WWW.NAUKA.X-PDF.RU
БЕСПЛАТНАЯ ЭЛЕКТРОННАЯ БИБЛИОТЕКА - Книги, издания, публикации
 


Pages:     | 1 |   ...   | 5 | 6 || 8 | 9 |   ...   | 12 |

«SECURITOLOGIA Nauka o bezpieczestwie czowieka i organizacji spoecznych SECURITOLOGY A security science of human beings and social organizations СЕКЮРИТОЛОГИЯ Наука о безопасности ...»

-- [ Страница 7 ] --

Dokumenty statutowe, zawieraj informacje o organizacji formalnej. S one jawne i dostpne, cho nie zawsze dla kadego zainteresowanego. Zakres tych informacji jest zaleny od formy organizacyjno-prawnej i rozmiaru prowadzonej dziaalnoci. Dla osoby fizycznej prowadzcej osobicie dziaalno gospodarcz bd to dokumenty wymagane do rozpoczcia i prowadzenia dziaalnoci, dla osb prawnych umowa lub statut, schemat organizacyjny, regulaminy, instrukcje, system informacyjny i informatyczny i temu podobne dokumenty.

Dokumenty ksigowe, wymagane ustaw o rachunkowoci i innymi przepisami prawa, zawieraj informacje o majtkowej i finansowej sytuacji przedsibiorcy, jego wyniku finansowym i osignitej rentownoci. Roczne sprawozdanie finansowe skada si z bilansu, rachunku zyskw i strat oraz z informacji dodatkowej. Rachunkowo finansowa operuje miernikiem pieninym przy gromadzeniu i prezentacji informacji. Zakres jawnoci tych informacji ma charakter ograniczony – ich udostpnienie osobie trzeciej wymaga zgody kierownika jednostki462.

Dokumenty podatkowe, zawieraj informacje o przychodach finansowych, kosztach i dochodach, zobowizaniach i zalegociach podatkowych oraz wiele innych. Indywidualne dane zawarte w dokumentach podatkowych objte s tajemnic skarbow. Jedynie za zgod podatnika organy podatkowe s zobowizane wyda zawiadczenie o wysokoci zalegoci podatkowych podatnika na danie kredytodawcw, kontrahentw podatnika, maonka podatnika, wsplnika spki cywilnej, jawnej i komandytowej (komplementariuszowi)463.

Dokumenty techniczne i technologiczne, zawieraj dane dotyczce wielkoci, struktury i profilu podstawowej dziaalnoci, prac badawczo-rozwojowych, programw inwestycyjnych, perspektyw rozwojowych, stosowanych technologii, rozwiza technicznych itp.

Zawiadczenie jest urzdowym potwierdzeniem okrelonych faktw lub stanu prawnego464, wydawanym przez waciwy organ administracji pastwowej (w tym podatkowy) na danie zainteresoUstawa z dnia 29 wrzenia 1994 r. o rachunkowoci (Dz. U. Nr 121, poz. 591 ze zm.), art. 75.

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja... op. cit.

SZUBIAKOWSKI M. WIERZBOWSKI M. WIKTOROWSKA A.: Postpowanie administracyjne. Warszawa: C.H. BECK, 1999, s. 269.

wanego. Potwierdza ono stan faktyczny lub prawny istniejcy w dniu jego wydania. Organa administracji pastwowej s zobligowane do

wydania zawiadczenia, jeeli465:

• urzdowego potwierdzenia okrelonych faktw lub stanu prawnego wymaga przepis prawa,

• osoba ubiega si o zawiadczenie ze wzgldu na swj interes prawny w urzdowym potwierdzeniu okrelonych faktw lub stanu prawnego.

Dokumenty firmowe, to rnorodne umowy, sprawozdania, memoranda, faksy, pisma, notatki rozmw i przerne „papiery” zwizanez prac. S one rdem konfidencjonalnej informacji, pozwalajcej orientowa si w dziaaniach obiektu, rozszyfrowywa jego zamiary i metody pracy, prognozowa postpowanie i moliwoci, ujawnia funkcjonariuszy powizania itp. Wiarygodno pochodzcych z nich informacji jest stosunkowo wysoka.

Ksigi wieczyste prowadzone przez sdy w celu ustalenia stanu prawnego nieruchomoci. Ksigi s jawne i daj rkojmi wiary publicznej domniemania, e wpis jest zgodny z rzeczywistoci466. S wic pewnym rdem informacji, ale dostp do nich jest ograniczony do podmiotw majcych uzasadniony interes wasny w stosunku do gruntw, ktrych dotycz zapisy.

Patenty, bdce dokumentami potwierdzajcymi prawo wycznoci w korzystaniu z wynalazku w okrelonym czasie, stanowi rdo wiarygodnej informacji, ale w zakresie ograniczonym, niezbdnym do objcia ochron.

Urzdowe publikacje. Bd to zarwno rzdowe i samorzdowe publikatory, biuletyny, raporty i ogoszenia, wpisy i zmiany w rejestrach, sprawozdania, informacje, prospekty przedsibiorcw itp.

Publikowane w „Monitorze Sdowym i Gospodarczym467„ i innych czasopismach urzdowych. Do takich publikacji przedsibiorcy s Ustawa z dnia 14 kwietnia 1960 r. Kodeks postpowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 1980 r.

nr 9, poz. 26), art. 217.

Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o ksigach wieczystych i hipotece (Dz. U. nr 19, poz. 147, ze zm), art.1-3.

„Monitor Sdowy i Gospodarczy” jest wydawany przez Biuro do spraw wydawania Monitora Sdowego i Gospodarczego Ministerstwa Sprawiedliwoci. Koszt publikacji ponosi zlecajcy ogoszenie lub obwieszczenie.

najczciej zobligowani przepisami prawa. Oficjalnymi rdami informacji o ustawach i decyzjach wykonawczych Rzdu s „Dziennik Ustaw” i „Monitor Polski”, Sejm wydaje „Biuletyn Sejmowy” oraz „Diariusz Sejmowy”, Narodowy Bank Polski wydaje miesiczne „Biuletyny Informacyjne”. Organy wadz publicznych i innych jednostek wykonujcych zadania publiczne, zwizkw zawodowych i ich organizacji oraz partii politycznych udostpniaj informacje w wydawanym w sieci teleinformatycznej „Biuletynie Informacji Publicznej”468.

Miejsca oglnie dostpne (np. tablice ogosze), gdzie zwyczajowo wykadane lub wywieszane s informacje o sprawach publicznych.

Publikacje (ksiki i czasopisma) oraz tzw. mass media (prasa, radio, telewizja) to potne rdo informacji, dominujce w wielu odmianach marketingu i wywiadu gospodarczego. Dominujce oddziaywanie maj czasopisma fachowe angielskojzyczne o znaczeniu midzynarodowym, co nie pomniejsza znaczenia informacji moliwej do uzyskania z czasopism w jzykach narodowych. Korzystanie ze rde prasowych bywa nazywane „biaym wywiadem”.

Opracowania statystyczne. Urzdy statystyczne publikuj wiele opracowa statystycznych dajcych ogln ale niezbdn orientacj o danym problemie w skali kraju, regionu lub brany. Posugiwanie si tymi opracowaniami jest niezbdne dla punktu odniesienia i waciwej oceny uzyskanych danych lub informacji. Gwny Urzd Statystyczny wydaje roczniki statystyczne oglne i specjalistyczne oraz szczegowe opracowania niektrych problemw.

Wyniki bada naukowych. Czsto nie s publikowane, a zatem trudno dostpne. Zalet tych rde informacji jest wysoka wiarygodno i najczciej bezpatna dostpno. Wykorzystanie takich rde jest zalene od kompetencji w danej dziedzinie zarwno autora publikowanych lub prezentowanych na konferencji wynikw, jak i zainteresowanego wywiadowcy. Przydatnym w dostpie do tych rde informacji moe by Orodek Przetwarzania Informacji dysponujcy systemem informacji o pracach naukowo-badawczych, rozprawach naukowych, orodkach decyzyjnych itp. Znaczna cz tych

Ustawa z dnia 6 wrzenia 2001 r. o dostpie... op. cit.

publikacji dostpna jest w tradycyjnych bibliotekach naukowych i w komputerowych bazach danych dostpnych w Internecie.

Raporty sub organizacji pozarzdowych lub instytucji midzynarodowych. Swoje materiay publikuje Bank wiatowy, Midzynarodowy Fundusz Walutowy, OECD469 itp.

Rejestry wewntrzne. S to rejestry i ewidencje prowadzone dla potrzeb danej organizacji. Na przykad od 1 stycznia 1992 roku dziaa bankowy rejestr dunikw, w ktrym s zgromadzone dane osb nie spacajcych w terminie rat kredytu lub zobowiza gwarancyjnych.

Mona take spotka bankowe rejestry operacji bankowych i identyfikacji tosamoci klientw470, rejestry nieuczciwych dunikw prowadzone przez niektre wywiadownie gospodarcze itp.

