakty, przekazujcy informacje pod wpywem aktywnych metod wpywania na niego w stylu twardego forsownego przesuchania, tortur, hipnozy, szantau itd. Poniewa prawdziwo uzyskanej w danej sytuacji informacji nie jest gwarantowana, dlatego taka improwizacja bywa stosowana jedynie w okresie ostrej niezbdnoci, gdy wystpuje brak czasu, chci lub moliwoci

GILLERT P.: Szpieg z Biaego Domu. Rzeczpospolita, 2005-10-07.

Zob. take: JANICKI M.: Tajne przez poufne. Polityka nr 30, 2002-07-27. KORZENIOWSKI L.: Firma w warunkach ryzyka gospodarczego. Krakw: KTE 2001, s. 108-109; POLMAR N.

ALLEN T. B.: Ksiga szpiegw. Encyklopedia. Warszawa: Magnum 2000, s. 13-14; RONIN R.

(ros.) .: ... op. cit. s. 8-10.

150 niaczenia si (jak mwi Rosjanie) z innymi rdami. W odrnieniu od informatora zwerbowanego, kontakt osobisty w tym przypadku bywa najczciej jednorazowy.

Informator (wewntrzny informator). To czowiek w organizacji przeciwnika zwerbowany i dostarczajcy dokumenty dla materialnych, moralnych i innych wanych dla niego przyczyn. Waga dostarczanych przez niego danych zalena od jego moliwoci i motyww wymaga oceny; ich pewno przy odpowiedniej kontroli moe by zadawalajca.

Kontakt. Osoba, do ktrej przekazuj komunikaty wszelkimi sposobami ludzie pracujcy z badanym obiektem (czowiekiem, grup, organizacj itp.). To mog by trwali lub przypadkowi partnerzy, rwienicy i przyjaciele, sucy, konserwatorzy itp. Rwnoczenie z komunikowaniem okrelonych faktw, mog oni uczestniczy w organizowaniu dostpu do obiektu lub uczestniczy w bezporednim pozyskaniu interesujcej informacji.

Papla (gadua, lekkomylny informator). To czowiek przeciwnika, kontakt lub dowolna osoba posiadajca informacj, opowiadajca interesujce fakty na subowym, koleeskim, alkoholowym lub intymnym spotkaniu. Wymsknita przypadkowo informacja moe by niezwykle cenna - co nie wyklucza, e moe by faszywa lub nawet moe to by dezinformacja.

Przypadkowe rdo. Bywa, e nadarzy si indywiduum nie rozpatrywane jako potencjalny informator, ktry okae si nagle nonikiem unikalnych danych i informacji. Moe te ujawni si nieznany dotd kontakt lub sojusznik. Okolicznoci pozyskania takiego czowieka naley analizowa, ale okazje - wykorzysta.

Respondent to informator udzielajcy odpowiedzi w formie ustnej (wywiad) lub pisemnej (ankieta), w sposb wiadomy i jawny, cho czasem anonimowy.

Sojusznik. W danej sytuacji czowiek lub jaka struktura (spoeczna, pastwowa, kryminalna itp.) wystpujca oficjalnie jako przeciwnik lub nadzorca obiektu. Poziom i pewno uzyskanych std materiaw zaley od wsplnoty interesw, osobistych wizi i znajomoci rda.

Szpieg koronny to osoba, ktr suby danego kraju przyapuj na wsppracy z obcym wywiadem. W zamian za uniknicie wieloletniego wyroku lub mierci kto taki zgadza si na udzia w grze - udaje, e nadal wsppracuje, faktycznie za jego rola polega na dezinformowaniu swoich byych mocodawcw.

Szpieg upiony - szpieg ktry zosta zwerbowany i przeszkolony, jednak nie rozpoczyna swojej dziaalnoci, czekajc na rozkaz dowdztwa nawet kilka lat.

rdo zewntrzne. To swj czowiek, ktry w taki lub inny sposb dosta si do otoczenia obiektu. Czsto jest to osoba, ktra z racji wykonywanej pracy ma kontakt z obiektem - kelner, szatniarz, takswkarz, konserwator, sprzedawca itp. Warto uzyskanych przez niego danych w szczeglnoci zaley od jego indywidualnych zalet i posiadanych umiejtnoci.