Sprawozdania z bada rynku. W wikszoci s to prowadzone przez instytucje rzdowe i pozarzdowe wyniki rozpoznania mechanizmu rynkowego, jego struktury i rozwoju oraz opracowania strukturalne i koniunkturalne dotyczce przepywu towarw i usug od producenta do ostatecznego uytkownika. Pastwowa Agencja Inwestycji Zagranicznych wydaje „Sectoral Bulletin”, zawierajcy profesjonalnie opracowane analizy poszczeglnych przemysw. Ministerstwo Gospodarki w „Tygodniowym Serwisie Prasowym” zamieszcza doniesienia z rnych bran przemysu - itp. Firmy Samar prowadzi badania w zakresie sprzeday samochodw, inne firmy prowadz bazy danych osb indywidualnych wykorzystywanych w marketingu bezporednim471.

Wykazy branowe izb gospodarczych, spisy firm, katalogi teleadresowe (czyli ksiki adresowe i telefoniczne). Su ustaleniom adresu, dodatkowo mog dostarczy informacji o powizaniach pomidzy rnymi przedsibiorcami. Zazwyczaj aktualizowane s raz w rokui zawieraj zbiory uporzdkowane wedug alfabetu lub brany.

Notatki osobiste. S to notatniki, zapiski w kalendarzach, przyjacielskie i prywatne pisma, kartki pocztowe, fotografie, audioi wideo-nagrania, dzienniki itp. Najczciej zapychaj one kosz na mieci ale take mog by przyczyn utraty tajemnic, do utraty ktrych nie powinno si dopuci. „mietnik”, czyli wyrzucone, porozrywane Ang. Organization for Economic Cooperation and Develpment (OECD).

JASISKI W.: Pranie brudnych pienidzy. Warszawa: Poltext, 1999, s. 145.

Ustawa o ochronie danych osobowych ogranicza moliwo budowania takich baz do osb, ktre wyra zgod na umieszczenie ich w zbiorze. Zob. Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.

o ochronie... op. cit. art. 23.

brudnopisy i rozpiecztowane koperty, pudeka po papierosach i papierowe skrawki z przernymi notatkami, zepsute kopie, zuyte kalki pisarskie, tamy maszynowe i wiele innych - wszystko to w rkach umiejtnego osobnika moe przeksztaci si w wane rdo cennych informacji.

Elektroniczne rda informacji s przebogate i daj niezwykle due moliwoci pozyskania z nich danych. Umoliwia to ogromna pami i szybko przetwarzania oraz miniaturowe rozmiary urzdze i systemw wykorzystujcych emisj elektronow. Urzdzenia te i systemy elektroniczne s te rdem tzw. ulotu elektromagnetycznego, czyli naturalnej emisji promieniowania, ktre mona przechwyci i nastpnie odtworzy informacje zawarte w emitorze472.

Internet473. rdo informacji niezwykle szybko powikszajce swoje zasoby informacyjne i co najwaniejsze – dostpne bez ogranicze. Internet jednake jest obciony znaczn doz subiektywizmu - zawiera informacje, ktre kto chce upowszechni o sobie lub o innych. Jako uzyskanych informacji bdzie pochodn wiarygodnoci autora danych i dysponenta informacji umieszczonej w internecie.

rodki cznoci. Telefon - najpopularniejszy rodek cznoci.

Stosunkowo atwo udostpnia sekrety - i to nie tylko z rozmw telefonicznych, ale take odbytych w pomieszczeniu, w ktrym jest aparat telefoniczny, telegraf, telefax, dalekopis, nadajnik, radiostacja, pejder, telefon komrkowy i inne.

Stan materii474 jest powszechnie wykorzystywany jako rdo informacji, zwaszcza e oddziaywuje na nasze zmysy. Temperatura Por. WIDACKI J.: (red.) Kryminalistyka. Warszawa: C.H. Beck 1999, s. 114.

Ang. World Wide Web - Swiatowa sie informacji komputerowej, dos. „wiatowa Szeroka Pajczyna”. Internet powsta w latach siedemdziesitych jako prba penego zintegrowania sieci komputerowej Departamentu Obrony Stanw Zjednoczonych, zwanej sieci ARPA (Advanced Research Projects Agency), ze wsppracujcymi z ni sieciami rzdowymi i uczelnianymi. ARPA zostaa zaprojektowana w taki sposb, aby nie przestaa dziaa mimo uszkodze oraz zniszczenia duej czci komputerw, np. w wypadku wojny nuklearnej, co osignito przez odejcie od tradycyjnych, hierarchicznych systemw na rzecz sieci, w ktrej kady komputer jest zdolny do przesyania i do odbierania danych.

Materia jest jedn z podstawowych kategorii filozoficznych oznaczajc obiektywnie istniejc rzeczywisto poznawaln za pomoc zmysw.

160 lub promieniowanie umoliwia stosunkowo dokadne odwzorowanie cia fizycznych a take umoliwia podejmowanie wielu decyzji technologicznych.

Aby rozwiza dowolny problem teoretyczny lub praktyczny trzeba dokona wyboru odpowiedniej metody, czyli takich powtarzalnych i systematycznie uporzdkowanych sposobw postpowania, ktre umoliwi realizacj zamierzonego celu475. Tam, gdzie chodzi o szczegowe zagadnienia dotyczce sposobu zbierania danych i ich opracowywania, stosowane bywa pojcie technika. Pomimo stosowania wielu klasyfikacji nie wypracowano jednej, ktra speniaaby wszystkie warunki stawiane podziaowi logicznemu metod. Wana jest nie tylko znajomo metod zbierania informacji, ale take umiejtno agregowania, klasyfikowania, analizowania i wnioskowania.

Dobr waciwej metody umoliwiajcej zrealizowanie celu bada jest bardzo trudn i niezmiernie istotn spraw. Nieznajomo specyfiki poszczeglnych metod moe nie tylko znieksztaci, zafaszowa prawd476 ale te moe uniemoliwi dalsze badania.

Na uytek tej pracy przyjto, e rodzaj rda informacji bdzie warunkowa sposb jej pozyskania. Majc na uwadze to kryterium

wyrniono metody:

• identyfikacji biometrycznej,

• odczytu dokumentw,

• obserwacji,

• wywiadu,

• bada ankietowych,

• operacyjno-rozpoznawcze.

Identyfikacja biometryczna posuguje si technikami porwnawczymi i polega na wykorzystywaniu informacji biologicznej w celu

ustalenia tozsamoci osoby. S to techniki:

• rozpoznawania twarzy,

• skanowania linii papilarnych, Zob. NOWAK S.: (pol.) Metodologia bada spoecznych. Warszawa: PWN 1985, s. 19;

SZTUMSKI J.: Wstp do metod i technik bada spoecznych. Warszawa: PWN 1984, s. 53.

Badania konsumpcji alkoholu metod wywiadu okazay si tak draliwe, e prawdziwsze wyniki uzyskano przez pomiar liczby i pojemnoci pustych butelek wyrzucanych do mieci.

–  –  –

Metody odczytu dokumentw mog by wystarczajce dla uzyskania wartociowej informacji, bd te mog stanowi jedynie wstp do dalszych bada. Odczytywanie informacji z dokumentw polega na reakcji receptorw wzrokowych w oku na bodce oraz interpretowanie tych wrae (spostrzeganie). Przed przystpieniem do interpretacji informacji utrwalonych w postaci dokumentw powinno

si dokona ich klasyfikacji, to znaczy oceni:

• typ informacji (dokument urzdowy, dokument prywatny, zawiadczenie itd),

• nonik informacji, jego stan i lady na nim pozostawione,

• obszar i zakres czasu objty informacj,

• sposb przechowywania informacji,

• stopie przetworzenia informacji.

W zalenoci od rodzaju badanego podmiotu informacje utrwalone w postaci dokumentw mog si znacznie rni pod wzgldem treci, formy, sposobu klasyfikacji. Inny charakter, wygld i zasb informacji maj dokumenty osoby fizycznej, inne przedsibiorcy bdcego organizacj bez osobowoci prawnej, jeszcze inny osoby prawnej.

STUDIUM PRZYPADKU. Metody WSI analizy dokumentw477.

„WSI dokonay m.in. analizy stempli pocztowych, przeprowadziy kryminalistyczne badania biologiczne znaczkw pocztowych na obecno liny nadawcw listw, porwnano te wzory pism maszyn do pisania. Uzyskano kopie dokumentw sporzdzonych przez wojskowych, ktrych wytypowano jako mogcych uczestniczy w akcji rozsyania listw. Poddano te badaniom grafologicznym wzory ich pisma rcznego (podjto decyzj o uzyskanie od tych osb, bez ich wiedzy, pisma rcznego)”.

Raport o dziaaniach onierzy i pracownikw WSI oraz wojskowych jednostek organizacyjnych realizujcych zadania w zakresie wywiadu i kontrwywiadu wojskowego przed wejciem w ycie ustawy z dnia 9 lipca 2003 r. o Wojskowych Subach Informacyjnych w zakresie okrelonym w art. 67. ust. 1 pkt 1 – 10 ustawy z dnia 9 czerwca 2006 r. „Przepisy wprowadzajce ustaw o Subie Kontrwywiadu Wojskowego oraz Subie Wywiadu Wojskowego oraz ustaw o subie funkcjonariuszy Suby Kontrwywiadu Wojskowego oraz Suby Wywiadu Wojskowego” oraz Dokonujc identyfikacji przedsibiorcy na podstawie dokumentw naley sprawdzi oryginalno wpisw, pieczci i podpisw a take sporzdzi dla celw dowodowych kserokopi lub zada kserokopii od okaziciela dokumentw. W sprawach wikszej wagi naley sprawdzi tre wpisu w rejestrze wystawcy dokumentu (osobicie, telefonicznie lub poprzez wywiadowni gospodarcz). Niezbdnym jest sprawdzenie daty wystawienia dokumentu i ocenienie, czy nie zostaa przekroczona granica czasu ustalonego dla aktualnoci dokumentu.

STUDIUM PRZYPADKU. Miliony dla nie istniejcej firmy

Oto ujawniono, e z powodu niekorzystnych umw akceptowanych przez byy zarzd PZU, z firmy wyprowadzono - w latach 1999-2000 - miliony zotych. Tylko na jednej transakcji zakupu ziemi w Bydgoszczy PZU straci dwa miliony zotych.

Wacicielem dziaki by znany w Bydgoszczy handlarz zotem Wodzimierz Bogucki, porednikiem powstaa kilka tygodni przed transakcj spka z odlegego o 100 km Wocawka, ktrej prezesem jest Grayna Boczewska oraz pochodzcy ze lska Wojciech ukaszek. Zaproszony przez ukaszka niejaki Piotr Borkowski z Warszawy przywi faszywe, jak si pniej okazao, umowy, zgodnie z ktrymi nieistniejca firma niejakiego Wadysawa Haszczkiewicza z Drohojowa pod Przemylem zleca Boczewskiej znalezienie dziaki pod planowane centrum likwidacji szkd w Bydgoszczy. W czasie kontroli Urzdu Kontroli Skarbowej okazao si, e umowa i faktura firmy Huszczakiewicza z Drohojowa s faszywe. Firma od pewnego czasu jest wyrejestrowana, a pod jej adresem znajduje si zakad usug budowlanych, ktrego waciciel nie ma nic wsplnego z Haszczakiewiczem.

Techniki opisowe polegaj na ocenie badanego podmiotu poprzez ustalenie i ocen wskanikw mierzalnych i niemierzalnych na podstawie analizy dokumentw. Techniki statystyczne polegaj na ocenie badanego podmiotu na podstawie cech i zachowa podmiotw podobnych. Dobr poszczeglnych wskanikw nastpuje na podstawie bada empirycznych jednostek lub danych sprawozdawczych duej liczby podmiotw, obejmujcych jednostki pozwalajce opisa dane zbiory w sposb zapewniajcy zadawalajcy poziom prawdopodobiestwa. Metody te wymagaj okrelenia najpierw jednostki prby (np.

o innych dziaaniach wykraczajcych poza sprawy obronnoci pastwa i bezpieczestwa Si Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. Warszawa: Przewodniczcy komisji weryfikacyjnej Antoni Macierewicz 2007.

478 KITTEL B.: Ziemi drogo kupi. „Rzeczpospolita” 2001-08-30.

osoba fizyczna, przedsibiorca, firma pastwowa, mae przedsibiorstwo itp.) a nastpnie ustalenia wielkoci prby, tzn. liczby przebadanych jednostek. Wielko prby zaley od przyjtego poziomu ufnoci479 oraz akceptowanego bdu prby480. Dobr jednostek w prbie moe by losowy lub celowy.

Metody obserwacji wykorzystuj trzy fazy postrzegania otaczajcej rzeczywistoci: postrzeganie, zapamitywanie, odtwarzanie481.

Spostrzeganie to proces aktywnego odbioru, analizy i interpretacji danych dostarczanych przez zmysy, w wyniku ktrego w umyle czowieka powstaje obraz rzeczywistoci. Dodajmy – subiektywny obraz rzeczywistoci. Spostrzeenia umoliwiaj identyfikacj (rozpoznanie, odpowied na pytanie, co to jest?) i dyskryminacj (rozrnienie, wyrnienie spord innych, odpowied na pytanie, czy to jest to?).

Identyfikacja jest procesem syntezy, wyrnienia cech wsplnych, uchwycenia podobiestw midzy przedmiotem spostrzeganym a innymi przedmiotami z danej klasy, przyporzdkowania przedmiotu spostrzeganego do okrelonej kategorii, natomiast dyskryminacja jest procesem analizy, dostrzegania rnic, ktre pozwalaj wyczy spostrzegany przedmiot z okrelonej klasy czy kategorii482.

Obserwacja ma sens wwczas, gdy obserwowane fakty s w jakiej formie dokumentowane: w formie notatek, zdj fotograficznych, techniki wideo.

W procentach.

Wielko odchylenia parametrw prby od odpowiednich parametrw badanego zbioru.

Uywany czasem w pimiennictwie polskim termin „postrzeganie”, zdaniem niektrych

psychologw, nie ma adnego uzasadnienia. Zob. TOMASZEWSKI T.: Procesy spostrzegania /in:/

TOMASZEWSKI T.: (red.) Psychologia. Warszawa: PWN 1977, s. 227.

–  –  –

STUDIUM PRZYPADKU. Obserwacja w celu kontroli wykorzystywania samochodu subowego przedstawiciela handlowego483.

„650 - rozpoczcie obserwacji przed miejscem zamieszkania Zenona S. Na ul. Dworcowej, od 650 do 730 - poszukiwanie miejsca postoju samochodu w.w., 945 - do samochodu wsiad mczyzna redniego wzrostu, ysiejcy blondyn w wieku okoo 40 lat, ubrany w bordow koszul i popielate spodnie. Podjecha pod klatk schodow przy ul. Dworcowej i oczekiwa. 950 - do samochodu wsiada niewysoka, elegancko ubrana blondynka po trzydziestce, po czym odjedaj. 954 - parkuj samochd nieopodal, na tej samej ulicy i udaj si do przychodni rejonowej. 1029 - odjazd opisanej pary z tej ulicy. 1034 - 1103 - oboje robi zakupy w hipermarkecie na Jelonkach. 1106 - powrt obojga pod dom przy ul. Dworcowej. Zwaywszy e w samochodzie nie byo osoby o podanym przez zleceniodawc rysopisie oraz na due prawdopodobiestwo zdekonspirowania tak prowadzonej obserwacji, o godz. 1120 przerwano kontrol samochodu”.

Eksperyment jest odmian obserwacji, polegajc na badaniu zjawisk wywoanych przez badajcego w kontrolowanych przez siebie warunkach. Ze wzgldu na sposb przeprowadzenia eksperymentu

mona wyrni dwa jego rodzaje:

• eksperyment laboratoryjny, polegajcy na tworzeniu sztucznej sytuacji w celu badania zachowa obserwowanego obiektu.

Badajcy moe zmienia czynniki majce wpyw na zachowanie obiektu i ocenia, czy i w jaki sposb wpywaj one na obiekt,

• eksperyment naturalny, polegajcy na badaniu zwizkw przyczyn i skutkw w naturalnych warunkach (np. zmiany poziomu sprzeday w wyniku reklamy towaru lub zmiany ceny).

Metody wywiadu polegaj na prowadzeniu rozmowy, w ktrej uczestnicz co najmniej dwie osoby: wywiadowca i respondent. Nie jest to po prostu konwersacja, lecz taka rozmowa, w ktrej toku prowadzcy rozmow chce uzyska od respondenta dane okrelone celem bada.

Wywiad jest wic pewnym procesem, w ktrym badajcy stara si oddziaywa na badanego stawianymi pytaniami i skoni go do udzielenia odpowiedzi na temat bdcy celem badania.

RASZKOWSKA G.: Sprawdza czy ufa. "Rzeczpospolita" 2000-08-30.

Forma wywiadu nie jest spraw przypadku ani swobodnej decyzji prowadzcego rozmow, lecz musi wynika z celu bada, rodzaju rozmwcy, okolicznoci rozmowy itp. Poprawne przeprowadzenie

wywiadu zaley od wielu rnych czynnikw:

a) przygotowania rozmowy, odpowiedniego umotywowania celu rozmowy, zachowywanie si w sposb nie budzcy podejrzliwoci,

b) miejsca, by nie byo krpujce dla respondenta ani nie wywoywao podejrze, e moe by respondent podsuchiwany lub obserwowany,

c) umiejtnoci nawizywania i prowadzenia rozmowy oraz stawiania pyta; unikanie pyta „czy” (lakoniczne odpowiedzi), powstrzymanie si od sugestywnych, a niezamierzonych gestw, intonacji, grymasw, ironii, poucze, krytyki itp., unikanie przejawiania wasnych opinii innych ni respondenta, unikanie krytyki pogldw prezentowanych przez rozmwc,

d) rejestracji i dokumentacji treci wywiadu.