Korzystanie z agentw i informatorw ma wiele zalet ale nastrcza te wiele trudnoci. Poszukiwanie ich i werbunek wymaga wiele zabiegw skomplikowanych i czasu. Osoby prowadzce werbunek musz dziaa ostronie ograniczajc swe kontakty do niezbdnego minimum.

W dodatku informacje ze rde osobowych docieraj z opnieniem a opinie agenta maj czsto charakter subiektywny. Poniewa agenci mog by celowo wprowadzani w bd przez obcy kontrwywiad, informacje uzyskiwane od nich musz by starannie sprawdzane.

Pomimo licznych zastrzee do osobowych rde informacji i rozwoju innych rodkw uzyskiwania danych, nadal obserwuje si znaczce miejsce agenturalnych rde w dziaalnoci wywiadowczej wikszoci pastw.

BEZOSOBOWE rda informacji s to noniki informacji dostpne bez wiadomego, bezporedniego udziau czowieka w dostarczaniu informacji (co nie jest rwnoznaczne z brakiem udziau czowieka w pozyskaniu informacji). S to najczciej dane, komunikaty, informacje utrwalone na rnych nonikach, ktrymi mog by: papier, tama maszyny do pisania, kalka, tama filmowa, tama audio, tama wideo, dysk komputera, dyskietka, pyta CD, odczynnik chemiczny;

moe to by dowolne ciao fizyczne - woda, kamie, drewno itp. lub nawet zwierz.

STUDIUM PRZYPADKU. Informator rosyjski w centrum amerykaskiego kontrwywiadu454.

Robert Hansen, ktry sprzeda Rosjanom najcenniejsze tajemnice wywiadowcze Stanw Zjednoczonych, przyzna si (...) do winy.

Hansen pracowa przez 25 lat w FBI i zalicza si do gwnych ekspertw od kontrwywiadu. Zajmowa si przede wszystkim wywiadem najpierw ZSZR, potem Rosji i krajw Europy Wschodniej. Przez ostatnie 15 lat dostarcza Rosjanom najtajniejsze informacje o mechanizmach dziaaniach amerykaskiego wywiadu i kontrwywiadu oraz zabezpieczeniach obronnych, za co Moskwa zapacia mu co najmniej 1,4 mln dol. w gotwce i w brylantach.

Podejrzewa si, e Hansen zdradzi Rosjanom m.in. tajniki funkcjonowania satelitw wywiadowczych, systemw wczesnego ostrzegania i innych zabezpiecze przeciwko atakowi nuklearnemu, kody stosowane w komunikacji wywiadowczej oraz dane o lokalizacji i dziaaniach urzdze podsuchowych. Najprawdopodobniej te podzieli si z Rosjanami niemal ca wiedz Stanw Zjednoczonych o rosyjskich subach wywiadowczych, siatkach agentw, miejscach spotka czy sposobach przekazywania informacji, co umoliwio np. Rosjanom identyfikacj podwjnych agentw i stosowanie dezinformacji.

57-letniego Hansena aresztowano w lutym, gdy w parku przed domem zostawia rosyjskim agentom paczk z kolejn porcj tajnych dokumentw. Dokumenty s rdami informacji sporzdzonymi w przepisanej prawem formie przez powoane do tego organy w zakresie ich dziaania.

Dokumenty mog by urzdowe lub prywatne.

Dokumentem urzdowym jest tre owiadczenia woli lub wiedzy, utrwalona i podpisana w dowolnej formie przez funkcjonariusza publicznego w rozumieniu przepisw Kodeksu karnego, w ramach jego kompetencji, skierowana do innego podmiotu lub zoona do akt sprawy455. Dokument urzdowy stanowi dowd tego, co zostao w nim urzdowo zawiadczone.