Nawet jeeli moemy notowa tre rozmowy, musimy pamita o skoncentrowaniu si na istotnych danych i zanotowaniu ich w sposb umoliwiajcy dokadne odczytanie. Ale nawet w trakcie wywiadu jawnego notowanie rozprasza rozmwc i utrudnia osignicie celu rozmowy. Przydatne s dziennikarskie niewielkie magnetofony (dyktafony) umoliwiajce rejestrowanie rozmowy w sposb ukryty lub nie krpujcy dla rozmwcy. Dostpne s nowoczesne urzdzenia podsuchowe umoliwiajce rejestracj rozmowy na odlego – pamita jednak naley, e posugiwanie si nimi wymaga zgody respondenta, wprawy i dowiadczenia.

Metoda panelu (badanie zogniskowane - focus group research) jest odmian wywiadu polegajc na powoaniu zespou kilku osb, ktre pod kierunkiem przeszkolonego specjalisty dyskutuj o przedstawionym im projekcie, usudze, organizacji, produkcji itp. Podczas spotkania zespou przeprowadza si dwie lub wicej rozmw, ktrych celem jest uzyskanie informacji o zjawiskach rynkowych w jakim okresie.

Metoda sytuacji symulowanej (zakup pozorowany, zakup kontrolny) jest badaniem z przewag wywiadu ale z uwzgldnieniem technik obserwacji i innych.

STUDIUM PRZYPADKU. Tajemniczy klient484.

„Badania Tajemniczy klient staj si coraz bardziej popularne w Polsce.

Interesuj si nimi firmy niemal wszystkich bran, w tym i finansowej, dla ktrych sprzeda jest jednym z podstawowych elementw dziaalnoci. Poniewa oferowane na naszym rynku produkty s ju na bardzo zblionym poziomie, firmy szukaj moliwoci konkurowania jakoci obsugi. W sprawdzeniu, jak wyglda ona w praktyce, pomagaj wanie tego typu badania. Przy czym nie zawsze s one prowadzone wycznie w sieci sprzeday firmy, ktra je zamwia. Bywa, e tajemniczy klient odwiedza rwnie konkurencj. W ten sposb firma dowiaduje si, jakie rozwizania stosuje konkurencja i ktre z nich moe zastosowa rwnie u siebie.

Wedug umwionego scenariusza zakadaj konta, bior kredyty, kupuj polisy lub pytaj o wyliczenie skadki. (...) Bywa, e w ich rol wcielaj si kobiety z kilkuletnim dzieckiem, ktre moe niele marudzi, gdy mama pyta o trudne finansowe szczegy. Za jedn wizyt takiego klienta, sprawdzajcego standardy obsugi, instytucja finansowa paci firmie badawczej okoo 100 z.

Na pocztku roku na takie badania skusi si Bank BPH. – Pierwsze wyniki nie byy zadowalajce – przyznaje Jacek Balcer, rzecznik prasowy banku. Na sto moliwych punktw, placwki BPH zebray 65. Po analizie wynikw i dodatkowych szkoleniach lipcowe badanie przynioso popraw. rednia ocena placwki banku skoczya do 80 punktw.

Ergo Hestia zacza w listopadzie 2002 roku – Badania prowadzimy na dwa sposoby – opisuje Magorzata Makulska, wiceprezes Ergo Hestii. – W jednym tajemniczy klienci dokonuj tzw. zakupu pozorowanego, czyli prosz o rozwizanie swojego problemu ubezpieczeniowego i nie kupuj polisy. Inna grupa kupuje ubezpieczenie, by sprawdzi pniej jako likwidacji szkody. Firma bada zarwno agentw wasnych, jak i konkurencji. Sprawdzane s te infolinie.

Weteranem na tym rynku wydaje si Lukas Bank, ktry z usug tajemniczych klientw korzysta ju od czterech lat. – Takie badania prowadzimy w sposb cigy, po kilkanacie w roku – wyjania Anna Woniak, rzeczniczka Lukas Banku. Lukas rwnie bada konkurencj. (...) Z bada przeprowadzanych przy pomocy tajemniczego klienta korzystaj rwnie nadzory finansowe. Brytyjski zbada wanie, czy firmy udzielajce kredytw hipotecznych dostarczaj klientom wymaganych dokumentw. Chodzi o informacje o kosztach, podstawowych cechach i ryzyku zwizanym z danym kredytem hipotecznym, ktre wedug wymogw brytyjskiego nadzoru finansowego (Financial Services Authority), musz by dostarczone klientowi ju w chwili, gdy otrzymuje on propozycj zacignicia kredytu. Wyniki bada okazay si mao zadowalajce. W ponad poowie wizyt tajemniczych klientw brytyjskie firmy miay kopoty z przekazaniem wymaganych informacji (nie dostarczay ich wcale, lub tylko cz, albo te robiono to po czasie)”.

BIAY A.: Tajemniczy klient zakada konto. „Rzeczpospolita” 2005-09-05.

Metoda bada ankietowych umoliwia gromadzenie informacji poprzez komunikowanie si ankietera z respondentem za porednictwem przekazu pisemnego. Podstawowym narzdziem pomiaru jest

odpowiednio skonstruowany kwestionariusz. Naley pamita, e ankieta musi by:

• rzetelna, czyli wewntrznie zgodna, pozwalajca uzyska stae wyniki bez wzgldu na czas badania.

• trafna, czyli pozwalajca udowodni hipotez.

• obiektywna, czyli pozwalajca uzyska wyniki niezalene od badacza.

Metody operacyjno-rozpoznawcze jest to zesp przedsiwzi jawnych, poufnych i tajnych, podejmowanych w celu uzyskania, gromadzenia, sprawdzania, analizowania i przetwarzania informacji realizowanych w zakresie ustawowych zada ABW485, AW486, CBA487, SWW i SKW488, W489, Policji”490. Uprawnienia do stosowania metod operacyjno-rozpoznawczych posiadaj take Stra Graniczna491, Biuro Ochrony Rzdu492 a take Suba Celna493 i wywiad skarbowy494.

Podkreli naley, e posugiwa si metodami operacyjnorozpoznawczymi legalnie, to znaczy na podstawie przepisw prawa, mog jedynie suby pastwowe, ktrym imiennie ustawodawca nada stosowne upowanienie i okreli jego zakres. Nie mog posugiwa si Agencja Bezpieczestwa Wewntrznego, zob. Ustawa z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczestwa Wewntrznego oraz Agencji Wywiadu (Dz. U. nr 74, poz. 676 ze zm).

Agencja Wywiadu, zob. Ibidem.

Centralne Biuro Antykorupcyjne. Zob. Ustawa z dnia 9 czerwca 2006 r. o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym (Dz. U. nr 104, poz. 708).

Do 2006 roku Wojskowe Suby Informacyjne, zob. Ustawa z dnia 9 lipca 2003 r.

o Wojskowych Subach Informacyjnych (Dz. U. nr 139, poz. 1326 ze zm). W 2006 roku zlikwidowano WSI i utworzeno: Sub Wywiadu Wojskowego i Sub Kontrwywiadu Wojskowego. Zob. Ustawa z dnia 9 czerwca 2006 r. o Subie Kontrwywiadu Wojskowego oraz Subie Wywiadu Wojskowego (Dz. U. nr 104, poz. 709).

andarmeria Wojskowa, zob. Ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r. o andarmerii Wojskowej i wojskowych organach porzdkowych (Dz. U. nr 123, poz. 1353 ze zm).

Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji... op. cit.

Ustawa z dnia 12 padziernika 1990 r. o Stray Granicznej (Dz. U. nr 78, poz. 462 ze zm.) Ustawa z dnia 16 marca 2001 r. o Biurze Ochrony Rzdu (j.t. Dz. U. z 2004 r. nr 163, poz.

1712).

Ustawa z dnia 24 lipca 1999 r. o Subie Celnej (j.t. Dz. U. z 2004 r. nr 156, poz. 1641 ze zm.).

HOC S.: (pol.) Organizacja polskich sub specjalnych. „Wojskowy Przegld Prawniczy” 2002, nr 3, s. 41.

takimi metodami suby i osoby fizyczne, ktrym ustawodawca nie nada takich uprawnie495.

STUDIUM PRZYPADKU. Posanka Sawicka wpada w sida Romea z CBA?

Posank Beat Sawick wcign w puapk mody, przystojny agent Centralnego Biura Antykorupcyjnego. Sama mwia wczoraj, e bya nim zauroczona. (...) Funkcjonariusz CBA uywa faszywej tosamoci. Przedstawia si jako Tomasz Piotrowski. Pojawi si na kursie z prawa handlowego (...). Udawa menedera duej austriackiej korporacji zainteresowanej wejciem na polski rynek nieruchomoci. (...) Okoo 30 lat, przystojny, wietnie i drogo ubrany. (...) Przyciga wzrok kobiet obecnych w restauracji.

Sawicka po wybuchu skandalu nie chciaa oficjalnie wypowiada si na temat akcji CBA, ale przyznaa nam potem w rozmowie telefonicznej, e Piotrowskiego poznaa w styczniu tego roku na kursie szkolcym czonkw rad nadzorczych Skarbu Pastwa (...).

Jeden z przedsibiorcw wspomina: „Tomasz Piotrowski nie by zainteresowany wykadami. Egzamin poszed mu zreszt fatalnie. Od pocztku by za to zainteresowany posankami”. T obserwacj potwierdza inny nasz rozmwca: „Sprawia wraenie macho, taki trzydziestolatek, ciemna karnacja z duszymi wyelowanymi wosami. Modnie ubrany w obcise ciuchy. Obnosi si bogactwem, widziaem u niego zoty acuch oraz tak sam zot bransoletk. Mwi, e jedzi jakim najnowszym modelem mercedesa i e pracuje dla firmy zagranicznej”. Jedna z uczestniczek zaj potwierdza zainteresowanie Piotrowskiego Beat Sawick: „Bylimy na obiedzie.

Pojawi si alkohol. Namawia j do picia, zostali sami, gdy reszta postanowia skoczy wieczr”.

(...) Samo CBA zdecydowanie wczoraj zaprzeczyo, aby ich agent nawiza intymne stosunki z Sawick.

Przykadem moe by stosowanie fotoradarw do kontrolowania prdkoci samochodw przez Stra Miejsk. W marcu 2007 r. Trybuna Konstytucyjny uzna (sygn. U 1/07), e rozporzdzenie MSWiA pozwalajce stranikom uywa fotoradarw zostao wydane z przekroczeniem delegacji okrelonej w prawie o ruchu drogowym. Art. 170 § 1 pkt 1 kodeksu postpowania karnego przewiduje, e sd nie moe uwzgldni dowodu, gdy jest on niedopuszczalny. Art. 51 ust. 4 konstytucji daje take kademu prawo do dania usunicia informacji o nim zebranych w sposb sprzeczny z ustaw. Tak wic zdjcie z fotoradaru wykonane przez Stra Miejsk zostao

pozyskane nielegalnie i nie moe by dowodem w postpowaniu sdowym. Zob. KOSIARSKI M.:

Do ukarania suy tylko legalnie zdobyty dowd. „Rzeczpospolita” http://www.rp.pl odczyt z dnia 2007-10-30.

496 NISZTOR P. GRUCA R. ZIELISKI R. BUTKIEWICZ T.: Posanka Sawicka wpada w sida Romea z CBA? „Dziennik.pl” 2007-10-18. www.dziennik.pl Informacje uzyskane w drodze czynnoci operacyjno-rozpoznawczych s przeznaczone dla wewntrznego uytku policji lub danej suby i nie s ujawniane publicznie ani te nie mog by wykorzystywane przeciwko obywatelowi bez procesowego potwierdzenia prawdziwoci dowodu497.

Rys. 15. Pokj konferencyjny z urzdzeniami podsuchowymi.

rdo: PIEKAKIEWICZ J.: Dzieje szpiegostwa. Warszawa: Czytelnik, 1999, s. 555.

Opis rysunku:

A przykad moliwoci ukrycia urzdze podsuchowych w pokoju konferencyjnym.

B sprawny dugopis z wbudowanym nadajnikiem.

C mikrofon w podstawie lampy stojcej poaczony przez obwd elektryczny z urzdzeniem nasuchowym (1).

D metoda podsuchowa z wykorzystaniem promieni laserowych (1) Szyba okienna suy jako modulator: lekka wibracja szyby jest akustycznie dostrojona do rozmowy prowadzcej w pomieszczeniu, dlatego dziaa jak membrana mikrofonu. Dziki temu mona odbiera rozmow za pomoc specjalnego urzdzenia (2).

Sposb przesyania informacji ma podstawowe znaczenie dla realizacji celw prowadzonego badania. Od czasw najdawniejszych do

Por. WIDACKI J.: (red.) Kryminalistyka... op. cit. s. 116.

koca dwudziestego wieku systemy komunikacji opieray si na komunikacji bezporedniej. Natomiast wiek dwudziesty pierwszy rozpoczyna si ekspansj transmisji sygnaw cyfrowych, ktrymi s pojedyncze impulsy elektryczne reprezentujce bity zgrupowane dla formowania znakw. Na razie dane zostaj przeksztacone w form cyfrow, a nastpnie zostaj one przesane do miejsca przeznaczenia za pomoc sygnaw analogowych, moliwych do przesyania na dalsze odlegoci498. Aby taka transmisja moga mie miejsce, konieczne s modemy.

W 2004 roku po raz pierwszy wykorzystano w praktyce przy przekazie informacji zjawisko spltanych fotonw499, ktre Einstein nazwa „upiornym dziaaniem na odlego”. Zjawisko to polega na tym, e w parach spltanych obiektw (fotonw, atomw lub ich zbiorw) zmiana stanu jednego z nich powoduje jednoczesn zmian stanu drugiego, przy czym odlego nie ma znaczenia. Jeeli fotony bd zawiera kluczowe informacje, to kada prba odczytania jej z jednego fotonu natychmiast ujawni si na drugim fotonie od pary.

Oznacza to moliwo transmisji danych w czasie rzeczywistym.

Informacja jest zawsze przekazywana za porednictwem jakiego zjawiska w postaci dostosowanej do nonika informacji. Informacj mona przekaza wraz z nonikiem tej informacji (list) lub transformujc kod informacji (np. wypowiedziane zdanie w zbir impulsw analogowych (cigych) a nawet prostoktnych (cyfrowych), gdzie kadej wartoci poziomu analogowego przypisana jest warto cyfrowa 0 lub 1.

SHIM J.K. SIEGEL J.G. CHI R.. Technologia informacyjna. Warszawa: Dom Wydawniczy ABC, 1999, s. 109.

Przekaz informacji odby si pomidzy ratuszem Wiednia oraz bankiem Creditanstalt Austria i dotyczy przelewu 3 tys. euro. Spltane fotony wyemitowane przez laser zawieray jednorazowy, losowo zakodowany klucz. Zob. KOCIELNIAK P.: Spltane-zaszyfrowane. „Rzeczpospolita”, 2004-04-27.

STUDIUM PRZYPADKU. Przesyanie informacji z wykorzystaniem zjawiska spltanych fotonw500.

„Wiedeski ratusz i bank Creditanstalt Austria dzieli zaledwie 500 metrw. Ale to wanie midzy tymi dwiema instytucjami dokonano najlepiej zabezpieczonego przelewu pienidzy na wiecie.

Z konta na konto powdrowao 3 tys. euro.(...) Po raz pierwszy na wiecie wykorzystano (...) do zabezpieczenia przelewu zjawisko tzw. spltania fotonw.

Dziki temu efektowi caa operacja bya stuprocentowo bezpieczna.

System szyfrujcy i zabezpieczajcy informacje o operacji bankowej opracowa Anton Zeilinger z Uniwersytetu Wiedeskiego oraz firma Seibersdorf Research.

Wykorzystali oni fakt istnienia spltanych par fotonw, ktre stanowiy rodzaj klucza dla szyfrowania przesyanej informacji.(...) Zgodnie z teori Alberta Einsteina nic w przyrodzie nie moe porusza si z prdkoci wiksz ni prdko wiata. Nie moe si te szybciej porusza informacja. Tymczasem pary spltanych obiektw jakby porozumiewaj si ze sob na odlego, nic sobie przy tym nie robic z naoonego ograniczenia prdkoci.(...) Zmiana stanu (spinu) jednego z nich powoduje jednoczesn zmian drugiego. Dzieje si to natychmiast, przy czym odlego midzy nimi nie ma najmniejszego znaczenia.(...) Wanie to zjawisko wykorzystano w Wiedniu. Fotony produkowa laser, byy dzielone na pary przez specjalny kryszta, a nastpnie jeden wysyano wiatowodem z banku do ratusza. Drugi pozostawa jako zabezpieczenie. Analizujc stan (spin) fotonw (przyjmijmy, e byo to 1 albo 0), obie strony dysponoway kluczem do zaszyfrowania transakcji. Gdyby kto po drodze chcia przechwyci klucz, jedna ze stron natychmiast by si o tym dowiedziaa.

Sam klucz jest za cakowicie losowy – zatem nie do podrobienia. Caa operacja jest zabezpieczona, pod warunkiem, e kadorazowo uywa si nowego fotonowego klucza. Jedyne, co mog zrobi wamywacze, to prbowa zakci transmisj fotonw.” Pamita jednak naley, e zawsze przy przekazywaniu informacji wystpuje niebezpieczestwo znieksztacenia jej treci. Stopie bezpieczestwa okrela prawdopodobiestwo wystpienia bdu liczonego jako stosunek liczby bdnych znakw do oglnej liczby znakw przetworzonych (przesanych). Najmniej bezpiecznym pod wzgldem znieksztacenia komunikatu jest czowiek (prawdopodobiestwo od 1·10-2 do 1·10-3), nastpnie przekaz telefoniczny (3·10-4), przekaz teleksowy (1·10-4), przekaz dalekopisowy (1·10-6), transmisja danych (od 1·10-6 do 1·10-8), jednostka centralna komputera (od 1·10-8

Ibidem.