Dokument prywatny moe wystpowa w postaci owiadczenia, publikacji, zapiskw itp. Dokument prywatny wiadczy, e osoba ktra go podpisaa zoya owiadczenie woli zawarte w tym dokumencie DAREWICZ K.: USA. Byy agent FBI przyzna si do winy. Rzeczpospolita, 2001-07-7, 8.

Ustawa z dnia 6 wrzenia 2001 r. o dostpie... op. cit. art. 6, ust. 2.

456 Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postpowania cywilnego (Dz. U. nr 43, poz. 296 ze zm.).

lub te dokument taki potwierdza tre napisan lub podpisan przez autora lub decydenta457.

W przepisach prawa przyjmuje si, e dokumentem jest kada utrwalona informacja, w szczeglnoci na pimie, mikrofilmach, negatywach i fotografiach, nonikach do zapisw informacji w postaci cyfrowej i na tamach elektromagnetycznych, take w formie mapy, wykresu, rysunku, obrazu, grafiki, fotografii, broszury, ksiki, kopii, odpisu, wypisu, wycigu i tumaczenia dokumentu, zbdnego lub wadliwego wydruku, odbitki, kliszy, matrycy i dysku optycznego, kalki, tamy atramentowej, jak rwnie informacja niejawna utrwalona na elektronicznych nonikach danych458.

Informacja z dokumentu jest wysoce wiarygodna, cho nie mona wykluczy, e moe by on falsyfikatem. Ufno w wiarygodno dokumentu jest obarczona zawsze duym ryzykiem i lekcewaenie zasad podejmowania decyzji w warunkach takiego ryzyka moe spowodowa znaczne straty. Formalnie dokument moe by skutecznie podwaony jedynie po udowodnieniu przed sdem okolicznoci niezgodnoci z prawd.

STUDIUM PRZYPADKU. Faszywe dokumenty zatrudnienia Kiedy Piotr Ch. rozpoczyna swoje osobliwe kontakty z bankami mia 21 lat.

W 1996 roku w jednym z oddziaw PKO S.A. w odzi otworzy swoje pierwsze konto osobiste, realizujc pi czekw bez pokrycia na 1500 z. Potem otwiera rachunki w kolejnych bankach: w odzi, Pabianicach, Warszawie, Kaliszu.

Wybiera zawsze due placwki, do ktrych zgasza si z faszywymi zawiadczeniami o zatrudnieniu. Na fikcyjnego pracodawc najczciej wybiera towarzystwo ubezpieczeniowe Commercial Union. Ale take sfaszowane przez modego czowieka zawiadczenie o zatrudnieniu w spce Autsajder musiao budzi zaufanie, skoro IV oddzia PBK w Warszawie wyda mu od rki ksieczk czekow, co umoliwio pobranie a 40 tys. z. W spce tej Piotr Ch. widzia si jako doradca do spraw sprzeday markowych motocykli Harley Davidson i Suzuki.

Z zawiadczenia wynikao, e zarabia ponad 4 tys. z. miesicznie. W rzeczywistoci bezrobotny Piotr Ch. legitymuje si tylko podstawowym wyksztaceniem, a z instytucjami, ktrych dokumenty faszowa, nie mia nigdy nic wsplnego.

   

Ustawa z dnia 22 stycznia 1999 r. o ochronie... op. cit. art. 2m pkt. 5).

459 ROMANOWSKI G.: Wyudzi z bankw 160 tysicy zotych. "Rzeczpospolita", 2000-08-30.

Wedug jego wyjanie bez kopotu zamawia piecztki firmowe, ktrymi opatrywa faszywe papiery.

Tylko jeden z oddziaw Banku lskiego, gdzie Piotr Ch. usiowa wyudzi kredyt, zada sobie trud i ustali, i klient jest niesolidny, bo zaduony z tytuu debetu w innych bankach. .