172 do 1·10-10)501. Ponoszc dodatkowe nakady mona zwikszy poziom bezpieczestwa, przy czym nigdy nie ma absolutnej pewnoci dokonania przekazu informacji bez znieksztacenia.

Rewolucyjne zmiany prdkoci przesyania informacji wi si z rozwojem telefonii, a waciwie telefonii komrkowej. Znane s trzy

standardy:

• pierwszej generacji (I G), analogowy; niekompatybilnych systemw analogowych jest kilkanacie,

• drugiej generacji (GSM)502, cyfrowy, w ktrym sygna przetwarzany jest przy uyciu technologii cyfrowej. Niekompatybilnych systemw cyfrowych jest kilka,

• trzeciej generacji Uniwersalny System cznoci Ruchomej (UMTS)503; jest jeden globalny system Midzynarodowej Unii Telekomunikacyjnej (ITU), Europejskiego Instytutu Standardw Telekomunikacyjnych (ETSI) i Europejskiego Komitetu Radiokomunikacji (ERC). Oznacza to poczenie wszystkich naziemnych i satelitarnych komponentw w jeden spjny system umoliwiajcy przekaz multimedialny, tzn. jednoczesn transmisj gosu, danych i obrazu z du prdkoci w czasie rzeczywistym.

Rejestracja danych uzyskanych podczas analizy dokumentacji, obserwacji, wywiadw, ankietowania i stosowania metod operacyjnorozpoznawczych wymaga znajomoci i umiejtnoci posugiwania si wyrafinowanymi technikami zapisu i odczytu. Decydujc si na utrwalanie wizerunku i dwiku osb naley take pamita o przepisach chronicych dobra osobiste czowieka.

System informacyjny ma do spenienia trzy podstawowe zadania:

• zapewni sprawne przesyanie informacji,

• przechowa informacje,

• przetwarza informacje dla celw zarzdzania.

KISIELNICKI J.: Metody informatyczne. Warszawa: PWE, 1981, s. 237.

Ang. Global System for Mobile communications (GSM).

Ang. Universal Mobile Telecommunications System (UMTS).

STUDIUM PRZYPADKU. Zapis magnetyczny z karty patniczej504.

„Sprawcy wpadli przy jednym z bankomatw na wrocawskim Starym Miecie.

Dwaj modzi mczyni mieli przy sobie 11 kawakw tworzywa (tzw. biay plastik) o wymiarach karty patniczej zaopatrzonych w pasek magnetyczny oraz wanie wybran gotwk. Trzeciego zatrzymano wkrtce.

Przestpcy skonstruowali urzdzenie, ktre odczytywao zapis magnetyczny z karty. Dodatkowo - dziki miniaturowej kamerze umieszczonej nad klawiatur bankomatu w obudowie imitujcej belk reklamow - poznawali PIN waciciela karty. (...) Urzdzenie do kopiowania zapisu z karty magnetycznej nakadane byo na wpust, przez ktry wkada si kart do bankomatu. Klienci nie zwracali uwagi na niewinnie wygldajcy dodatek przy bankomacie. Odczytany zapis przesyany by drog radiow do auta przestpcw, ktre stao w pobliu. Jednoczenie kamera rejestrowaa, jaki numer PIN wystukiwa klient na klawiaturze. Po godzinie - dwch urzdzenie znikao z bankomatu, tak e osoby wymieniajce kasety z pienidzmi niczego nie zauwaay. Majc kopie zapisu, za pomoc specjalnego oprogramowania i sprztu przestpcy „nagrywali” paski na plastikowe biae paski”.

Sprawno tak pomylanego podsystemu jest funkcj wielu zmiennych, a zwaszcza505 penoci, szybkoci i wiarygodnoci materiau informacyjnego.

Informacje musz przede wszystkim zosta uporzdkowane, a nastpnie informacje bezspornie pewne (potwierdzone z co najmniej dwch rde) - wyodrbnione. Informacje pewne a take niedostateczne lub niepewne, uzupenione o spekulacje i przypuszczenia umoliwiaj stworzenie wersji okrelajcych najbardziej prawdopodobny wynik.

Amerykaska Agencja Bezpieczestwa Narodowego (NSA) przechwytuje i analizuje dane cznoci radiowej, telefonicznej, modemowej oraz emisji wszelkiego rodzaju urzdze radiolokacyjnych i systemw naprowadzania pociskw rakietowych. NSA koordynuje wszelkie dziaania Stanw Zjednoczonych w zakresie kryptoanalizy

GOWACKA E: RYBAK M.: Transmisja z bankomatu. „Rzeczpospolita”, 2001-08-30.

Ibidem.

506 National Security Agency (NSA) – powoana w 1952 r. gboko utajniona najwaniejsza agencja pastwowa Stanw Zjednoczonych z siedzib w Fort Meade w stanie Maryland.

507 Kryptoanaliza - proces przekadu tekstu zaszyfrowanego lub zakodowanego w tekst otwarty bez uprzedniej znajomoci waciwego klucza, w celu zamania bezpieczestwa cznoci drugiej strony i ochrony wasnego.

i krypto-bezpieczestwa508. Ocenia si, e w Fort Meade zatrudnionych jest 20 tys. osb (najwiksze skupisko matematykw inynierw i programistw na wiecie509) a na caym wiecie – 100 tys. pracownikw.

NSA jest w stanie prowadzi nasuch lokalnych i zamiejscowych rozmw telefonicznych, przechwytywa depesze midzy stolic i placwkami dyplomatycznymi, monitorowa wzmianki pojawiajce si w cznoci innych krajw o danym pastwie lub sprawach mogcych mie z nim zwizek. Na podstawie zgromadzonych danych i informacji agencja moe sporzdza raporty we wszystkich dziedzinach, take za lata wczeniejsze oraz opracowywa portrety psychologiczne przywdcw danego pastwa i innych osobistoci510.

Stacje podsuchowe NSA s rozmieszczone w rnych rejonach wiata od Menewith Hill w angielskim Harrogate i Edzell w Szkocji po Pine Gap w pobliu Alice Sprint w rodkowej Australii511. Na terenie brytyjskiej miejscowoci Menwith Hill funkcjonuje stacja nasuchowa „F83”, ktra jest w stanie przejmowa jednoczenie okoo 300000 pocze i przekazywa je dalej do USA512.

W latach siedemdziesitych XX w. powsta supertajny, kontrolowany przez NSA globalny szpiegowski system informacyjny Echelon.

Pierwotnie suy on do walki z ZSRR i z terrorystami. W 1999 roku szkocki specjalista do spraw bezpieczestwa, Duncan Campbell opublikowa na zlecenie Parlamentu Europejskiego raport, z ktrego jednoznacznie wynika, e Echelon sta si globalnym systemem wywiadu gospodarczego dziaajcym w interesie USA i wykorzystywanym do rywalizacji gospodarczej z Europ513. Wrd potoku danych wyspecjalizowane skanery szukaj sw-kluczy, na przykad „zamach”, „narkotyki”, „bomba” itp. Temu systemowi wywiadu gospodarczego przypisuje si porak Airbusa w Arabii Saudyskiej (przetarg wart sze milionw dolarw wygray amerykaskie firmy Boenigi McDonnel Douglas), utrat 100 mln marek niemieckich w wyniku Kryptobezpieczestwo – metody i rodki ochrony szyfrw, kodw, materiau i sprztu do szyfrowania i dekryptau oraz procedur operacyjnych.

BAMFORD J.: The Puzzle Palace. A Report on America,s Most Secret Agency, s. 56-124.

POLMAR N. ALLEN T. B.: Ksiga... op. cit. s. 9.

SZYNDZIELORZ K.: Wielkie ucho Ameryki. „Przegld Tygodniowy” 1989, nr 11, s. 15.

PAJK A.: Oczy i uszy Wielkiego Brata. „Enter” 2001, nr 12, s. 26.

WOJCIECHOWSKI T.: Testament Orwella. ”Wprost”, 2000-04-30.

przejcia przez pewn amerykask firm danych patentowych niemieckiego przedsibiorstwa Enercon, zajmujcego si produkcj generatorw energii elektrycznej napdzanych si wiatru, europejski koncern Volkswagen zosta wyparty przez amerykaski firm GM i wiele innych.

Rys. 16. Globalny system wywiadowczy.

rdo: KORZENIOWSKI L.: Firma w warunkach ryzyka gospodarczego. Krakw: KTE, 2001, s. 159.

Globalny System Pozycjonowania (GPS)515 jest systemem nawigacji satelitarnej, skadajcym sie z 24 satelitw Ministerstwa Obrony Stanw Zjednoczonych, rozmieszczonych w szeciu planach orbitalnych516. Pierwotnie opracowany dla potrzeb nawigacji amerykaskich odzi podwodnych, system GPS ma wiatowy zasig sygnau satelitw i globaln jednorodno uzyskiwanych wynikw. Dostarcza uytkownikom dokadnych informacji o czasie, pooeniou i prdkoci. Jednake wacicielem systemu pozostaje Departament Obrony USA, co oznacza, e uytkownicy cywilni maj dostp jedynie do zanionej dokadnoci pomiaru.

514 PAJK A.: Oczy... op. cit. s. 26.

Ang. Global Positioning System (GPS) KIETYKA L.: Komunikacja... op. cit. s. 219.

Prawdopodobnie w 2010 roku – jeeli plany zostan urzeczywistnione – za cen 3 mld euro w peni ujawni swoje moliwoci Galileo, europejski system nawigacji satelitarnej, zaprojektowany do cywilnego zastosowania. Pierwszy satelita Giove A zostra wystrzelony na orbit okooziemsk 28 grudnia 2005 roku517. Galileo ma obejmowa ca kul ziemsk. Bdzie wykorzystywa 30 satelitw krcych wok Ziemi po trzech orbitach na wysokoci 23 tys. km. System umoliwi okrelanie pozycji geograficznej i wysoko nad poziom morza z dokadnoci do jednego metra.

Kady z satelitw wyposaony bdzie w bardzo dokadny zegar atomowy, mierzcy czas z dokadnoci 1 sekundy na 10 mln lat.

Okrelanie dokadnej pozycji odbywa si bdzie na podstawie czasu, jaki potrzebuj fale radiowe na dotarcie od satelity do odbiornika.

Odbiornik satelitarny otrzyma sygna z kilku satelitw jednoczenie (najczciej 4). Na podstawie czasu, jaki fale radiowe bd potrzeboway na dotarcie od satelitw do odbiornika, okrelana bdzie odlego od satelitw. W pamici odbiornika zapisane bedzie pooenie kadego z satelitw w czasie. Na tej podstawie procesor odbiornika okreli pozycj geograficzn i wysoko nad poziom morza.

Gdy w 1949 roku ukazaa si powie Georgea Orwella „Rok 1984”, mao kto przypuszcza, e nakrelona przez niego wizja przyszoci, w ktrej Wielki Brat dzie i noc ledzi kady krok swoich poddanych, tak szybko stanie si rzeczywistoci.

3.5. Metody ochrony informacji.

W dziaalnoci kontrwywiadu wystpuje wiele oglnych zasad wywodzcych si ze sprawdzonych rozwiza organizacyjnych i metod dziaania stosowanych przez suby wywiadowcze. Wikszo tradycyjnych przedsiwzi z zakresu bezpieczestwa informacyjnego obejmuje defensywne rodki ochronne, ktre s „lustrzanym odbiciem” wywiadowczych rodkw i metod. Aby nie dopuci do wykorzystania przez wywiad osobowych rde informacji, du wag przywizuje si

URBASKI K.: Co do metra i sekundy. „Rzeczpospolita”, 2005-12-27.

do ochrony i obserwacji osb, fizycznego zabezpieczenia dokumentw, weryfikacji pracownikw, kontroli ich podry i kontaktw z obywatelami innych krajw, ograniczenia dostpu do okrelonych pomieszcze, nadawania klauzul tajnoci poszczeglnym dokumentom, kontroli sposobu przechowywania i przekazywania dokumentacji niejawnej wedug oglnej zasady polegajcej na udostpnianiu informacji w takim zakresie, w ktrym jest ona potrzebna do subowego wykorzystania.

Niezalenie od tego, w ograniczonym zakresie, mog by podejmowane dziaania mylce majce na celu sprowokowanie okrelonych przedsiwzi przez konkurenta. Powodzenie takich dziaa jest moliwe tylko w przypadku starannie przygotowanych, dugofalowych przedsiwzi. S one czasami stosowane przez wywiad wspierany przez aparat propagandowy pastwa. Powodzenie takich przedsiwzi moe wydatnie przyczynia si do poprawy ochrony wasnych informacji518.

Lekcewaenie przez kadr zarzdzajc identyfikacji zagroe i podejmowanie decyzji dla ich zapobiegania jest powszechne519. Jest to jedna z przyczyn wzrostu przestpczoci gospodarczej, przy czym niektrzy podaj, e tylko jedno na 1000 przestpstw gospodarczych jest ujawniane520.

Wyniki globalnego raportu Ernst&Young dotyczcego bezpieczestwa informacyjnego521 wskazuj na alarmujce rozbienoci midzy deklarowan przez firmy i organizacje znajomoci tematu, a ich faktyczn odpornoci na zagroenia zewntrzne i wewntrzne. Wyniki bada wskazuj, e cho wiadomo potrzeby zapewnienia bezpieczestwa informacyjnego wzrasta na caym wiecie, kroki podejmowane przez firmy w celu zapewnienia tego bezpieczestwa s niejednolite

oraz czsto niewystarczajce. Badania m. in. wykazay, e:

• Ponad 75% organizacji dowiadczyo niespodziewanego ograniczenia dostpnoci swoich krytycznych systemw.

• Tylko 53% organizacji posiada plany kontynuacji dziaania.

HERMAN M.: Potga wywiadu. Warszawa: 2002, s.174-177.

Do najgoniejszych takich przykadw mona zaliczy bankructwo amerykaskiej firmy Enron, ktra pocigna za sob upadek najwikszej wiatowej firmy audytorskiej, Andersen.

Odpowiedzialnym za to okaza si Dawid Duncan, jeden z najwaniejszych menederw odpowiedzialnych za badanie ksig handlowych Enronu.

KOZDROWSKI S.: Wybrane zagadnienia kryminologii. Supsk: AGOPOL, 2000, s. 54.

Bezpieczestwo informacyjne. "Biznes Trendy" Magazyn INFOR czerwiec 2002, s. 15.

• Poniej 50% organizacji szkoli swoich pracownikw w zakresie bezpieczestwa informacyjnego.

• Tylko 41% organizacji obawia si atakw od wewntrz na swoje systemy (mimo powszechnie dostpnych informacji o przewadze zagroe wewntrznych nad zewntrznymi).

• Przedstawiciele tylko 40% organizacji wyrazili przekonanie co do moliwoci wykrycia ataku na swoje systemy informatyczne.

• 40% organizacji nie bada przypadkw naruszenia swojego bezpieczestwa.



Pages:     | 1 |   ...   | 5 | 6 || 8 | 9 |   ...   | 12 |

Похожие работы:

«ПРАКТИЧЕСКОЕ ЗАНЯТИЕ № Тема: Тестовый контроль исходного уровня знаний. Организация рабочего места. Общее время занятия: 4 часа. Мотивационная характеристика темы. Профилактика стоматологических заболеваний одна из важнейших задач здравоохранения в связи с высокой распространенностью болезней органов полости рта у населения страны. Базовые знания, полученные на теоретических смежных кафедрах, необходимы студентам для полноценного понимания и усвоения материала курса профилактики...»

«Аннотация В данном дипломном проекте согласно заданию была осуществлена разработка корпоративной сети предприятия с централизованным управлением. Для удобства и обеспечения безопасности хранения информации было использовано дополнительное оборудование, выполняющее функции резервного копирования и редупликации данных. Используя данную компьютерную сеть, пользователь имеет возможность полноценно работать со всеми информационными системами предприятия, такими как: электронная почта, система...»

«Аннотация В данном дипломном проекте была разработана релейная защита и автоматика подстанции «Шу». Составлена схема замещения сети, выбрано силовое оборудование, а также оборудование релейной защиты. Выполнены графические схемы, подтверждающие основные направления дипломного проекта. Также рассмотрены вопросы экономики и безопасности жизнедеятельности. Annotation This diploma thesis is devoted to research of relay protection and automation of «Shu» substation. There are equivalent circuits...»

«Научно-исследовательский институт пожарной безопасности и проблем чрезвычайных ситуаций Министерства по чрезвычайным ситуациям Республики Беларусь ИНФОРМАЦИОННЫЙ МАТЕРИАЛ СЕТИ ИНТЕРНЕТ ПО ВОПРОСАМ ПРЕДУПРЕЖДЕНИЯ И ЛИКВИДАЦИИ ЧРЕЗВЫЧАЙНЫХ СИТУАЦИЙ 09.10.2015 ВСТРЕЧИ И ВЫСТУПЛЕНИЯ ГЛАВЫ ГОСУДАРСТВА Совещание о текущей социально-экономической и политической ситуации в стране Выборы в Беларуси должны пройти предельно демократично, мирно, на высоком организационном уровне. Об этом Президент...»

««СОГЛАСОВАНО» «УТВЕРЖДАЮ» Заместитель главы Заведующая МДОУ «Детский сад администрации № 22 «Пташка» Литвиненко Е.Ю. Боровский район» Маиор полиции В.А. Шипилов А&.(о 01.06, ЯШС/7Л ПАСПОРТ дорожной безопасности образовательного учреждения Муниципального дошкольного образовательного учреждения «Детский сад № 22 «Пташка» Общие сведения Муниципального дошкольного образовательного учреждения «Детский сад № 22 «Пташка» (Наименование ОУ) Тип ОУ Муниципальное Юридический адрес ОУ: 249018, Калужская...»