W zakresie obrotu gospodarczego w celu identyfikacji przedsibiorcy najczciej wykorzystywanymi dokumentami s:

wypis z Krajowego Rejestru Sdowego (lub zawiadczenie o wpisie do ewidencji dziaalnoci gospodarczej),

zawiadczenie o numerze identyfikacyjnym REGON.

Za dowody tosamoci osoby fizycznej uznaje si460:

dowd osobisty,

tymczasowy dowd osobisty,

tymczasowe zawiadczenie tosamoci,

dowd tosamoci cudzoziemca,

paszport,

inne, nie budzce wtpliwoci dokumenty,

owiadczenia osb, ktrych tosamo ustalono na podstawie dokumentw (pkt. 1-5),

owiadczenie osoby, po telefonicznym lub osobistym porozumieniu si z osobami wskazanymi przez legitymowanego.

Rejestry urzdowe. S to rejestry i ewidencje prowadzone na podstawie stosownych przepisw prawa i w zakresie prawem

przewidzianym udostpniajce tre zapisw. Bd to takie rejestry jak:

Krajowy Rejestr Sdowy, rejestr handlowy, ewidencja dziaalnoci gospodarczej, krajowy rejestr urzdowy podmiotw gospodarki narodowej (REGON), ewidencja placwek owiatowych niepublicznych, ewidencja podatnikw, rejestr zastaww, ksigi wieczyste, rejestr postanowie i wzorcw umw uznanych przez sd za niedozwolone461, rejestry meldunkowe itp.

Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. nr 30, poz. 179 z pn. zm), 4.1.

Prowadzi go Urzd Ochrony Konkurencji i Konsumentw na podstawie ustawy z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektrych praw konsumentw oraz o odpowiedzialnoci za szkod wyrzdzon przez produkt niebezpieczny (Dz. U. nr 22, poz. 271).



Pages:     | 1 |   ...   | 4 | 5 || 7 | 8 |   ...   | 12 |

:

. , . 14, . , 454080, ./: (8-351) 266-54-40, e-mail: edu@cheladmin.ru 1220- 14.09.2015 , (), , , 25.08.2015 1092- ...

JC/RM5/04/Rev.2 11-22 2015 , , - , - , - , , 22 2015 . 2 1. 1. ...

- ( ) 9026 109100 4.00.000 4.00.000 .18 29.06.2015 . 4.00.000 , . . . . 15 . 1...

() ɻ 151-2.8.3-2010 ɻ 2010 151-2.8.3 2010 ...

Government of the Republic of Tajikistan 201 1. -2 () ...

X J^jrO PocctwiCHue Ȼ ( ) 2222 27 2010 . *-' , Ļ Ļ, , ...

- 09.10.2015 - , , . ...

. --01 . . 3 1. . _ 3 2. . 3 3. . 4 4. . 4 5. . _ 5 6. . 8 7. . _ 9 8. . 9 9. . _ 9 10. ...

DVB, . DVB- , ...

09.06.2015 . : 2134-1 (09.06.2015) : : 090900.62 /4 : : : : - : 29.05.2015 : 8 : ...

() ɻ 151-2.8.3-2010 ɻ 2010 151-2.8.3 2010 ...

- 19.06.2015 . 12 ...

A/59/2 Distr.: General 27 August 200 Russian Original: English 56 * . I. ............................................................ 116 II. ...

λ ޻ 22 .. .. &.( 01.06, /7 22 22 ( ) : 249018, ...

27.12.2014 . , . ! , .. . ,...

2011 201 ..4 ... 1. ..8 1.1. .. 1.2. ..1 1.3. ..18 1.4. - .. 1.5. ..30 1.6....

: .. // . 2002. N9..41-43. , 2003 [1-19 .], [20-26 .], - [27-37 .], . ...

- 02.10.2015 70- ! ! 70 , ...

( ) 2011 . 2011 . ...

2014 1. 6.5. , , ׻.3 ׻ .19 2. ׻..5 6.6. 3. ׻.21 .7 , ..22...








 
<<     |    
2016 www.nauka.x-pdf.ru - - , ,

, .
, , , , 1-2 .