«национальный институт ВЫСШАЯ ШКОЛА УПРАВЛЕНИЯ УПРАВЛЕНИЕ ПРОЕКТАМИ учебно–практический курс участникам слетов кадрового резерва молодежи ОАО «РЖД» Москва 2008 г. Управление проектами  Управление проектами «ОБЪЕДИНЯЯ ДВИЖЕНИЕМ ПРОСТРАНСТВА И ЛЮДЕЙ» Цель и планируемые результаты Стратегии развития железнодорожного транспорта в Российской Федерации до 2030 года Целью Стратегии развития железнодорожного транспорта в Российской Федерации до 2030 года является формирование условий для транспортного...»

«Знакомьтесь: атомная станция Эффективность, безопасность, надежность 2008 г. Ростовский информационно-аналитический центр Волгодонской АЭС Авторский коллектив Кандидат физико-математических наук А.С. Боровик Доктор физико-математических наук В.С. Малышевский С.Н. Янчевский Научный консультант Кандидат физико-математических наук Ю.П. Кормушкин Книга рассказывает о сегодняшнем положении дел на Волгодонской/Ростовской атомной электростанции, знакомит читателей с ее устройством. Рассмотрены вопросы...»

«ПРОТОКОЛ № 03/2015 очередного заседания Комиссии по предупреждению и ликвидации чрезвычайных ситуаций и обеспечению пожарной безопасности Правительства Удмуртской Республики от 29 апреля 2015 г.Председательствовал: Заместитель Председателя Правительства Удмуртской Республики председатель Комиссии по предупреждению и ликвидации чрезвычайных ситуаций и обеспечению пожарной безопасности А.Н. Сивцов Правительства Удмуртской Республики Присутствовали: члены Комиссии по списку Сенотов Е.Н., Тонкова...»

«Новосибирский военный институт внутренних войск имени генерала армии И.К. Яковлева Министерства внутренних дел Российской Федерации Правила приема в Новосибирский военный институт внутренних войск имени генерала армии И.К. Яковлева Министерства внутренних дел Российской Федерации на 2015-2016 учебный год Правила приема в Новосибирский военный институт внутренних войск имени генерала армии И.К. Яковлева Министерства внутренних дел Российской Федерации на 2015-2016 учебный год I. Правила приема в...»

«УТВЕРЖДЕНО на совместном заседании Совета учебно-методического объединения основного общего образования Белгородской области и Совета учебно-методического объединения среднего общего образования Белгородской области Протокол от 4 июня 2014 г. № 2 Департамент образования Белгородской области Областное государственное автономное образовательное учреждение дополнительного профессионального образования «Белгородский институт развития образования» Инструктивно-методическое письмо «О преподавании...»

«Научно-исследовательский институт пожарной безопасности и проблем чрезвычайных ситуаций Министерства по чрезвычайным ситуациям Республики Беларусь ИНФОРМАЦИОННЫЙ МАТЕРИАЛ СЕТИ ИНТЕРНЕТ ПО ВОПРОСАМ ПРЕДУПРЕЖДЕНИЯ И ЛИКВИДАЦИИ ЧРЕЗВЫЧАЙНЫХ СИТУАЦИЙ 02.10.2015 ВСТРЕЧИ И ВЫСТУПЛЕНИЯ ГЛАВЫ ГОСУДАРСТВА Выступление в общей дискуссии 70-й сессии Генеральной ассамблеи ООН Уважаемый господин Председатель! Уважаемые дамы и господа! 70 лет тому назад, после окончания Второй мировой войны у человечества...»

«ПОСТАНОВЛЕНИЕ КОЛЛЕГИИ 04 марта 2013 г. Москва №1 Об итогах работы Федерального агентства воздушного транспорта в 2012 году и основных задачах на 2013 год Заслушав доклад руководителя Федерального агентства воздушного транспорта А.В. Нерадько «Об итогах работы Федерального агентства воздушного транспорта в 2012 году и основных задачах на 2013 год» и выступления участников заседания, Коллегия отмечает, что в 2012 году в центре внимания Федерального агентства воздушного транспорта находились...»

«Аналитическое управление Аппарата Совета Федерации АНАЛИТИЧЕСКИЙ ВЕСТНИК № 26 (579) Серия: «От равных прав к равным возможностям» К Евразийскому женскому форуму «К миру, гармонии и социальному благополучию» To the Eurasian Women’s Forum «Towards Peace, Harmony and Social Well-being» г. Санкт-Петербург, 24–25 сентября 2015 года Аналитический вестник № 26 (579) Настоящий аналитический вестник подготовлен к Евразийскому женскому форуму, который состоится в Санкт-Петербурге 24–25 сентября 2015...»

«Утверждено решением Общего собрания членов СРО НП «СОЮЗАТОМГЕО» Протокол № От «29» апреля 2009 г. С изменениями утвержденными общем собранием членов СРО НП «СОЮЗАТОМГЕО» Протокол № От «04» декабря 2009 г. С изменениями утвержденными общем собранием членов СРО НП «СОЮЗАТОМГЕО» Протокол № 4 От «09» апреля 2010 г. С изменениями утвержденными общем собранием членов СРО НП «СОЮЗАТОМГЕО» Протокол № 5 От «16» сентября 2010 г. С изменениями утвержденными общем собранием членов СРО НП «СОЮЗАТОМГЕО»...»

«Глава IV. Функциональная архитектура системы1 анализа, прогноза и стратегического планирования в интересах противодействия угрозам национальной безопасности. попытки построить модель Система анализа ВПО – совокупность международных отношений, в которой взаимосвязанных приемов и способов все решения принимались бы в рамках оценки состояния и перспектив развития ВПО единственного полюса, неэффективны. и в конечном счете обречены на неудачу3 А. Подберезкин, В. Путин, профессор МГИМО(У) Президент...»

«Организация Объединенных Наций S/2015/338* Совет Безопасности Distr.: General 14 May 2015 Russian Original: English Письмо Председателя Комитета Совета Безопасности, учрежденного резолюцией 1373 (2001) о борьбе с терроризмом, от 13 мая 2015 года на имя Председателя Совета Безопасности От имени Комитета Совета Безопасности, учрежденного резолюцией 1373 (2001) о борьбе с терроризмом, имею честь представить Совету Безопасности документ, озаглавленный «Осуществление резолюции 2178 (2014)...»

«Европейская Экономическая Комиссия Организации Объединенных Наций Повышение глобальной безопасности дорожного движения Установление региональных и национальных целевых показателей сокращения числа жертв дорожно-транспортных происшествий Доклад и рекомендации Организация Объединенных Наций   Отчет о реализации проекта «Повышение безопасности дорожного движения в мире: определение региональных и государственных целей в области сокращения количества жертв дорожно-транспортных происшествий»...»

«Научно-исследовательский институт пожарной безопасности и проблем чрезвычайных ситуаций Министерства по чрезвычайным ситуациям Республики Беларусь ИНФОРМАЦИОННЫЙ МАТЕРИАЛ СЕТИ ИНТЕРНЕТ ПО ВОПРОСАМ ПРЕДУПРЕЖДЕНИЯ И ЛИКВИДАЦИИ ЧРЕЗВЫЧАЙНЫХ СИТУАЦИЙ 22.05.2015 ВСТРЕЧИ И ВЫСТУПЛЕНИЯ ГЛАВЫ ГОСУДАРСТВА Совещание о текущей ситуации на рынке труда и социальной защите населения Президент Республики Беларусь Александр Лукашенко 14 мая на совещании о текущей ситуации на рынке труда и социальной защите...»

«АННОТАЦИЯ Дисциплина «Экологическое право» (С3.Б.21) реализуется как дисциплина базовой части Профессионального цикла учебного плана специальности – 40.05.01 «Правовое обеспечение национальной безопасности» очной формы обучения. «Экологическое право» как отрасль права является неотъемлемой частью правовой системы Российской Федерации. Его существование, прежде всего, обусловлено использованием государством системы регулирования общественных отношений в области природоохранной деятельности....»

«Владимир Борисович Живетин Эгодиагностические риски (системная медицина) Серия «Риски и безопасность человеческой деятельности», книга 15 Текст предоставлен правообладателем http://www.litres.ru/pages/biblio_book/?art=8349831 Эгодиагностические риски (системная медицина): Институт проблем риска, Информационно-издательский центр «Бон Анца»; Москва; 2009 ISBN 978-5-98664-054-9, 978-5-903140-62-6 Аннотация В монографии представлены теоретические основы «системной медицины», реализующей системные...»








 
2016 www.nauka.x-pdf.ru - «Бесплатная электронная библиотека - Книги, издания, публикации»

Материалы этого сайта размещены для ознакомления, все права принадлежат их авторам.
Если Вы не согласны с тем, что Ваш материал размещён на этом сайте, пожалуйста, напишите нам, мы в течении 1-2 рабочих дней удалим его.